މައުލާނާ ރޫމީ (އަވަހާރަވީ މީލާދީން 1273 ގައި) އަކީ މި ދުނިޔެ ދުށް އެންމެ މަތިވެރި ޅެންވެރިންގެ ތެރެއިން އެކަކެވެ. އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގުގެ މީހުންވެސް އޭނާއަކީ ރޫޙާނީ މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި އަދި އިންސާނާގެ ފުން އިހުސާސްތަކާއި އެދުންތައް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ސިފަކޮށްދެއްވި ޢިލްމުވެރިޔާގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެއެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތްޕުޅުތައް ލިޔުއްވާފައިވަނީ ފާރިސީ ބަހުން ނަމަވެސް، މިއަދު އޭނާގެ ފޮތްތައް ވަނީ ދުނިޔޭގެ އެކި ބަސްބަހަށް ތަރުޖަމާ ކުރެވިފައެވެ. މަޝްހޫރު ފަލްސަފާވެރިޔާ އައްލާމާ އިޤްބާލް (އަވަހާރަވީ މީލާދީން 1938 ގައި) ރޫމީއަކީ އެކަލޭގެފާނުގެ އުސްތާޛު ކަމުގައި ބެލެވިއެވެ. ރޫމީއަށް ނިސްބަތްކޮށް އުފެދިފައިވާ 'މައުލަވީ' ސޫފީ ތަރީޤާގެ މިލިއަނުން މީހުން ވިލާތާއި އެމެރިކާގައި އުޅެއެވެ. ތުރުކީގެ 'ދަރުވޭޝް' އިންގެ އެނބުރުމުގެ ހަރަކާތްތަކުން މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ ތަރިކަ ދަމަހައްޓައެވެ. އެ އެނބުރުމުން ރަމްޒުކޮށްދެނީ ރޫޙާނީ މަރުކަޒެއްގެ ވަށައިގެން މުޅި ކާއިނާތު އެނބުރޭ އެނބުރުމެވެ.
ކޮންމެ މަތިވެރި އިންސާނަކަށްވެސް އުސްތާޛަކު ހުރެއެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އަންގަވާފައިވާ ފަދައިން، "ކޮންމެ ޢިލްމުވެރިއެއްގެ މައްޗަށް، އެއަށްވުރެ ބޮޑަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ފަރާތެއްވެއެވެ." ރޫމީގެވެސް އުސްތާޛަކު ހުންނެވިއެވެ. އެއީ ޝައިޚް ސަނާއީއެވެ. އެއްދުވަހެއްގެ މަޣްރިބު ނަމާދަށްފަހު ޝައިޚް ސަނާއީ މިސްކިތުން ގެއަށް ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް، މަޑުމަޑުން ދުނިޔެމައްޗަށް އަނދިރިކަން ވެރިވަމުންދިޔައެވެ. އެއީ މޮޓަރު ކާރުތައް އުފެދުމުގެ ކުރީގެ ޒަމާން ކަމުން، ރަށުގެ ގޯޅިތައް ހުރީ ވަރަށް ހަނިކޮށް އަދި ގޮތްގޮތަށް އެނބުރިފައެވެ.
ޝައިޚް ހިނގާފައި ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް، ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖަކު އުއްބައްތިއެއް ހިފައިގެން އަންނަނިކޮށް ފެނުނެވެ. އެކުއްޖާ އެ އުއްބައްތި ބޭނުންކުރަމުން ދިޔައީ ގޯޅިތަކުގެ އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއިން މަގު ހޯދުމަށެވެ. އެ މަތިވެރި ޝައިޚްގެ ހިތްޕުޅުގައި އެ އުއްބައްތީގެ އަލިކަމާ މެދު ޝައުޤުވެރިކަން އުފެދުނެވެ. "މި އަލިކަން އައީ ކޮންތަނަކުން ބާވައެވެ؟" އޭނާ އަމިއްލަފުޅަށް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ތޫނުފިލި ސިކުނޑިފުޅަށް އައި އެތައް ސަތޭކަ ޖަވާބަކުންވެސް ހިތްޕުޅު ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބުމުން، އެ ކުއްޖާގެ ގާތަށް ގުދުވެލައްވާފައި މަޑުމައިތިރި އަޑަކުން އެއްސެވިއެވެ.
