ތައިލެންޑާއި ޖަޕާނުގެ ސައިންސްވެރިން ގުޅިގެން ވާލުތައް ބޭނުންކޮށްގެން ކުރި ދިރާސާއަކުން، "ހޯސްޝޫ" ވާލުގެ ތެރެއިން ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅުންހުރި އައު ކޮރޯނާވައިރަހެއް ވަނީ ދެނެގަނެފައެވެ.
މި ވައިރަހަކީ ކޮވިޑް-19 ޖައްސާ ވައިރަސް ފަދައިން، އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ސެލްތަކަށް ވަނުމަށް ބޭނުންކުރާ "ޝޭ2 ރިސެޕްޓަރ" ތަކާ ވަރަށް ވަރުގަދައަށް ގުޅުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ ވައިރަހެކެވެ. ނަމަވެސް، މިފަދަ ޤާބިލުކަމެއް ހުރި ނަމަވެސް، އިންސާނުންގެ ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި މި ވައިރަސް އާލާވާ މިންވަރު މަދުވުމާއި، ޖަނަވާރުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ބަލިމަޑުކަމެއް އުފައްދާފައި ނުވުމުގެ އިތުރުން، އެކަކު ކިބައިން އަނެކަކު ގަޔަށް މި ވައިރަސް ފެތުރޭކަން ފާހަގަކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން، މިއީ އާންމު ސިއްހަތަށް މިވަގުތު އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ނޫން ކަމަށް ސައިންސްވެރިން ބުނެއެވެ.
އެއް ހޮހަޅައެއްގައި އުޅޭ ވާލުގެ ތެރޭގައި ކޮވިޑާ ގުޅުންހުރި ދެ ބާވަތެއްގެ ވައިރަސް އުޅޭކަން އަދި ބައެއް ވާލުގެ ހަށިގަނޑުގައި މި ދެ ބާވަތްވެސް ހުރިކަން ސައިންސްވެރިންނަށް ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. މި ދެ ބާވަތުގެ ތެރެއިން "ކްލޭޑް އޭމި ހޯދުންތައް 6 މޭ 2026 ގައި ސައިންޓިފިކް މަޖައްލާއެއް ކަމަށްވާ "ސެލް" (ޝެލް) ގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވަނީ ތައިލެންޑުގެ ޗުލަލޮންގްކޯން ޔުނިވަރސިޓީ އާއި ޖަޕާނުގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޓޯކިޔޯގެ މެޑިކަލް ސައިންސް އިންސްޓިޓިއުޓް ގުޅިގެންނެވެ.
ދިރާސާވެރިން މި ވައިރަސް ހޯދާފައިވަނީ ތައިލެންޑުގެ އިރުމަތީ ޗަޗޯންގްސާއޯ ޕްރޮވިންސްގެ ހޮހަޅައެއްގައި އުޅޭ ވާލުގެ ބާވަތެއް ކަމަށްވާ "އެކިއުމިނޭޓް ހޯސްޝޫ ބެޓް" އިން ނެގި ސާމްޕަލްތަކުންނެވެ." އަކީ ކުރީގެ ދިރާސާތަކުން އެނގިފައިވާ ބާވަތެކެވެ. ނަމަވެސް އަލަށް ދެނެގަނެވުނު "ކްލޭޑް ބީ" ފާހަގަކުރެވެނީ އޭގެ ސްޕައިކް ޕްރޮޓީން، އިންސާނުންގެ ޝޭ2 ރިސެޕްޓަރތަކާ ވަރަށް ވަރުގަދައަށް ގުޅޭތީއެވެ. ލެބޯޓްރީ ތަހުލީލުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ބައެއް ފަހަރު ކޮވިޑް-19 ޖައްސާ ވައިރަހަށްވުރެ ވެސް ބޮޑަށް މިއީ އިންސާނުންގެ ސެލްތަކާ ގުޅުމުގެ ބާރު ގަދަ ވައިރަހެކެވެ.
ނަމަވެސް އާލާވުމާއި ބަލިޖެއްސުމުގެ ބާރު ކުޑަ ފުން ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި މި ވައިރަހުގެ ބައެއް ނުކުޅެދުންތެރިކަން އެބަހުއްޓެވެ. ކޮވިޑް-19 ގެ ވައިރަހުގައި ހުންނަ ފަދަ، ސެލްތަކާ ގުޅި ބާރަށް ފެތުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ "ފިއުރިން ކްލީވޭޖް ސައިޓް" މި ވައިރަހުގައި ނެތެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އިންސާނުންގެ ނޭފަތާއި، ނޭވާހިނގާ ކޮޅާއި، ފުއްޕާމޭގެ ސެލްތަކުގައި މި ވައިރަސް އާލާވަނީ ކޮވިޑް-19 ވައިރަހަށްވުރެ މާ ލަސްކޮށެވެ.
ކޮވިޑް-19 ދިރާސާކުރުމަށް އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ސީރިއަން ހެމްސްޓާ ބޭނުންކޮށްގެން ކުރި ތަހުލީލުތަކުން، މި ވައިރަސް އަރާފައިވާ ޖަނަވާރުންގެ ބަރުދަން ލުއިވުމެއް، ފުއްޕާމެއަށް ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ބައްޔެއްގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ފެނިފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއް ޖަނަވާރުގެ ކިބައިން އަނެއް ޖަނަވާރުގެ ގަޔަށް މި ވައިރަސް ފެތުރިފައެއް ވެސް ނުވެއެވެ.
މިހާތަނަށް އެއްވެސް އިންސާނަކަށް މި ވައިރަސް ޖެހިފައިވާ ކަމުގެ ރިޕޯޓެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ތައިލެންޑުގެ ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ އާންމުކޮށް ކުރިއަށްގެންދާ "ވަން ހެލްތު" ސަަވޭލަންސް މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން ފެނުނު ހޯދުމެއް ކަމަށާއި، މީގެ ސަބަބުން އާންމު ސިއްހަތަށް މިވަގުތު އެއްވެސް ނުރައްކަލެއް ނެތެވެ. ފައިދާހުރި ފަރުވާތައް އެބަހުރި
އުފާވެރި ހަބަރަކީ، މިހާރު ހުރި ކޮވިޑް-19 ވެކްސިންތަކުން (ޚާއްޞަކޮށް ތިން ޑޯޒަށް ފަހު) މި އައު ވައިރަހާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ އެންޓިބޮޑީސް އުފައްދައިދޭ ކަމެވެ. މީގެ އިތުރުން ރެމްޑެސިވިރް އަދި ނިރްމަޓްރެލްވިރް ފަދަ އާންމު އެންޓިވައިރަލް ބޭސްތަކުން ވެސް މި ވައިރަސް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ހުއްޓުވައިދެއެވެ.
ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިއާގެ ވައިރަސްތަކުގެ ބަދަލުވުންދިރާސާވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި މި ވައިރަސް ތައިލެންޑުގެ އިރުމަތީ ސަރަހައްދުތަކަށް އައިސްފައިވަނީ ލާއޯސް ކައިރީގައިވާ އުތުރުގެ ސަރަހައްދުތަކުންނެވެ. އެއް ވާލެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ދެ ބާވަތެއްގެ ވައިރަސް ހުރުމުގެ ސަބަބުން، މި ވައިރަސްތަކުގެ ޖެނެޓިކް މައުލޫމާތު އެކުވެ ތަފާތު ސިފަތައް ހުންނަ އައު ވައިރަސްތައް އުފެދުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ.
ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޓޯކިޔޯގެ ޕްރޮފެސަރ ކެއި ސާޓޯ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅުން ހުރި ނަމަވެސް، މި ވަކި ގްރޫޕުގެ ކޮރޯނާވައިރަސްތަކަކީ އިންސާނުންނަށް ނުރައްކަލެއް އޮތް އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، މި ހޯދުމުން އެނގެނީ ވައިރަހުގެ ޖީންއަށް އަންނަ މަދު ބަދަލުތަކަކުން ވެސް އޭގެ ސިފަތަކަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަތުވެދާނެ ކަމެވެ.
ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިއާއަކީ އަދިވެސް ވާލުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ގިނަ ކޮރޯނާވައިރަސްތައް އުޅޭ ސަރަހައްދެކެވެ. މި ދިރާސާއިން އެނގިގެންދަނީ، އިންސާނުންގެ ސެލްތަކާ ގުޅުމުގެ ގާބިލުކަން ހުރުމަކީ ބަލި ފެތުރުމުގެ ފުރަތަމަ މަރުހަލާ ކަމުގައި ވިޔަސް، ބަލި ޖެއްސުމާއި ބާރަށް ފެތުރުމަށްޓަކައި ވައިރަހަށް އިތުރު ބަދަލުތަކެއް ބޭނުންވާ ކަމެވެ. މިހާރު ފެނިފައިވާ ވައިރަހުގައި އެ ސިފަތަކެއް ނެތެވެ.
މި ދިރާސާގެ ފުރިހަމަ ރިޕޯޓު "ސެލް" މަޖައްލާގައި މިހާރު ވަނީ ޝާއިޢުކޮށްފައެވެ. ކުރިމަގުގައި ދިމާވެދާނެ ކޮރޯނާވައިރަހުގެ ނުރައްކާތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި، މިފަދަ ދިރާސާތަކާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ އެއްބާރުލުން ދެމެހެއްޓުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
އެއް ހޮހަޅައެއްގައި އުޅޭ ވާލުގެ ތެރޭގައި ކޮވިޑާ ގުޅުންހުރި ދެ ބާވަތެއްގެ ވައިރަސް އުޅޭކަން އަދި ބައެއް ވާލުގެ ހަށިގަނޑުގައި މި ދެ ބާވަތްވެސް ހުރިކަން ސައިންސްވެރިންނަށް ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. މި ދެ ބާވަތުގެ ތެރެއިން "ކްލޭޑް އޭމި ހޯދުންތައް 6 މޭ 2026 ގައި ސައިންޓިފިކް މަޖައްލާއެއް ކަމަށްވާ "ސެލް" (ޝެލް) ގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވަނީ ތައިލެންޑުގެ ޗުލަލޮންގްކޯން ޔުނިވަރސިޓީ އާއި ޖަޕާނުގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޓޯކިޔޯގެ މެޑިކަލް ސައިންސް އިންސްޓިޓިއުޓް ގުޅިގެންނެވެ.
ދިރާސާވެރިން މި ވައިރަސް ހޯދާފައިވަނީ ތައިލެންޑުގެ އިރުމަތީ ޗަޗޯންގްސާއޯ ޕްރޮވިންސްގެ ހޮހަޅައެއްގައި އުޅޭ ވާލުގެ ބާވަތެއް ކަމަށްވާ "އެކިއުމިނޭޓް ހޯސްޝޫ ބެޓް" އިން ނެގި ސާމްޕަލްތަކުންނެވެ." އަކީ ކުރީގެ ދިރާސާތަކުން އެނގިފައިވާ ބާވަތެކެވެ. ނަމަވެސް އަލަށް ދެނެގަނެވުނު "ކްލޭޑް ބީ" ފާހަގަކުރެވެނީ އޭގެ ސްޕައިކް ޕްރޮޓީން، އިންސާނުންގެ ޝޭ2 ރިސެޕްޓަރތަކާ ވަރަށް ވަރުގަދައަށް ގުޅޭތީއެވެ. ލެބޯޓްރީ ތަހުލީލުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ބައެއް ފަހަރު ކޮވިޑް-19 ޖައްސާ ވައިރަހަށްވުރެ ވެސް ބޮޑަށް މިއީ އިންސާނުންގެ ސެލްތަކާ ގުޅުމުގެ ބާރު ގަދަ ވައިރަހެކެވެ.
ނަމަވެސް އާލާވުމާއި ބަލިޖެއްސުމުގެ ބާރު ކުޑަ ފުން ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި މި ވައިރަހުގެ ބައެއް ނުކުޅެދުންތެރިކަން އެބަހުއްޓެވެ. ކޮވިޑް-19 ގެ ވައިރަހުގައި ހުންނަ ފަދަ، ސެލްތަކާ ގުޅި ބާރަށް ފެތުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ "ފިއުރިން ކްލީވޭޖް ސައިޓް" މި ވައިރަހުގައި ނެތެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އިންސާނުންގެ ނޭފަތާއި، ނޭވާހިނގާ ކޮޅާއި، ފުއްޕާމޭގެ ސެލްތަކުގައި މި ވައިރަސް އާލާވަނީ ކޮވިޑް-19 ވައިރަހަށްވުރެ މާ ލަސްކޮށެވެ.
ކޮވިޑް-19 ދިރާސާކުރުމަށް އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ސީރިއަން ހެމްސްޓާ ބޭނުންކޮށްގެން ކުރި ތަހުލީލުތަކުން، މި ވައިރަސް އަރާފައިވާ ޖަނަވާރުންގެ ބަރުދަން ލުއިވުމެއް، ފުއްޕާމެއަށް ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ބައްޔެއްގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ފެނިފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއް ޖަނަވާރުގެ ކިބައިން އަނެއް ޖަނަވާރުގެ ގަޔަށް މި ވައިރަސް ފެތުރިފައެއް ވެސް ނުވެއެވެ.
މިހާތަނަށް އެއްވެސް އިންސާނަކަށް މި ވައިރަސް ޖެހިފައިވާ ކަމުގެ ރިޕޯޓެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ތައިލެންޑުގެ ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ އާންމުކޮށް ކުރިއަށްގެންދާ "ވަން ހެލްތު" ސަަވޭލަންސް މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން ފެނުނު ހޯދުމެއް ކަމަށާއި، މީގެ ސަބަބުން އާންމު ސިއްހަތަށް މިވަގުތު އެއްވެސް ނުރައްކަލެއް ނެތެވެ. ފައިދާހުރި ފަރުވާތައް އެބަހުރި
އުފާވެރި ހަބަރަކީ، މިހާރު ހުރި ކޮވިޑް-19 ވެކްސިންތަކުން (ޚާއްޞަކޮށް ތިން ޑޯޒަށް ފަހު) މި އައު ވައިރަހާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ އެންޓިބޮޑީސް އުފައްދައިދޭ ކަމެވެ. މީގެ އިތުރުން ރެމްޑެސިވިރް އަދި ނިރްމަޓްރެލްވިރް ފަދަ އާންމު އެންޓިވައިރަލް ބޭސްތަކުން ވެސް މި ވައިރަސް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ހުއްޓުވައިދެއެވެ.
ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިއާގެ ވައިރަސްތަކުގެ ބަދަލުވުންދިރާސާވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި މި ވައިރަސް ތައިލެންޑުގެ އިރުމަތީ ސަރަހައްދުތަކަށް އައިސްފައިވަނީ ލާއޯސް ކައިރީގައިވާ އުތުރުގެ ސަރަހައްދުތަކުންނެވެ. އެއް ވާލެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ދެ ބާވަތެއްގެ ވައިރަސް ހުރުމުގެ ސަބަބުން، މި ވައިރަސްތަކުގެ ޖެނެޓިކް މައުލޫމާތު އެކުވެ ތަފާތު ސިފަތައް ހުންނަ އައު ވައިރަސްތައް އުފެދުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ.
ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޓޯކިޔޯގެ ޕްރޮފެސަރ ކެއި ސާޓޯ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅުން ހުރި ނަމަވެސް، މި ވަކި ގްރޫޕުގެ ކޮރޯނާވައިރަސްތަކަކީ އިންސާނުންނަށް ނުރައްކަލެއް އޮތް އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، މި ހޯދުމުން އެނގެނީ ވައިރަހުގެ ޖީންއަށް އަންނަ މަދު ބަދަލުތަކަކުން ވެސް އޭގެ ސިފަތަކަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަތުވެދާނެ ކަމެވެ.
މި ދިރާސާގެ ފުރިހަމަ ރިޕޯޓު "ސެލް" މަޖައްލާގައި މިހާރު ވަނީ ޝާއިޢުކޮށްފައެވެ. ކުރިމަގުގައި ދިމާވެދާނެ ކޮރޯނާވައިރަހުގެ ނުރައްކާތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި، މިފަދަ ދިރާސާތަކާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ އެއްބާރުލުން ދެމެހެއްޓުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު