ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާ ނުވަތަ ބިޒްނަސް ސްޓްރީމް ޚިޔާރުކުރާ ދަރިވަރުންގެ ނިސްބަތް، ތަރައްޤީވެފައިވާ ޤައުމުތަކާ އަޅާބަލާއިރު އާދަޔާ ޚިލާފަށް އިތުރުވަމުންދާތީ، އެއީ ޤައުމުގެ މުސްތަޤުބަލަށް އޮތް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް ކަމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ (އެމްއެންޔޫ) ގެ ކުރީގެ ވައިސް ޗާންސެލަރ ޑރ. ޙަސަން ޙަމީދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.

މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނު (އާރްޓީއައި) ގެ ދަށުން އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ހޯއްދެވި ތަފާސްހިސާބުތަކާ ޙަވާލާދެއްވައި ޑރ. ޙަސަން އެކްސްގައި ވިދާޅުވީ، ރާއްޖެ ފަދަ ކުޑަ ޤައުމެއްގައި ބިޒްނަސް ކިޔަވާ ދަރިވަރުންގެ އަދަދު 20 އިންސައްތައަށްވުރެ އިތުރުވުމަކީ ހާސްވާންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އިނގިރޭސިވިލާތާއި ސިންގަޕޫރު ފަދަ ކުރިއަރާފައިވާ ޤައުމުތަކުގައި ވެސް އެ ނިސްބަތް ހުންނަނީ ޖުމްލަ ދަރިވަރުންގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބަޔަށް ވުރެ ދަށުގައިކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ދަށު ސާނަވީ އިމްތިޙާނު ތަކުގައި، އެކި ތަޢުލީމީ ގޮފިން (ސްޓްރީމުން) ބައިވެރިވާ ދަރިވަރުންގެ ނިސްބަތް ހޯދުމަށް ހުށަހެޅި RTI ފޯމު ގެ އިޖާބަ ލިބުމުން ސާފުކުރެވުނު ނަތީޖާ ތިރީގައި އެވަނީއެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ ޤައުމެއްގައި، %20 އަށް ވުރެ ބިޒްނަސް ކިޔަވާ ދަރިވަރުން ގިނަވުމަކީ ހާސްވާން ޖެހޭ ކަމެކެވެ. އިނގިރޭސި ވިލާތާއި ސިންގަޕޫރުގައި ވެސް މި ނިސްބަތް ފަސްބައިކުޅަ އެއް ބަޔަށް ވުރެ ދަށެވެ. ޤައުމުގައި ޢާއްމު ވެފައިވާ ފަސާދައަކީ މާޒީގައި މި ޢަދަދު %80 އަށް އެރުމުގެ ނަތީޖާކަމަށް ބައެއް މީހުން ބުނާނެއެވެ. މި ނިސްބަތާ މެދު ތިބާ ކަންބޮޑުވެ ވަޑައިގަންނަވަންތޯ އެވެ؟

ތަޢުލީމާ ބެހޭ ވުޒާރާއިން ފޮނުވި އަޞްލު ފޯމު މި ލިންކުން ޑައުންލޯޑް ކުރެވޭނެއެވެ: https://t.co/5kgcpPRASH

— Hassan Hameed (@hsn_hameed) September 16, 2026

ޑރ. ޙަސަންގެ ޕޯސްޓުގައި، މާޒީގައި މި އަދަދު 80 އިންސައްތައަށް އަރައިފައިވުމަކީ މިހާރު ޤައުމުގައި އާންމުވެފައިވާ ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއް ކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކޭކަން ފާހަގަކުރައްވައި، މި ނިސްބަތާމެދު އާންމުން ދެކޭގޮތާމެދު ވަނީ ސުވާލު އުފައްދަވާފައެވެ.

އާންމުކުރި ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޖީސީއީ އޯލެވެލް، އައިޖީސީއެސްއީ އަދި އެސްއެސްއީ އިމްތިޙާނުގައި ބިޒްނަސް ސްޓްރީމްގެ ތިން މާއްދާ ކަމަށްވާ ބިޒްނަސް ސްޓަޑީޒް، އެކައުންޓިންގ އަދި އިކޮނޮމިކްސްއިން 7،017 ދަރިވަރުން (49 އިންސައްތަ) ބައިވެރިވެފައިވެއެވެ. އަދި ސައިންސް ސްޓްރީމްގެ ތިން މާއްދާ ކަމަށްވާ ބަޔޮލޮޖީ، ކެމިސްޓްރީ އަދި ފިޒިކްސްއިން 8،957 ދަރިވަރުން (50 އިންސައްތަ) ބައިވެރިވެފައިވާއިރު، އާޓްސް ސްޓްރީމްގެ ތާރީޚު މާއްދާ ހެދީ 53 ދަރިވަރުންނެވެ. އަދި ޖިއޮގްރަފީ އިމްތިޙާނުގައި ބައިވެރިވީ އެންމެ 58 ދަރިވަރުންނެވެ. އެއީ ޖުމްލަ ދަރިވަރުންގެ އެންމެ 1 އިންސައްތައެވެ.

ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ މާހިރުން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދަށާއި ތަރައްޤީއަށް ބޭނުންވާ އެކި ދާއިރާތަކުން މީހުން ބިނާކުރުމަށްޓަކައި ސްޓްރީމްތަކުގެ މެދުގައި ހަމަހަމަކަން ޤާއިމުކުރުމަކީ ކޮންމެހެން މުހިންމު ކަމެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، އިންސާނީ ޢިލްމުތަކާއި ސައިންސްގެ ދާއިރާތަކަށް ދަރިވަރުން ޝައުޤުވެރިކުރުވުމަކީ، ވަކި ދާއިރާއަކަށް ބަރޯސާނުވެ، ހުރިހާ ދާއިރާއަކުންވެސް ޤާބިލު ޖީލެއް ބިނާކުރުމަށް މިވަގުތު އެޅެން އޮތް އެންމެ މުހިންމު ފިޔަވަޅު ކަމުގައި ފާހަގަކުރެވެއެވެ.