އިސްލާމީ ތާރީޚުގެ ކުރީކޮޅަށް ނަޒަރު ހިންގާއިރު، އިސްލާމްދީނާއި ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އަށް އެންމެ ބޮޑަށް ހުރަސްއަޅައި، ޢަދާވާތްތެރިކަން އިސްކުރި މީހުންގެ ތެރެއިން އެއް ނަމެއް ތަކުރާރުކޮށް ފެންނަމުންދެއެވެ. އެއީ ޢަމްރު ބިން ހިޝާމް އެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ މުޅި ދުނިޔެއަށް މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ "އަބޫ ޖަހުލު"ގެ ނަމުންނެވެ. އޭގެ މާނައަކީ "ޖާހިލުކަމުގެ ބައްޕަ" އެވެ. މިއީ އޭނާގެ އުފަން ނަމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު، އިސްލާމްދީން ފެތުރުނަ ނުދިނުމަށް އޭނާ ކުރި މަސައްކަތާއި، ޙަޤީޤަތް ގަބޫލު ކުރުމާ ދެކޮޅަށް ދެއްކި ހަރުކަށިކަމުގެ ސަބަބުން މުސްލިމުން އޭނާއަށް ދިން ލަޤަބެކެވެ.
މައްކާގައި ބާރުގަދަ ލީޑަރެއް
އަބޫ ޖަހުލަކީ މީލާދީން 7 ވަނަ ޤަރުނުގެ ކުރީކޮޅު މައްކާގައި އުޅުނު ޤުރައިޝް ޤަބީލާގެ ނުފޫޒުގަދަ އިސް މީހެކެވެ. އޭނާ ނިސްބަތްވަނީ ޤުރައިޝުންގެ އެންމެ ބާރުގަދަ އެއް ދަރިކޮޅު ކަމުގައިވާ ބަނޫ މަޚްޒޫމް އަށެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ކުރިން މައްކާގެ މުޖުތަމަޢުގައި މީހެއްގެ ގަދަރާއި އިޙްތިރާމް ބިނާވެފައިވަނީ އެމީހެއްގެ ޤަބީލާގެ ބާރާއި ސިޔާސީ ނުފޫޒުގެ މައްޗަށެވެ. މިގޮތުން އަބޫ ޖަހުލަކީ އޭނާގެ ރައްޔިތުންގެ ބުދުދީނުގެ ސަޤާފަތް ދިފާޢުކުރުމުގައި ވަރުގަދަ، ފަޚުރުވެރި ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވުނު މީހެކެވެ.
މީލާދީން 610 ވަނަ އަހަރު ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އިސްލާމްދީނުގެ ދަޢުވަތު ދެއްވަން ފެއްޓެވުމާއެކު، ޤުރައިޝުންގެ އިސްވެރިންނަށް އެކަންވީ އެމީހުންގެ ދީނީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ނިޒާމަށް ކުރިމަތިވި ބޮޑު ނުރައްކަލަކަށެވެ. އޭގެ ތެރެއިންވެސް އަބޫ ޖަހުލު ވެގެންދިޔައީ އެންމެ ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ދީނާ ދެކޮޅަށް ތެދުވި މީހާއަށެވެ. އޭނާ އިސްލާމީ ޢަޤީދާއަށް ފާޅުގައި އިންކާރުކޮށް، ބުދުތަކަށް އަޅުކަންކުރުން ދޫކޮށްލުމަށް ރަސޫލާ ﷺ ގޮވާލެއްވި ގޮވާލެއްވުމަށް ހަރުކަށިކަމާއެކު ދެކޮޅުހެދިއެވެ.
އިސްލާމްދީނާ ދެކޮޅަށް ކުރި މަސައްކަތްތައް
އަބޫ ޖަހުލުގެ ދެކޮޅުވެރިކަން ހަމައެކަނި ބަސްތަކަކުން ނިންމައެއް ނުލައެވެ. އޭނާ ވަނީ ވަރަށް ރޭވުންތެރިކަމާއެކު މުސްލިމުންނަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައެވެ. އެގޮތުން ޤުރައިޝުންގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ އޮތް ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށްގެން މުސްލިމުން އެކަހެރިކޮށް، އެމީހުންނާ މުޢާމަލާތްކުރުން ހުއްޓުވައި، ބޮއިކޮޓް ކުރުމުގައި އިސްދައުރެއް އަދާކުރިއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ދަޢުވަތުގެ ކުރީކޮޅު އިސްލާމްވި މީހުންގެ ތެރެއިން ނިކަމެތިންނާއި އަޅުންނަށް އޭނާ ބޮޑެތި އަނިޔާތައް ދިނެވެ. މިގޮތުން ސުމައްޔާގެފާނާއި ޔާސިރުގެފާނު ޝަހީދުކޮށްލުމަކީ އޭނާގެ އަނިޔާވެރިކަމުގެ ހެކިތަކެވެ. އޭގެއިތުރުން އާންމު މަޖިލިސްތަކުގައި ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ މެސެޖަށް މަލާމާތްކޮށް، ދީނުގެ ހަގީގަތް އޮޅުވާލުމަށް އޭނާ މެދުނުކެނޑި މަސައްކަތް ކުރިއެވެ.
ބަދުރުގެ ހަނގުރާމަ
އަބޫ ޖަހުލުގެ ޙަޔާތުގެ ނިމުން އައީ އިސްލާމީ ތާރީޚުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ހާދިސާ ކަމުގައިވާ ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައެވެ. މީލާދީން 624 ވަނަ އަހަރު ހިނގި މި ހަނގުރާމައަކީ މުސްލިމުންނާއި މައްކާގެ މުޝްރިކުންގެ މެދުގައި ހިނގި ފުރަތަމަ ބޮޑު ކުރިމަތިލުމެވެ. މައްކާގެ ލަޝްކަރުގެ އިސް ލީޑަރަކަށް ހުރީ އަބޫ ޖަހުލެވެ. އޭނާއަކީ މަޝްވަރާކޮށްގެން ކަންކަން ޙައްލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަނގުރާމައާއި ކުރިމަތިލުމަށް ބާރުއެޅި މީހެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ހަނގުރާމައިގައި މުޝްރިކުން ބަލިވެ، އަބޫ ޖަހުލު ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި މަރާލެވުނެވެ. މިއީ މުސްލިމުންނަށް ލިބުނު ބޮޑު ކާމިޔާބީއަކަށްވީއިރު، އިސްލާމްދީނުގެ އެންމެ ބޮޑު ދުޝްމަނުގެ ނިމުންވެސްމެއެވެ.
އޭނާ ހަނދާން ކުރެވެނީ ކީއްވެ؟
އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި އަބޫ ޖަހުލަކީ ހަމައެކަނި ނުބައި މީހެއްގެ ގޮތުގައި ހަނދާންކުރެވޭ މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާއަކީ ޙަޤީޤަތާއި ޢަދުލުވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ހަރުކަށިކޮށް ދެކޮޅުހެދުމާއި، ބޮޑާކަމުގެ ރަމްޒެކެވެ. އޭނާގެ ވާހަކައިން ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ފިލާވަޅަކީ، އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ހުންނަ ބޮޑާކަމާއި ކިބުރުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން، ޙަޤީޤަތް ކުރިމަތީގައި ފެންނަން އޮންނައިރުވެސް އެ ބަލައިގަތުމަށް އޭނާ ހުރަސްއަޅާ މިންވަރެވެ. އޭނާ ދުށްގޮތުގައި އިސްލާމްދީނަކީ އޭނާގެ ޤަބީލާގެ ނުފޫޒާއި އިޖުތިމާޢީ ދަރަޖައަށް އޮތް ގޮންޖެހުމެކެވެ.
އަބޫ ޖަހުލަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ކުރީކޮޅުގެ ދީނުގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ދުޝްމަނެވެ. އޭނާގެ ވާހަކައަކީ އާ ޚިޔާލުތަކާއި ބަދަލުތަކަށް، ބާރުގަދަ ނިޒާމުތަކުން ކުރާ ދެކޮޅުވެރިކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ ތާރީޚީ މިސާލެކެވެ. އޭނާގެ ނިމުމުން އެނގިގެންދިޔައީ، ބާރާއި ނުފޫޒަށްވުރެ ޙަޤީޤަތާއި ޢަދުލުވެރިކަން އަބަދުވެސް ކުރިހޯދާނެ ކަމެވެ.
އަބޫ ޖަހުލަކީ މީލާދީން 7 ވަނަ ޤަރުނުގެ ކުރީކޮޅު މައްކާގައި އުޅުނު ޤުރައިޝް ޤަބީލާގެ ނުފޫޒުގަދަ އިސް މީހެކެވެ. އޭނާ ނިސްބަތްވަނީ ޤުރައިޝުންގެ އެންމެ ބާރުގަދަ އެއް ދަރިކޮޅު ކަމުގައިވާ ބަނޫ މަޚްޒޫމް އަށެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ކުރިން މައްކާގެ މުޖުތަމަޢުގައި މީހެއްގެ ގަދަރާއި އިޙްތިރާމް ބިނާވެފައިވަނީ އެމީހެއްގެ ޤަބީލާގެ ބާރާއި ސިޔާސީ ނުފޫޒުގެ މައްޗަށެވެ. މިގޮތުން އަބޫ ޖަހުލަކީ އޭނާގެ ރައްޔިތުންގެ ބުދުދީނުގެ ސަޤާފަތް ދިފާޢުކުރުމުގައި ވަރުގަދަ، ފަޚުރުވެރި ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވުނު މީހެކެވެ.
މީލާދީން 610 ވަނަ އަހަރު ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އިސްލާމްދީނުގެ ދަޢުވަތު ދެއްވަން ފެއްޓެވުމާއެކު، ޤުރައިޝުންގެ އިސްވެރިންނަށް އެކަންވީ އެމީހުންގެ ދީނީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ނިޒާމަށް ކުރިމަތިވި ބޮޑު ނުރައްކަލަކަށެވެ. އޭގެ ތެރެއިންވެސް އަބޫ ޖަހުލު ވެގެންދިޔައީ އެންމެ ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ދީނާ ދެކޮޅަށް ތެދުވި މީހާއަށެވެ. އޭނާ އިސްލާމީ ޢަޤީދާއަށް ފާޅުގައި އިންކާރުކޮށް، ބުދުތަކަށް އަޅުކަންކުރުން ދޫކޮށްލުމަށް ރަސޫލާ ﷺ ގޮވާލެއްވި ގޮވާލެއްވުމަށް ހަރުކަށިކަމާއެކު ދެކޮޅުހެދިއެވެ.
އިސްލާމްދީނާ ދެކޮޅަށް ކުރި މަސައްކަތްތައް
އަބޫ ޖަހުލުގެ ދެކޮޅުވެރިކަން ހަމައެކަނި ބަސްތަކަކުން ނިންމައެއް ނުލައެވެ. އޭނާ ވަނީ ވަރަށް ރޭވުންތެރިކަމާއެކު މުސްލިމުންނަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައެވެ. އެގޮތުން ޤުރައިޝުންގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ އޮތް ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށްގެން މުސްލިމުން އެކަހެރިކޮށް، އެމީހުންނާ މުޢާމަލާތްކުރުން ހުއްޓުވައި، ބޮއިކޮޓް ކުރުމުގައި އިސްދައުރެއް އަދާކުރިއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ދަޢުވަތުގެ ކުރީކޮޅު އިސްލާމްވި މީހުންގެ ތެރެއިން ނިކަމެތިންނާއި އަޅުންނަށް އޭނާ ބޮޑެތި އަނިޔާތައް ދިނެވެ. މިގޮތުން ސުމައްޔާގެފާނާއި ޔާސިރުގެފާނު ޝަހީދުކޮށްލުމަކީ އޭނާގެ އަނިޔާވެރިކަމުގެ ހެކިތަކެވެ. އޭގެއިތުރުން އާންމު މަޖިލިސްތަކުގައި ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ މެސެޖަށް މަލާމާތްކޮށް، ދީނުގެ ހަގީގަތް އޮޅުވާލުމަށް އޭނާ މެދުނުކެނޑި މަސައްކަތް ކުރިއެވެ.
ބަދުރުގެ ހަނގުރާމަ
އަބޫ ޖަހުލުގެ ޙަޔާތުގެ ނިމުން އައީ އިސްލާމީ ތާރީޚުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ހާދިސާ ކަމުގައިވާ ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައެވެ. މީލާދީން 624 ވަނަ އަހަރު ހިނގި މި ހަނގުރާމައަކީ މުސްލިމުންނާއި މައްކާގެ މުޝްރިކުންގެ މެދުގައި ހިނގި ފުރަތަމަ ބޮޑު ކުރިމަތިލުމެވެ. މައްކާގެ ލަޝްކަރުގެ އިސް ލީޑަރަކަށް ހުރީ އަބޫ ޖަހުލެވެ. އޭނާއަކީ މަޝްވަރާކޮށްގެން ކަންކަން ޙައްލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަނގުރާމައާއި ކުރިމަތިލުމަށް ބާރުއެޅި މީހެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ހަނގުރާމައިގައި މުޝްރިކުން ބަލިވެ، އަބޫ ޖަހުލު ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި މަރާލެވުނެވެ. މިއީ މުސްލިމުންނަށް ލިބުނު ބޮޑު ކާމިޔާބީއަކަށްވީއިރު، އިސްލާމްދީނުގެ އެންމެ ބޮޑު ދުޝްމަނުގެ ނިމުންވެސްމެއެވެ.
އޭނާ ހަނދާން ކުރެވެނީ ކީއްވެ؟
އަބޫ ޖަހުލަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ކުރީކޮޅުގެ ދީނުގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ދުޝްމަނެވެ. އޭނާގެ ވާހަކައަކީ އާ ޚިޔާލުތަކާއި ބަދަލުތަކަށް، ބާރުގަދަ ނިޒާމުތަކުން ކުރާ ދެކޮޅުވެރިކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ ތާރީޚީ މިސާލެކެވެ. އޭނާގެ ނިމުމުން އެނގިގެންދިޔައީ، ބާރާއި ނުފޫޒަށްވުރެ ޙަޤީޤަތާއި ޢަދުލުވެރިކަން އަބަދުވެސް ކުރިހޯދާނެ ކަމެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު