ޕްރިންސަސް ޑަޔާނާއަކީ ދުނިޔޭގެ ތާރީޚު ދުށް އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ އަދި އެންމެ ގިނަބައެއްގެ ލޯބިލިބުނު އެއް ޝަޚުޞިއްޔަތެވެ. އެކަމަނާއަކީ ހަމްދަރުދީއާއި ހިތްވަރުގެ ނަމޫނާއެކެވެ. ޝާހީ އާއިލާގެ މުއްސަނދިކަމާއި ދުނިޔޭގެ މަޝްހޫރުކަމުގެ ފުރަގަހުގައި ހުންނެވީ، އަމިއްލަ ހަޔާތުގެ ހިތްދަތިކަމާއި ނުގުޑާފަދަ ވަރުގަދަ އަޒުމެއްގެ ވެރި އަންހެނެކެވެ. ޑަޔާނާ އާއި ޗާލްސް ތިންވަނައިގެ ކައިވެންޏަކީ މުޅި ދުނިޔޭގެ ކުރިމަތީގައި ހައިބަތު ބޮޑު ކައިވެންޏަކަށް ވީނަމަވެސް، މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވެ އެ ކައިވެނީގައި ރެނދުލާން ފެށިއެވެ. މިއީ އެކަމަނާގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމާއި އާންމު ހަޔާތަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނުވި ކަމެކެވެ.

ފުރަތަމަ ދަރިފުޅު ލިބުމަށްފަހު ކުރިމަތިވި ނަފްސާނީ ބަލިމަޑުކަމާއި ބުލީއާ އެކަމަނާ ހިތްވަރާއެކު ހަނގުރާމަކުރެއްވިއެވެ. އަދި ކޮންމެ ފިޔަވަޅަކާއެކު ފަހަތުން އަޅުވާލާފައިވާ މީޑިއާގެ އުނދަގޫތައް ކެތްތެރިކަމާއެކު ތަހައްމަލު ކުރެއްވިއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، 21 ޖޫން 1982 ގައި އުފަންވި ޕްރިންސް ވިލިއަމް އާއި 15 ސެޕްޓެމްބަރު 1984 ގައި އުފަންވި ޕްރިންސް ހެރީގެ ސަބަބުން އެކަމަނާގެ ހަޔާތަށް އުފާވެރިކަމާއި މަގުސަދެއް ލިބުނެވެ. ޑަޔާނާ ބޭނުންފުޅުވީ ޝާހީ އާދަކާދަތަކުގެ ބޭރުން، އާންމު ކުދިންނެކޭ އެއްފަދަ ދިރިއުޅުމެއް އެކުދިންނަށް ހޯދައިދިނުމަށެވެ. އެގޮތުން 1983 ވަނަ އަހަރު އޮސްޓްރޭލިއާއަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައި، ޝާހީ އުސޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ތުއްޕުޅު ވިލިއަމް ގެންދެވުމަކީ، އެކަމަނާ ކަންކަން ކުރަށްވާނީ ތަފާތު ގޮތަކަށްކަން ހާމަކޮށްދިން ފުރަތަމަ ނިޝާނެވެ.

ކައިވެނީގެ ގުޅުން ބަލިކަށިވަމުން ގޮސް، ދެފަރާތުން ވެސް ވަނީ އެކަކު އަނެކަކަށް ވަފާތެރި ނުވުމުގެ ތުހުމަތުތައް ކުރެވިފައެވެ. ޗާލްސް އާއި ކެމީލާ ޕާކާ ބޯލްސްގެ ގުޅުމާއި، ޑަޔާނާ އާއި ޖޭމްސް ހެވިޓް ފަދަ ބޭފުޅުންނާ އޮތް ގުޅުން އާންމުންނަށް ހާމަވެގެންދިޔައެވެ. 1995 ވަނަ އަހަރުގެ މަޝްހޫރު 'ޕެނޮރާމާ' އިންޓަވިއުގައި ޑަޔާނާ ވިދާޅުވީ، "މި ކައިވެނީގައި އަހަރެމެން ތިން މީހުން ތިބި، އެހެންވެ ކުޑަކޮށް މީހުން ގިނަވީ،" މިފަދައިންނެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޑިސެމްބަރު 1992 ގައި ދެމަފިރިން ވަކިވިކަން އިޢުލާންކުރެވި، 28 އޯގަސްޓް 1996 ގައި ކައިވެނި ރަސްމީކޮށް ރޫޅާލެވުނެވެ.

އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން މިފަދަ ހަލަބޮލިކަމެއްގެ ތެރޭގައި އޮތް ނަމަވެސް، އާންމު ޚިދުމަތުގައި އެކަމަނާގެ ދައުރު ދިޔައީ ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ވަރުގަދަވަމުންނެވެ. ވޭލްސްގެ އަމީރާގެ ހައިސިއްޔަތުން ޑަޔާނާ ވަނީ 100 އަށްވުރެ ގިނަ ޗެރިޓީތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށް ދެއްވާފައެވެ. އެކަމަނާ ބޮޑަށް އިސްކަންދެއްވީ ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ނެތް މީހުންނާއި، ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ހައްޤުތަކާއި، ކުޑަކުދިންގެ ފައިދާއަށެވެ. އަދި އޭރު މީހުން ފާޅުގައި ވާހަކަދައްކަން ޖެހިލުންވާ ބަލިތަކަށް މީހުން ހޭލުންތެރި ކުރުވުމަށެވެ.

1987 ވަނަ އަހަރު، ޔޫކޭގައި އެއިޑްސް ބަލިމީހުންނަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން ހުޅުވި ފުރަތަމަ ވޯޑު ހުޅުއްވައިދެއްވައި، އެއްވެސް އުރައެއް (ގްލަވްސް) ނެތި ބަލިމީހަކާ ސަލާމްކުރެއްވިއެވެ. އެއިޑްސް ބައްޔާ މެދު ބިރުވެރިކަމާއި ނުބައި މައުލޫމާތު ފެތުރިފައި އޮތް ދުވަސްވަރެއްގައި، އެކަމަނާ ކުރެއްވި މި އާދައިގެ ކަންތައް ވެގެންދިޔައީ، އެތައް ތަޤުރީރަކުން ވެސް ނުކުރެވޭނެ ފަދަ ވަރުގަދަ މެސެޖަކަށެވެ. ބިމުގައި ވަޅުލާފައިވާ މައިންތަކާ ދެކޮޅަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތަކީ ވެސް ހިތްވަރުގަދަ މަސައްކަތެކެވެ. ޖެނުއަރީ 1997 ގައި އެންގޯލާއަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައި، ސާފުކޮށްފައިވާ މައިން ފީލްޑެއްގެ ތެރޭގައި އެކަމަނާ ހިންގަވާފައިވަނީ އާންމުންނަށް އޮތް ނުރައްކާ ހާމަކޮށްދިނުމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖަޒާމް ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް އެހީތެރިވުމުގައާއި، ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ނެތް ޒުވާނުންނަށް އެހީވުމުގައި ވެސް އެކަމަނާ ނަމޫނާ ދެއްކެވިއެވެ.

ކައިވެނި ރޫޅުމަށްފަހު، ޑަޔާނާ ބޭނުންފުޅުވީ އާދައިގެ މިނިވަން ދިރިއުޅުމެކެވެ. ނަމަވެސް އެކަމަނާގެ ހަޔާތް ނިމިގެންދިޔައީ ކުއްލި އަދި ހިތާމަވެރި ގޮތަކަށެވެ. 31 އޯގަސްޓް 1997 ގައި، ޕެރިހުގެ ޕޮންޓް ޑި އެލްމާ ޓަނަލް ތެރޭގައި ހިނގި ކާރު އެކްސިޑެންޓެއްގައި އެކަމަނާ އަވަހާރަވީ، ޕަޕަރާޒީން އެކަމަނާގެ ފަހަތުން ދަނިކޮށެވެ. އޭރު އުމުރުފުޅަކީ އެންމެ 36 އަހަރެވެ. 6 ސެޕްޓެމްބަރު 1997 ގައި ބޭއްވި އެކަމަނާގެ ޖަނާޒާ ދުނިޔޭގެ ދެ ބިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ބެލިއެވެ.

ޑަޔާނާގެ ވަކިވުމާއެކު އެކަމަނާގެ މަސައްކަތްތަކެއް ނުހުއްޓެއެވެ. އެކަމަނާގެ ދެ ދަރިކަލުން ވެސް ގެންދަވަނީ އެކަމަނާގެ މަޤުސަދުތައް ކުރިއަށް ނެރުއްވަމުންނެވެ. ޑަޔާނާގެ ސަބަބުން ދުނިޔެ ޝާހީ އާއިލާއާ މެދު ދެކޭ ގޮތް ބަދަލުވިއެވެ. އެކަމަނާ ވަނީ އާންމު ހަޔާތުގައި ހަމްދަރުދީގެ މާނަ އަލުން ލިޔެދެއްވާފައެވެ. އެކަމަނާއަކީ ހަމައެކަނި އަމީރާއެއް ނޫނެވެ. އެކަމަނާއަކީ އިންސާނިއްޔަތުކަމާއި ހަމްދަރުދީގެ ނުގުޑާނެ ރަމްޒެކެވެ.