"ދަރިފުޅާ، މި އަލިކަން އައީ ކޮންތަނަކުންތޯ ބުނެދީބަލާށެވެ؟"
އެ ކުއްޖާ ޝައިޚާ ދިމާއަށް ބަލާލިއެވެ. އެކުއްޖާގެ ތޫނުފިލި ދެލޮލަށް ފެނުނީ އޯގާތެރިކަމާއެކު ބަލަން ހުންނެވި ބުއްދިވެރި ޢިލްމުވެރިއެކެވެ. އުއްބައްތީގެ ފަނޑު އަލީގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ހުދު ތުނބުޅިފުޅު ދަޅަޖަހަމުން ދިޔައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ މޫނުފުޅުން ފެންނަން ހުރީ ޒަމާންތަކުގެ ތަޖުރިބާއާއި ޙިކުމަތެވެ. އެ ކުއްޖާ މަޑުޖެހިލުމަށްފަހު، އެންމެ ފުމެލުމަކުން އުއްބައްތި ނިވާލިއެވެ. އަދި ޝައިޚާ ސުވާލުކުރިއެވެ.
"މި އަލިކަން ދިޔައީ ކޮންތާކަށްތޯ ބުނެދެއްވާށެވެ؟ އޭރުން އެ އަލިކަން އައީ ކޮންތަނަކުންކަން އަޅުގަނޑު ބުނެދޭނަމެވެ."
މިތަނުގައި އުސްތާޛަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އަދި ދަރިވަރަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟
ޙަޤީޤީ ޢިލްމުވެރިންނަކީ ކުޑަކުއްޖެއްގެ ކިބައިން ނަމަވެސް އެއްޗެއް ދަސްކުރަން ފަސްޖެހޭނެ ބައެއް ނޫނެވެ. މިއީ ތަވާޟުޢުވެރިކަމުގެ ނުވަތަ މަޑުމޮޅިކަމުގެ މަތިވެރި ސިފައެވެ. އެބޭފުޅުންނަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާ މިންވަރު ކިތަންމެ ކުޑަކަން އެބޭފުޅުން އަބަދުވެސް ގަބޫލުކުރައްވައެވެ. އެބޭފުޅުންގެ ހިތްތައް އަބަދުވެސް ހުންނަނީ އުޑުން އަންނަ ނޫރަށް ހުޅުވިފައެވެ. ތަރިތަކުގެ ހަރަކާތްތަކާއި، ހިނިއަރާ ފައިބާ ގޮތާއި، ދޫނިތައް އުދުހޭ އުދުހުމަކީވެސް އެބޭފުޅުންނަށް ޢިބުރަތެކެވެ. ކުޑަކުދިންގެ ކުޅިވަރުތަކަކީ އެބޭފުޅުންގެ އުސްތާޛެވެ. އެބޭފުޅުން ބައްލަވައި، އަޑުއައްސަވައި، އަދި ކަންކަން ދަސްކުރައްވައެވެ. އަދި އެބޭފުޅުންގެ ޒަރީޢާއިން، ކޮންމެ އިންސާނެއްގެ އެތެރެހަށީގައިވާ ނޫރުގެ ސިފަ ދައްކައިދޭ މަތިވެރި އިލާހީ ނިޝާންތަކަށް އެބޭފުޅުން ހެކިވެވަޑައިގަންނަވައެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އަންގަވާފައިވާ ފަދައިން، "ކޮންމެ ޢިލްމުވެރިއެއްގެ މައްޗަށް، އެއަށްވުރެ ބޮޑަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ފަރާތެއްވެއެވެ." ރޫމީގެވެސް އުސްތާޛަކު ހުންނެވިއެވެ. އެއީ ޝައިޚް ސަނާއީއެވެ. އެއްދުވަހެއްގެ މަޣްރިބު ނަމާދަށްފަހު ޝައިޚް ސަނާއީ މިސްކިތުން ގެއަށް ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް، މަޑުމަޑުން ދުނިޔެމައްޗަށް އަނދިރިކަން ވެރިވަމުންދިޔައެވެ. އެއީ މޮޓަރު ކާރުތައް އުފެދުމުގެ ކުރީގެ ޒަމާން ކަމުން، ރަށުގެ ގޯޅިތައް ހުރީ ވަރަށް ހަނިކޮށް އަދި ގޮތްގޮތަށް އެނބުރިފައެވެ.
ޝައިޚް ހިނގާފައި ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް، ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖަކު އުއްބައްތިއެއް ހިފައިގެން އަންނަނިކޮށް ފެނުނެވެ. އެކުއްޖާ އެ އުއްބައްތި ބޭނުންކުރަމުން ދިޔައީ ގޯޅިތަކުގެ އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއިން މަގު ހޯދުމަށެވެ. އެ މަތިވެރި ޝައިޚްގެ ހިތްޕުޅުގައި އެ އުއްބައްތީގެ އަލިކަމާ މެދު ޝައުޤުވެރިކަން އުފެދުނެވެ. "މި އަލިކަން އައީ ކޮންތަނަކުން ބާވައެވެ؟" އޭނާ އަމިއްލަފުޅަށް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ތޫނުފިލި ސިކުނޑިފުޅަށް އައި އެތައް ސަތޭކަ ޖަވާބަކުންވެސް ހިތްޕުޅު ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބުމުން، އެ ކުއްޖާގެ ގާތަށް ގުދުވެލައްވާފައި މަޑުމައިތިރި އަޑަކުން އެއްސެވިއެވެ.
"ދަރިފުޅާ، މި އަލިކަން އައީ ކޮންތަނަކުންތޯ ބުނެދީބަލާށެވެ؟"
އެ ކުއްޖާ ޝައިޚާ ދިމާއަށް ބަލާލިއެވެ. އެކުއްޖާގެ ތޫނުފިލި ދެލޮލަށް ފެނުނީ އޯގާތެރިކަމާއެކު ބަލަން ހުންނެވި ބުއްދިވެރި ޢިލްމުވެރިއެކެވެ. އުއްބައްތީގެ ފަނޑު އަލީގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ހުދު ތުނބުޅިފުޅު ދަޅަޖަހަމުން ދިޔައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ މޫނުފުޅުން ފެންނަން ހުރީ ޒަމާންތަކުގެ ތަޖުރިބާއާއި ޙިކުމަތެވެ. އެ ކުއްޖާ މަޑުޖެހިލުމަށްފަހު، އެންމެ ފުމެލުމަކުން އުއްބައްތި ނިވާލިއެވެ. އަދި ޝައިޚާ ސުވާލުކުރިއެވެ.
"މި އަލިކަން ދިޔައީ ކޮންތާކަށްތޯ ބުނެދެއްވާށެވެ؟ އޭރުން އެ އަލިކަން އައީ ކޮންތަނަކުންކަން އަޅުގަނޑު ބުނެދޭނަމެވެ."
ޙަޤީޤީ ޢިލްމުވެރިންނަކީ ކުޑަކުއްޖެއްގެ ކިބައިން ނަމަވެސް އެއްޗެއް ދަސްކުރަން ފަސްޖެހޭނެ ބައެއް ނޫނެވެ. މިއީ ތަވާޟުޢުވެރިކަމުގެ ނުވަތަ މަޑުމޮޅިކަމުގެ މަތިވެރި ސިފައެވެ. އެބޭފުޅުންނަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާ މިންވަރު ކިތަންމެ ކުޑަކަން އެބޭފުޅުން އަބަދުވެސް ގަބޫލުކުރައްވައެވެ. އެބޭފުޅުންގެ ހިތްތައް އަބަދުވެސް ހުންނަނީ އުޑުން އަންނަ ނޫރަށް ހުޅުވިފައެވެ. ތަރިތަކުގެ ހަރަކާތްތަކާއި، ހިނިއަރާ ފައިބާ ގޮތާއި، ދޫނިތައް އުދުހޭ އުދުހުމަކީވެސް އެބޭފުޅުންނަށް ޢިބުރަތެކެވެ. ކުޑަކުދިންގެ ކުޅިވަރުތަކަކީ އެބޭފުޅުންގެ އުސްތާޛެވެ. އެބޭފުޅުން ބައްލަވައި، އަޑުއައްސަވައި، އަދި ކަންކަން ދަސްކުރައްވައެވެ. އަދި އެބޭފުޅުންގެ ޒަރީޢާއިން، ކޮންމެ އިންސާނެއްގެ އެތެރެހަށީގައިވާ ނޫރުގެ ސިފަ ދައްކައިދޭ މަތިވެރި އިލާހީ ނިޝާންތަކަށް އެބޭފުޅުން ހެކިވެވަޑައިގަންނަވައެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު