ދުނިޔޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ހަންޓާވައިރަސްއާ ގުޅޭ ޚަބަރުތައް އިތުރުވުމާ ގުޅިގެން، ގިނަ ބައެއްގެ ހިތުގައި އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ ގޭތެރެއިންނާއި ބަގީޗާ ފަދަ ތަންތަނުން އާންމުކޮށް ފެންނަ މީދަލުގެ ސަބަބުން މި ބަލި ފެތުރިދާނެތޯއެވެ. މި ސުވާލުގެ ކުރު ޖަވާބަކީ އާންމު ގޮތެއްގައި ނޫނެކެވެ. ނަމަވެސް، މިއީ އޭގެ ފުރިހަމަ ތަފްސީލު އެނގުން މުހިންމު ކަމެކެވެ. ސިއްހީ މާހިރުންނާއި ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމްއިއްޔާ (ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ) ފަދަ އިދާރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި ހަންޓާވައިރަސްއަކީ ވަކި ޚާއްސަ ބާވަތްތަކުގެ މީދަލުގެ ފަރާތުން ފެތުރޭ ވައިރަސްއެކެވެ.
ހަންޓާވައިރަސްއަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މީދަލުގެ ތަފާތު ބާވަތްތަކުން އުފެދޭ ވައިރަސްތަކެކެވެ. އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑަށް މި ވައިރަސް ވަދެއްޖެނަމަ، ނޭވާލާ ނިޒާމަށް ޖެހޭ ބައްޔެއް ކަމަށްވާ "ހަންޓާވައިރަސް ޕަލްމޮނަރީ ސިންޑްރޯމް" (އެޗް.ޕީ.އެސް) ނުވަތަ ގުރުދާ ހަލާކުކޮށްލާ "ހެމޮރޭޖިކް ފީވާ ވިތު ރީނަލް ސިންޑްރޯމް" (އެޗް.އެފް.އާރް.އެސް) ފަދަ ނުރައްކާތެރި ބަލިތައް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ. މިފަދަ ބަލިތަކަކީ މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ބަލިތަކެއް ނަމަވެސް، މިއީ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ސީރިއަސް ބަލިތަކެކެވެ.
އިންސާނުންނަށް މި ވައިރަސް އަރަނީ ބަލި ޖެހިފައިވާ މީދަލުގެ ކުޑަކަމުދާ އެއްޗިއްސާއި، ބޮޑުކަމުދާ އެއްޗިއްސާއި، ކުޅު ނުވަތަ އެތަކެތި ހަދާ ހާލިތަކުގައި ހުންނަ ކުނިބުނީގެ ޒަރީއާއިންނެވެ. ވަކިން ޚާއްސަކޮށް، މި ތަކެތިން އުފެދޭ ހިރަފުސް ވައިގެ ތެރެއަށް ފެތުރި، އިންސާނާގެ ނޭވާލާ ނިޒާމަށް އެ ވަދެވުމަކީ ބަލިޖެހޭ މައިގަނޑު ގޮތެވެ.
ދުނިޔޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި މި ވައިރަސް އުފުލަނީ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ މީދަލެވެ. މިސާލަކަށް އުތުރު އެމެރިކާގައި މި ބަލި އެންމެ ގިނައިން ފަތުރަނީ "ޑިއަރ މައުސް" ނަމަކަށް ކިޔާ ވަލު މީދަލެކެވެ. މީގެ އިތުރުން "ކޮޓަން ރެޓް" އާއި "ރައިސް ރެޓް" ފަދަ ވަލު މީދަލުގެ ބާވަތްތަކުން ވެސް މި ވައިރަސް ފެނެއެވެ. ނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ބަދިގެތަކުންނާއި، ގުދަންތަކުން އަދި ސިޓީތަކުގެ ގޭގެއިން އާންމުކޮށް ފެންނަ ކުދި މީދަލަކީ މި ބަލި ފަތުރާ މައިގަނޑު މަސްދަރެއް ކަމަކަށް ނުބެލެވެއެވެ. އެހެންކަމުން، ގޭގައި އުޅޭ އާންމު މީދަލެއް ފެނުމަކީ ވަގުތުން ހަންޓާވައިރަސްގެ ބިރުވެރިކަން އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި މި ބަލި ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެއެވެ. އެގޮތުން ގިނަ ދުވަސްވަންދެން ބަންދުކޮށްފައި ހުންނަ ގުދަންތަކާއި، ގަރާޖުތަކާއި،
ފުރާޅުމަތީގެ ބައިތައް ސާފުކުރާއިރު ނުރައްކާ ބޮޑެވެ. އަދި ވަލު މީދާ ގިނަ ރަށްފުށުގެ ހިސާބުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ވެސް މި ބިރު އޮވެއެވެ. މީދަލުގެ ނަޖިސް ހުންނަ ތަންތަން ކުނިކަހައި ނުވަތަ ވެކިއުމް ކުރުމަކީ ވައިރަސްގެ ކުދި ތިކިތައް ވައިގެ ތެރެއަށް ފެތުރިގެންދާނެ ކަމެއް ކަމަށްވާތީ، އެފަދަ ތަންތަން ސާފުކުރަންވާނީ ފުރަތަމަ ޑިސްއިންފެކްޓަންޓް ބޭނުންކޮށްގެން ތެންމާލުމަށް ފަހުގައެވެ.
ހަންޓާވައިރަސް ޖެހުމުން ފެންނަ އަލާމާތްތަކަކީ އާންމު ރޯގާއާ ވަރަށް އެއްގޮތް އަލާމާތްތަކެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހުން އައުމާއި، ގައިގައި ރިއްސުމާއި، ވަރުބަލިވުމާއި، ބޮލުގައި ރިއްސުން ހިމެނެއެވެ. ބަލި ބޮޑުވަމުންދާ ވަރަކަށް ކެއްސުމާއި، ނޭވާ ކުރުވުން ފަދަ އުނދަގޫތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. މީދާ އުޅޭ ތަނެއްގައި އުޅުމަށްފަހު މިފަދަ އަލާމާތެއް ފެނިއްޖެނަމަ، ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުން މުހިންމެވެ.
މި ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ގޭތެރޭގެ ސާފުތާހިރުކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހެއެވެ. އެގޮތުން ގޭގެ ފާރުތަކުގައާއި ހޮޅިތައް ކައިރީގައި ހުންނަ ބޯވަޅުތައް ބަންދުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި ކާބޯތަކެތި އަބަދުވެސް ރަނގަޅަށް މަތިޖެހި އެއްޗެހީގައި ރައްކާކުރުމާއި، ކުނިވަށިގަނޑުތައް މަތިޖަހާފައި ބެހެއްޓުމަކީ މީދާ އައުން ހުއްޓުވޭނެ ކަންކަމެވެ. މީގެ އިތުރުން، ގޭތެރޭގައި ހުންނަ ފެންލީކުވާ ހޮޅިތައް މަރާމާތުކޮށް، ގިނަދުވަސްވީ ފޮށިތަކާއި ކުނިބުނި ނައްތާލުމަކީ މީދާ ހާލިހެދުން ހުއްޓުވުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަމެވެ. އަދި ގެންގުޅޭ ޖަނަވާރުތަކަށް ދޭ ކާނާ ރޭގަނޑު ބޭރުގައި ބަހައްޓާފައި ނުބެހެއްޓުމަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މީދަލުގެ ނަޖިސް ފެނިއްޖެނަމަ، އެތަނެއް ސާފުކުރުމުގެ ކުރިން ދޮރުތައް ހުޅުވައި ވައި ދައުރުކުރުވުމަށާއި، އަތްދަބަނޑިލައިގެން ޑިސްއިންފެކްޓަންޓް ބޭނުންކޮށްގެން ސާފުކުރުމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ލަފާދެއެވެ.
އިންސާނުންނަށް މި ވައިރަސް އަރަނީ ބަލި ޖެހިފައިވާ މީދަލުގެ ކުޑަކަމުދާ އެއްޗިއްސާއި، ބޮޑުކަމުދާ އެއްޗިއްސާއި، ކުޅު ނުވަތަ އެތަކެތި ހަދާ ހާލިތަކުގައި ހުންނަ ކުނިބުނީގެ ޒަރީއާއިންނެވެ. ވަކިން ޚާއްސަކޮށް، މި ތަކެތިން އުފެދޭ ހިރަފުސް ވައިގެ ތެރެއަށް ފެތުރި، އިންސާނާގެ ނޭވާލާ ނިޒާމަށް އެ ވަދެވުމަކީ ބަލިޖެހޭ މައިގަނޑު ގޮތެވެ.
ދުނިޔޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި މި ވައިރަސް އުފުލަނީ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ މީދަލެވެ. މިސާލަކަށް އުތުރު އެމެރިކާގައި މި ބަލި އެންމެ ގިނައިން ފަތުރަނީ "ޑިއަރ މައުސް" ނަމަކަށް ކިޔާ ވަލު މީދަލެކެވެ. މީގެ އިތުރުން "ކޮޓަން ރެޓް" އާއި "ރައިސް ރެޓް" ފަދަ ވަލު މީދަލުގެ ބާވަތްތަކުން ވެސް މި ވައިރަސް ފެނެއެވެ. ނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ބަދިގެތަކުންނާއި، ގުދަންތަކުން އަދި ސިޓީތަކުގެ ގޭގެއިން އާންމުކޮށް ފެންނަ ކުދި މީދަލަކީ މި ބަލި ފަތުރާ މައިގަނޑު މަސްދަރެއް ކަމަކަށް ނުބެލެވެއެވެ. އެހެންކަމުން، ގޭގައި އުޅޭ އާންމު މީދަލެއް ފެނުމަކީ ވަގުތުން ހަންޓާވައިރަސްގެ ބިރުވެރިކަން އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި މި ބަލި ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެއެވެ. އެގޮތުން ގިނަ ދުވަސްވަންދެން ބަންދުކޮށްފައި ހުންނަ ގުދަންތަކާއި، ގަރާޖުތަކާއި،
ފުރާޅުމަތީގެ ބައިތައް ސާފުކުރާއިރު ނުރައްކާ ބޮޑެވެ. އަދި ވަލު މީދާ ގިނަ ރަށްފުށުގެ ހިސާބުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ވެސް މި ބިރު އޮވެއެވެ. މީދަލުގެ ނަޖިސް ހުންނަ ތަންތަން ކުނިކަހައި ނުވަތަ ވެކިއުމް ކުރުމަކީ ވައިރަސްގެ ކުދި ތިކިތައް ވައިގެ ތެރެއަށް ފެތުރިގެންދާނެ ކަމެއް ކަމަށްވާތީ، އެފަދަ ތަންތަން ސާފުކުރަންވާނީ ފުރަތަމަ ޑިސްއިންފެކްޓަންޓް ބޭނުންކޮށްގެން ތެންމާލުމަށް ފަހުގައެވެ.
މި ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ގޭތެރޭގެ ސާފުތާހިރުކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހެއެވެ. އެގޮތުން ގޭގެ ފާރުތަކުގައާއި ހޮޅިތައް ކައިރީގައި ހުންނަ ބޯވަޅުތައް ބަންދުކުރަންވާނެއެވެ. އަދި ކާބޯތަކެތި އަބަދުވެސް ރަނގަޅަށް މަތިޖެހި އެއްޗެހީގައި ރައްކާކުރުމާއި، ކުނިވަށިގަނޑުތައް މަތިޖަހާފައި ބެހެއްޓުމަކީ މީދާ އައުން ހުއްޓުވޭނެ ކަންކަމެވެ. މީގެ އިތުރުން، ގޭތެރޭގައި ހުންނަ ފެންލީކުވާ ހޮޅިތައް މަރާމާތުކޮށް، ގިނަދުވަސްވީ ފޮށިތަކާއި ކުނިބުނި ނައްތާލުމަކީ މީދާ ހާލިހެދުން ހުއްޓުވުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަމެވެ. އަދި ގެންގުޅޭ ޖަނަވާރުތަކަށް ދޭ ކާނާ ރޭގަނޑު ބޭރުގައި ބަހައްޓާފައި ނުބެހެއްޓުމަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މީދަލުގެ ނަޖިސް ފެނިއްޖެނަމަ، އެތަނެއް ސާފުކުރުމުގެ ކުރިން ދޮރުތައް ހުޅުވައި ވައި ދައުރުކުރުވުމަށާއި، އަތްދަބަނޑިލައިގެން ޑިސްއިންފެކްޓަންޓް ބޭނުންކޮށްގެން ސާފުކުރުމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ލަފާދެއެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު