އިސްލާމްދީނަކީ އިންސާނީ ގުޅުންތަކަށް ނުހަނު ބޮޑު އިސްކަމެއްދޭ ދީނެކެވެ. މީގެ ތެރެއިންވެސް މައިންބަފައިންނަށް ޝަރަފުވެރިކަން ދިނުމަކީ މުޅި އުމުރަށް ދެމިގެންދާ ވާޖިބެއްގެ ގޮތުގައި އެ ދީން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވެއެވެ. އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، މައިންބަފައިންނަށް ލޯތްބާއި އަޅާލުން ދިނުމަކީ ހަމައެކަނި އިޚްތިޔާރީ ހެޔޮ އަމަލެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅި އުމުރު ދުވަހު އަދާކުރަންޖެހޭ މުހިންމު ޒިންމާއެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ދުނިޔެއަށް އުފަންވާ ހިސާބުން ފެށިގެން، އަޅުގަނޑުމެން ތަރުބިއްޔަތުކޮށް ބޮޑުކުރުމަށްޓަކައި މައިންބަފައިން އެމީހުންގެ އަރާމާއި، ވަގުތާއި، އަދި ހަކަތަ ޤުރުބާން ކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން، އަޅުގަނޑުމެން ބޮޑުވެ މުސްކުޅިވަމުން އަންނަ ވަރަކަށް، އެ އޯގާތެރިކަމާއި އިޙްތިރާމް އެބޭފުޅުންނަށް އަނބުރާ ދިނުމަކީ ދީނީ އަދި އަޚްލާޤީ ގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންގެ މައްޗަށް އޮތް ބޮޑު ވާޖިބެކެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މާތް ﷲ ވަނީ އެކަލާނގެއަށް އަޅުކަން ކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވުމާ ވިދިގެން، މައިންބަފައިންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށް ވަރަށް ސާފުކޮށް އަންގަވާފައެވެ. މިއިން ދޭހަވަނީ މި ވާޖިބަކީ ކިހާ މަތިވެރި، އަދި ކިހާ ސީރިއަސް ކަމެއް ކަމެވެ. މިއީ ވަކި މޫސުމަކަށް ނުވަތަ ވަކި ދަނޑިވަޅަކަށް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ކިއެއްތަ، މިއީ މުޅި ޙަޔާތުގައި ދެމިއޮންނަ ދާއިމީ އަޅުކަމެކެވެ. މައިންބަފައިން މުސްކުޅިވެ، ބަލިކަށިވެ، ނުވަތަ އެހެން މީހެއްގެ އެހީތެރިކަމަށް ބޭނުންވާ ޙާލަތަށް ދިޔަ ނަމަވެސް، އެބޭފުޅުންނާ މެދު ނުހަނު މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ކަންތައް ކުރުމަށް އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅައެވެ. އެމީހުންނަށް އިޙްތިރާމް ކުޑަވާ ފަދަ ބަހެއް، އެންމެ ކުޑަމިނުން "އުފް" އޭ ވެސް ނުބުނުމަށް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އަންގަވާފައިވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އަޅުގަނޑުމެން ވާހަކަ ދައްކަންވާނީ ނިކަމެތިކަމާއި، ކެތްތެރިކަމާއި އަދި އޯގާތެރިކަމާ އެކުގައެވެ.
މައިންބަފައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށްޓަކައި އުފުލާ ތަކުލީފުތަކަކީ ދަރިއަކަށް ދުވަހަކުވެސް އޭގެ ޙަޤީޤީ މިންވަރު އިޙްސާސް ނުކުރެވޭނެ ފަދަ ބުރަ ކަންތައްތަކެކެވެ. މަންމައަކު ނުވަ މަސް ދުވަހު ބަނޑުގައި ދަރިފުޅު އުފުލައި، ވިހެއުމުގެ ގަދަ ވޭން ތަޙައްމަލު ކުރެއެވެ. އަދި ބައްޕައަކު ވަރުބަލިކަމެއް ނެތި ރެޔާއި ދުވާލު މަސައްކަތް ކުރަނީ ދަރިންނަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި ފޯރުކޮށްދީ، ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށެވެ. މި މަތިވެރި ޤުރުބާނީތަކަކީ ދުވަހަކުވެސް ހަނދާން ނައްތާލެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. މައިންބަފައިން މުސްކުޅިވާ އުމުރުގައި އެމީހުންނަށް އަޅާލުމަކީ އެބޭފުޅުންގެ އިޙްސާންތެރިކަމަށް ދެވޭ ޝުކުރެކެވެ. އަދި މިއީ އާޚިރަތުގައި ބޮޑުވެގެންވާ ޘަވާބު ހޯދުމުގެ މަގެއްވެސް މެއެވެ. ލޯބިވާ ރަސޫލާ ﷺ ބާރުއަޅުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި މައިންބަފައިންނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމަކީ ސުވަރުގެއަށް ވާސިލްވާން އޮތް އެންމެ ސީދާ މަގެވެ.
އިސްލާމްދީން ދަސްކޮށްދެނީ މައިންބަފައިންގެ އުމުރުން ދުވަސްވާ ވަރަކަށް، އަޅުގަނޑުމެންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ކުޑަވުމުގެ ބަދަލުގައި އެ ޒިންމާ އިތުރަށް ބޮޑުވެގެންދާ ކަމެވެ. އެބޭފުޅުންގެ އެންމެ ފަހު ނޭވާއާ ހަމައަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ދަރިންގެ ވާޖިބެކެވެ. އެމީހުންގެ ޞިއްޙަތަށް ބެލުމާއި، ކާބޯތަކެއްޗާއި އަންނައުނު ފަދަ ޒަރޫރީ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދިނުމުގެ އިތުރުން، އެމީހުންނާއެކު ވަގުތު ހޭދަކޮށް އެކަނިވެރިކަން ފިލުވައިދޭން ޖެހެއެވެ. މުސްކުޅިވުމުން އަންނަ ބަލިކަށިކަމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު އުނދަގޫ ކަންތައްތަކެއް ކުރިމަތިވިޔަސް، އެ ވަގުތުތަކުގައި ކެތްތެރިވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މައިންބަފައިން ދުނިޔޭގައި ތިއްބަވާއިރު އެބޭފުޅުންނަށް ހެޔޮ ދުޢާ ކުރުމާއި، އެބޭފުޅުން ދުނިޔެ ދޫކުރުމަށްފަހުވެސް އެ ދުޢާގެ ސިލްސިލާ މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ދަރިންގެ ކިބައިން އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ.
އަދުގެ މި ހަލަބޮލި ދުނިޔޭގައި ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ވަޒީފާއާއި، އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމާއި، އިޖުތިމާޢީ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި މަޝްޣޫލުވެފައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު ނޭނގި ނަމަވެސް މައިންބަފައިންނަށް އިހުމާލުވެވެއެވެ. ނަމަވެސް އިސްލާމްދީން އަބަދުވެސް ހަނދާންކޮށްދެނީ ދިރިއުޅުމުގެ ދުވެލި މަޑުޖައްސާލައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ އަސްލާމެދު ފިކުރު ކުރުމަށެވެ. އާދައިގެ ކުޑަކުޑަ ޒިޔާރަތެއް، ނުވަތަ އޯގާތެރި ބަހެއް ބުނެލުމަކީވެސް އެބޭފުޅުންގެ ހިތަށް ބޮޑު އުފާވެރިކަމެއް ލިބޭނެ ކަމެކެވެ. މައިންބަފައިން ބެލެހެއްޓުމަކީ ބުރައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ލިބޭ ޝަރަފެކެވެ. އެއީ އެބޭފުޅުން އަޅުގަނޑުމެންނަށްޓަކައި ކުރެއްވި ބުރަ މަސައްކަތުގެ ކުޑަ މިންވަރެއް ނަމަވެސް އަނބުރާ ދެއްކުމަށް ލިބޭ ރަނުގެ ފުރުޞަތެކެވެ.
މައިންބަފައިންނަށް ލޯތްބާއި އަޅާލުން ދިނުމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ކުރެވޭނެ އެންމެ މަތިވެރި އެއް އަމަލެވެ. މީހެއްގެ ކާމިޔާބީ މިނެކިރެނީ ހަމައެކަނި އޭނާގެ މުއްސަނދިކަމަކުން ނުވަތަ މަތީ މަޤާމަކުން ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އޭނާ ބޮޑުކޮށް ތަރުބިއްޔަތު ކުރި މައިންބަފައިންނާ މެދު ކަންތައްކުރާ ގޮތަކީ ކާމިޔާބީގެ މިންގަނޑެވެ. މައިންބަފައިންނަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި ކެތްތެރިކަމާއެކު ޚިދުމަތް ކުރުމަކީ މާތް ﷲ ގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދައި، ދެދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަމާއި ސުވަރުގެއަށް ވާސިލްވުމަށް އޮތް އެންމެ ފުރިހަމަ މަގެވެ.
މައިންބަފައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށްޓަކައި އުފުލާ ތަކުލީފުތަކަކީ ދަރިއަކަށް ދުވަހަކުވެސް އޭގެ ޙަޤީޤީ މިންވަރު އިޙްސާސް ނުކުރެވޭނެ ފަދަ ބުރަ ކަންތައްތަކެކެވެ. މަންމައަކު ނުވަ މަސް ދުވަހު ބަނޑުގައި ދަރިފުޅު އުފުލައި، ވިހެއުމުގެ ގަދަ ވޭން ތަޙައްމަލު ކުރެއެވެ. އަދި ބައްޕައަކު ވަރުބަލިކަމެއް ނެތި ރެޔާއި ދުވާލު މަސައްކަތް ކުރަނީ ދަރިންނަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި ފޯރުކޮށްދީ، ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށެވެ. މި މަތިވެރި ޤުރުބާނީތަކަކީ ދުވަހަކުވެސް ހަނދާން ނައްތާލެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. މައިންބަފައިން މުސްކުޅިވާ އުމުރުގައި އެމީހުންނަށް އަޅާލުމަކީ އެބޭފުޅުންގެ އިޙްސާންތެރިކަމަށް ދެވޭ ޝުކުރެކެވެ. އަދި މިއީ އާޚިރަތުގައި ބޮޑުވެގެންވާ ޘަވާބު ހޯދުމުގެ މަގެއްވެސް މެއެވެ. ލޯބިވާ ރަސޫލާ ﷺ ބާރުއަޅުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި މައިންބަފައިންނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމަކީ ސުވަރުގެއަށް ވާސިލްވާން އޮތް އެންމެ ސީދާ މަގެވެ.
އިސްލާމްދީން ދަސްކޮށްދެނީ މައިންބަފައިންގެ އުމުރުން ދުވަސްވާ ވަރަކަށް، އަޅުގަނޑުމެންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ކުޑަވުމުގެ ބަދަލުގައި އެ ޒިންމާ އިތުރަށް ބޮޑުވެގެންދާ ކަމެވެ. އެބޭފުޅުންގެ އެންމެ ފަހު ނޭވާއާ ހަމައަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ދަރިންގެ ވާޖިބެކެވެ. އެމީހުންގެ ޞިއްޙަތަށް ބެލުމާއި، ކާބޯތަކެއްޗާއި އަންނައުނު ފަދަ ޒަރޫރީ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދިނުމުގެ އިތުރުން، އެމީހުންނާއެކު ވަގުތު ހޭދަކޮށް އެކަނިވެރިކަން ފިލުވައިދޭން ޖެހެއެވެ. މުސްކުޅިވުމުން އަންނަ ބަލިކަށިކަމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު އުނދަގޫ ކަންތައްތަކެއް ކުރިމަތިވިޔަސް، އެ ވަގުތުތަކުގައި ކެތްތެރިވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މައިންބަފައިން ދުނިޔޭގައި ތިއްބަވާއިރު އެބޭފުޅުންނަށް ހެޔޮ ދުޢާ ކުރުމާއި، އެބޭފުޅުން ދުނިޔެ ދޫކުރުމަށްފަހުވެސް އެ ދުޢާގެ ސިލްސިލާ މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ދަރިންގެ ކިބައިން އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ.
މައިންބަފައިންނަށް ލޯތްބާއި އަޅާލުން ދިނުމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ކުރެވޭނެ އެންމެ މަތިވެރި އެއް އަމަލެވެ. މީހެއްގެ ކާމިޔާބީ މިނެކިރެނީ ހަމައެކަނި އޭނާގެ މުއްސަނދިކަމަކުން ނުވަތަ މަތީ މަޤާމަކުން ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އޭނާ ބޮޑުކޮށް ތަރުބިއްޔަތު ކުރި މައިންބަފައިންނާ މެދު ކަންތައްކުރާ ގޮތަކީ ކާމިޔާބީގެ މިންގަނޑެވެ. މައިންބަފައިންނަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި ކެތްތެރިކަމާއެކު ޚިދުމަތް ކުރުމަކީ މާތް ﷲ ގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދައި، ދެދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަމާއި ސުވަރުގެއަށް ވާސިލްވުމަށް އޮތް އެންމެ ފުރިހަމަ މަގެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު