ދަރިންނަކީ މާތްﷲ އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަވާލުކުރައްވާފައިވާ އެންމެ އަގުބޮޑު އަމާނާތެވެ. އެކުދިން ހެޔޮގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތުކޮށް، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތް ބާއްޖަވެރި ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބިނާކުރުމަކީ ކޮންމެ މައިންބަފައިގެ އެންމެ އިސް ވާޖިބެވެ. މިއަދުގެ ހަލުވިކަމާއެކު ބަދަލުވަމުންދާ ދުނިޔޭގައި، ދަރިންނަށް ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތައް ގިނަވެފައިވާއިރު، އެކުދިންނަށް ބޭނުންވާ މަގުދެއްކުމާއި ހިމާޔަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ބެލެނިވެރިން ހޭލުންތެރިވުމީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
މި ލިޔުމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ބަލައިލާނީ ދަރިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގައި މައިންބަފައިން ސަމާލުކަން ދޭންޖެހޭ މުހިންމު ތިން ދާއިރާއަކަށެވެ. އެގޮތުން ދަރިން ބޮޑުވަމުން އަންނަ ތަފާތު މަރުހަލާތަކުގައި އަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތްތަކާއި، ނުބައި ނުފޫޒުތަކުން އެކުދިން ރައްކާތެރިކުރާނެ ގޮތްތަކުގެ އިތުރުން، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އަގު ވަޒަންކުރަން ދަންނަ، އިއްޒަތްތެރި ޖީލެއް ބިނާކުރުމަށް ބޭނުންވާ މުހިންމު އިރުޝާދުތަކަށް މި ލިޔުމުގައި އަލިއަޅުވާލާނަމެވެ.
ދަރިން ބޮޑުވަމުން އަންނަ މަރުހަލާތަކުގައި ބެލެނިވެރިކަން ބައްޓަންކުރާނެ ގޮތް
ދަރިން ބޮޑުވަމުން އަންނައިރު، ކޮންމެ އުމުރަކަށްވެސް ބޭނުންވަނީ ތަފާތު ތަރުބިއްޔަތެކެވެ. ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި (އުފަންވީއްސުރެ 6 އަހަރާ ދެމެދު)، ދަރިފުޅަށް ބޭނުންވަނީ އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ ލޯތްބާއި އަޅާލުމެވެ. އެކުދިންނާއެކު ކުޅުމާއި، ވާހަކަދެއްކުމާއި، އެކުދިންނަށް ރައްކާތެރިކަން އިހުސާސްކޮށްދިނުމަކީ ކުރިމަގުގައި އެކުދިންގެ ކިބައިގައި އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ވަރުގަދަވާނެ ކަމެކެވެ. ދެވަނަ މަރުހަލާގައި (7 އަހަރާއި 14 އަހަރާ ދެމެދު)، ދަރިންނަށް އަދަބު އަޚްލާގާއި ޒިންމާދާރުކަން ދަސްކޮށްދޭންޖެހެއެވެ. ނަމާދުކުރުމާއި، ތެދުވެރިކަމާއި، ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ އާދަ އަށަގަންނުވަންވާނީ މި އުމުރުގައެވެ.
ތިންވަނަ މަރުހަލާއަކީ (15 އަހަރާއި 21 އަހަރާ ދެމެދު) ދަރިފުޅު ޒުވާން އުމުރަށް ފައި އަޅާ ދުވަސްވަރެވެ. މި ދުވަސްވަރު މައިންބަފައިން ވާންޖެހޭނީ އެކުދިންގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިންނަށެވެ. އެކުދިންނަށް ދިމާވާ މައްސަލަތައް ހިއްސާކުރަން ޖެހިލުންނުވާނެ ފަދަ ގާތްކަމެއް ބާއްވަންޖެހެއެވެ. ހަތަރުވަނަ މަރުހަލާގައި (21 އަހަރުން މަތި)، ދަރިންނަކީ ފުރިހަމަ ބޮޑެތި މީހުން ކަމުގައި ބަލައި، އެކުދިންނަށް އިތުބާރުކޮށް އަމިއްލަ ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ މިނިވަންކަން ދޭންޖެހެއެވެ. ބެލެނިވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ލަފާދިން ކަމުގައިވިޔަސް، އެކުދިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ކަމެއް ކޮންޓްރޯލް ކުރަން އުޅުމުގެ ބަދަލުގައި، އެކުދިންނަށް އެހީތެރިވެ ހިތްވަރުދޭ މީހަކަށް ވާށެވެ. މި މަރުހަލާތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް ދަރިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަކީ ބާއްޖަވެރި ޖީލެއް ބިނާކުރުމުގެ ތަޅުދަނޑިއެވެ.
ނުބައި ނުފޫޒުތަކުން ދަރިފުޅު ރައްކާތެރިކުރުމާއި ރަހުމަތްތެރިން އިޚްތިޔާރުކުރުން
ދަރިންނަކީ މާތްﷲ އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަވާލުކުރައްވާފައިވާ އަމާނާތެކެވެ. މި އަމާނާތް ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި އެކުދިންނަށް ރަހުމަތްތެރިން އިޚްތިޔާރުކުރާނެ ގޮތް ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އެގޮތުން، ދަރިފުޅަށް ދަސްކޮށްދޭންޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމަކީ ގޭތެރޭގެ ސިއްރުތަކާއި އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގެ މައުލޫމާތު ހުރިހާ ރަހުމަތްތެރިންނަށް ހިއްސާނުކުރުމެވެ. ދަރިފުޅުގެ ހުވަފެންތަކާއި ކުރިމަތިލާ ގޮންޖެހުންތައް ނޭދެވޭ މީހަކަށް އެނގިއްޖެނަމަ، އޭގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގައި، ދަރިފުޅުގެ ނިންމުންތަކަށް ނުބައި ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ.
ހަމައެހެންމެ، ރަހުމަތްތެރިން އިޚްތިޔާރުކުރުމުގައި މަގުބޫލުކަމަށްވުރެ ބޮޑަށް އަޚްލާގަށް ބެލުމަށް ދަރިފުޅަށް ބާރުއަޅަންޖެހެއެވެ. މީހަކީ މުއްސަނދި މީހަކަށްވީތީ ނުވަތަ އެންމެން ދަންނަ މަޝްހޫރު މީހަކަށްވީތީ އެއީ ރަނގަޅު ރަހުމަތްތެރިއަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެމީހެއްގެ ކިބައިގައި ތެދުވެރިކަމާއި، އިހުތިރާމްކުރުމާއި، ބުއްދިވެރިކަން ހުރިތޯ ބަލަން ދަސްކޮށްދޭށެވެ. އަދި ކޮންމެ މީހަކަށްމެ މާ އަވަހަށް އިތުބާރު ނުކުރުމަށާއި، އިތުބާރަކީ ވަގުތާއެކު ހޯދަންޖެހޭ އެއްޗެއްކަން ބުނެދޭށެވެ. ދަރިފުޅުގެ އަގު ވަޒަންނުކުރާ މީހެއްގެ ފަހަތުން ދުވުމުގެ ބަދަލުގައި، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިހުތިރާމްކޮށް، ދެފަރާތުގެ ލޯތްބާއި އިހުތިރާމް އޮންނަ ގުޅުންތައް ދެމެހެއްޓުމަށް ބާރުއަޅާށެވެ.
އަންހެން ދަރިފުޅުގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އަގާއި އިއްޒަތް ދަސްކޮށްދިނުން
އަންހެން ދަރިފުޅު ބޮޑުވެ، އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވުމުގެ ކުރިން އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އަގު ވަޒަންކުރަން ދަސްކޮށްދިނުމަކީ މައިންބަފައިންގެ މައްޗަށް އޮތް ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. ހަމައެކަނި ބޭރުފުށުގެ ރީތިކަމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، ބުއްދިވެރިކަމާއި ސާފު ހިތެއްގެ މުހިންމުކަން ބުނެދޭށެވެ. ހަގީގީ ލޯތްބަކީ ހަމައެކަނި ދައްކާ ފޮނި ވާހަކަތަކެއް ނޫންކަމާއި، އެއީ އިހުތިރާމާއި ތެދުވެރިކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އެއްޗެއްކަން އޭނާއަށް ވިސްނައިދޭށެވެ. މީހަކު "ލޯބިވެޔޭ" ބުނުމަކީ އޭނާ ކުރާ އިހުތިރާމް ކުޑަ އަމަލުތަކަށް އޮތް އުޒުރަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ.
އަންހެން ދަރިފުޅަށް ދަސްކޮށްދޭންޖެހޭ އަނެއް މުހިންމު ފިލާވަޅަކީ، އެއްވެސް މީހެއްގެ ލޯތްބާއި ސަމާލުކަމަށް އެދި އާދޭސްކުރަން ނުޖެހޭނެ ކަމެވެ. މީހަކު އޭނާއަށް އިހުމާލުވާނަމަ ނުވަތަ އިހުތިރާމް ނުކުރާނަމަ، އެ ގުޅުމަކުން ދުރުވުމުގެ ހިތްވަރު އޭނާގެ ކިބައިގައި ހުންނަންވާނެއެވެ. އަދި އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ހުރުމަތް ރައްކާތެރިކުރުމަށާއި، ކަމަކަށް "ނޫނެކޭ" ބުނުމަކީ ނުބައި މީހަކަށް ވުން ނޫންކަން ދަސްކޮށްދޭށެވެ. އޭނާގެ ކާމިޔާބީއާއި އުފާވެރިކަން މިނަންވާނީ އެހެން މީހުންގެ ޚިޔާލުތަކުން ނޫންކަމާއި، ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ކަންކަން ހާސިލުވާނީ އެމީހަކަށް މިންވަރުކުރައްވާފައިވާ ވަގުތެއްގައިކަން ވިސްނައިދޭށެވެ. މިގޮތުން ބިނާކުރެވޭ ކުއްޖަކީ މުޖުތަމައުގައި ފަޚުރުވެރިކަމާއެކު އުޅޭނެ ކުއްޖެކެވެ.
ދަރިން ބޮޑުވަމުން އަންނަ މަރުހަލާތަކުގައި ބެލެނިވެރިކަން ބައްޓަންކުރާނެ ގޮތް
ދަރިން ބޮޑުވަމުން އަންނައިރު، ކޮންމެ އުމުރަކަށްވެސް ބޭނުންވަނީ ތަފާތު ތަރުބިއްޔަތެކެވެ. ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި (އުފަންވީއްސުރެ 6 އަހަރާ ދެމެދު)، ދަރިފުޅަށް ބޭނުންވަނީ އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ ލޯތްބާއި އަޅާލުމެވެ. އެކުދިންނާއެކު ކުޅުމާއި، ވާހަކަދެއްކުމާއި، އެކުދިންނަށް ރައްކާތެރިކަން އިހުސާސްކޮށްދިނުމަކީ ކުރިމަގުގައި އެކުދިންގެ ކިބައިގައި އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ވަރުގަދަވާނެ ކަމެކެވެ. ދެވަނަ މަރުހަލާގައި (7 އަހަރާއި 14 އަހަރާ ދެމެދު)، ދަރިންނަށް އަދަބު އަޚްލާގާއި ޒިންމާދާރުކަން ދަސްކޮށްދޭންޖެހެއެވެ. ނަމާދުކުރުމާއި، ތެދުވެރިކަމާއި، ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ އާދަ އަށަގަންނުވަންވާނީ މި އުމުރުގައެވެ.
ތިންވަނަ މަރުހަލާއަކީ (15 އަހަރާއި 21 އަހަރާ ދެމެދު) ދަރިފުޅު ޒުވާން އުމުރަށް ފައި އަޅާ ދުވަސްވަރެވެ. މި ދުވަސްވަރު މައިންބަފައިން ވާންޖެހޭނީ އެކުދިންގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިންނަށެވެ. އެކުދިންނަށް ދިމާވާ މައްސަލަތައް ހިއްސާކުރަން ޖެހިލުންނުވާނެ ފަދަ ގާތްކަމެއް ބާއްވަންޖެހެއެވެ. ހަތަރުވަނަ މަރުހަލާގައި (21 އަހަރުން މަތި)، ދަރިންނަކީ ފުރިހަމަ ބޮޑެތި މީހުން ކަމުގައި ބަލައި، އެކުދިންނަށް އިތުބާރުކޮށް އަމިއްލަ ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ މިނިވަންކަން ދޭންޖެހެއެވެ. ބެލެނިވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ލަފާދިން ކަމުގައިވިޔަސް، އެކުދިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ކަމެއް ކޮންޓްރޯލް ކުރަން އުޅުމުގެ ބަދަލުގައި، އެކުދިންނަށް އެހީތެރިވެ ހިތްވަރުދޭ މީހަކަށް ވާށެވެ. މި މަރުހަލާތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް ދަރިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަކީ ބާއްޖަވެރި ޖީލެއް ބިނާކުރުމުގެ ތަޅުދަނޑިއެވެ.
ނުބައި ނުފޫޒުތަކުން ދަރިފުޅު ރައްކާތެރިކުރުމާއި ރަހުމަތްތެރިން އިޚްތިޔާރުކުރުން
ދަރިންނަކީ މާތްﷲ އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަވާލުކުރައްވާފައިވާ އަމާނާތެކެވެ. މި އަމާނާތް ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި އެކުދިންނަށް ރަހުމަތްތެރިން އިޚްތިޔާރުކުރާނެ ގޮތް ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އެގޮތުން، ދަރިފުޅަށް ދަސްކޮށްދޭންޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމަކީ ގޭތެރޭގެ ސިއްރުތަކާއި އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގެ މައުލޫމާތު ހުރިހާ ރަހުމަތްތެރިންނަށް ހިއްސާނުކުރުމެވެ. ދަރިފުޅުގެ ހުވަފެންތަކާއި ކުރިމަތިލާ ގޮންޖެހުންތައް ނޭދެވޭ މީހަކަށް އެނގިއްޖެނަމަ، އޭގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގައި، ދަރިފުޅުގެ ނިންމުންތަކަށް ނުބައި ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ.
ހަމައެހެންމެ، ރަހުމަތްތެރިން އިޚްތިޔާރުކުރުމުގައި މަގުބޫލުކަމަށްވުރެ ބޮޑަށް އަޚްލާގަށް ބެލުމަށް ދަރިފުޅަށް ބާރުއަޅަންޖެހެއެވެ. މީހަކީ މުއްސަނދި މީހަކަށްވީތީ ނުވަތަ އެންމެން ދަންނަ މަޝްހޫރު މީހަކަށްވީތީ އެއީ ރަނގަޅު ރަހުމަތްތެރިއަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެމީހެއްގެ ކިބައިގައި ތެދުވެރިކަމާއި، އިހުތިރާމްކުރުމާއި، ބުއްދިވެރިކަން ހުރިތޯ ބަލަން ދަސްކޮށްދޭށެވެ. އަދި ކޮންމެ މީހަކަށްމެ މާ އަވަހަށް އިތުބާރު ނުކުރުމަށާއި، އިތުބާރަކީ ވަގުތާއެކު ހޯދަންޖެހޭ އެއްޗެއްކަން ބުނެދޭށެވެ. ދަރިފުޅުގެ އަގު ވަޒަންނުކުރާ މީހެއްގެ ފަހަތުން ދުވުމުގެ ބަދަލުގައި، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިހުތިރާމްކޮށް، ދެފަރާތުގެ ލޯތްބާއި އިހުތިރާމް އޮންނަ ގުޅުންތައް ދެމެހެއްޓުމަށް ބާރުއަޅާށެވެ.
އަންހެން ދަރިފުޅުގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އަގާއި އިއްޒަތް ދަސްކޮށްދިނުން
އަންހެން ދަރިފުޅަށް ދަސްކޮށްދޭންޖެހޭ އަނެއް މުހިންމު ފިލާވަޅަކީ، އެއްވެސް މީހެއްގެ ލޯތްބާއި ސަމާލުކަމަށް އެދި އާދޭސްކުރަން ނުޖެހޭނެ ކަމެވެ. މީހަކު އޭނާއަށް އިހުމާލުވާނަމަ ނުވަތަ އިހުތިރާމް ނުކުރާނަމަ، އެ ގުޅުމަކުން ދުރުވުމުގެ ހިތްވަރު އޭނާގެ ކިބައިގައި ހުންނަންވާނެއެވެ. އަދި އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ހުރުމަތް ރައްކާތެރިކުރުމަށާއި، ކަމަކަށް "ނޫނެކޭ" ބުނުމަކީ ނުބައި މީހަކަށް ވުން ނޫންކަން ދަސްކޮށްދޭށެވެ. އޭނާގެ ކާމިޔާބީއާއި އުފާވެރިކަން މިނަންވާނީ އެހެން މީހުންގެ ޚިޔާލުތަކުން ނޫންކަމާއި، ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ކަންކަން ހާސިލުވާނީ އެމީހަކަށް މިންވަރުކުރައްވާފައިވާ ވަގުތެއްގައިކަން ވިސްނައިދޭށެވެ. މިގޮތުން ބިނާކުރެވޭ ކުއްޖަކީ މުޖުތަމައުގައި ފަޚުރުވެރިކަމާއެކު އުޅޭނެ ކުއްޖެކެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު