މާކަ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވާ ކުރީގެ ޒަމާނެއްގައި، ދުރު ރަށެއްގައި އޮތް "ރިބާނަގަރް" ކިޔާ އަވަށެއްގައި އިންޓްރެސްޓަށް (ރިބާއަށް) ފައިސާ ދޫކުރާ މީހަކު އުޅުނެވެ. އަވަށުގެ މީހުން އޭނާއަށް ކިޔައިއުޅެނީ "ބެހްރާ ސައިޓް" ނުވަތަ އެ ސަރަހައްދުގެ ބަހުރުވައިން "ބޮޑާ ސައިޓް" އެވެ. އޭގެ މާނައަކީ "ކަންފަތް ނެތް މީހާ" އެވެ. އެއީ އޭނާއަކީ ބީރު މީހަކަށް ވާތީއެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ހިތް މަރުވެފައިވާތީ (އަޅާލުމެއް ނެތީތީ) އެވެ.
ބޮޑާ ސައިޓް ދިރިއުޅެނީ އަވަށުގެ މެދުގައި ހުރި ގަލުން ރާނާފައިވާ ގެއެއްގައެވެ. އެ އަވަށުގެ އެހެން ގެތަކަކީ މަށިން ފާރު ރާނައި، ފަންގިލައިގެން ހަދާފައިވާ ކުދި ކުދި ގެތަކެކެވެ. މި ފައިސާވެރިޔާގެ ގޭގެ ކުޑަދޮރުތައް އަބަދުވެސް ހުންނަނީ ލައްޕާފައެވެ. ގޭތެރެއަށް އަލިކަމެއް ނުވަތަ ތާޒާ ވައިރޯޅިއެއް ނުވަދެއެވެ. އެއީ ހަމަ ކަށަވަރުންވެސް ކަށްވަޅެއް ފަދަ ތަނެކެވެ. އެއްވެސް މީހަކު އެގެއަކަށް ޒިޔާރަތެއް ނުކުރެއެވެ. އޭނާގެ ރަހުމަތްތެރިއަކު ނުހުރެއެވެ. އަދި އެއްވެސް މީހަކު ކައިވެނި ހަފްލާއަކަށް ނުވަތަ ކެއުމަކަށް އޭނާއަކަށް ދަޢުވަތެއް ނުދެއެވެ. ބޮޑާ ސައިޓް އޭނާގެ އެ އަނދިރި ހޮހަޅައިން ބޭރަށް ނިކުންނަނީ މަދު ފަހަރަކުއެވެ. އެއީވެސް ކޮންމެވެސް ނިކަމެތި މީހެއްގެ އަތުން ރިބާ (އިންޓްރެސްޓް) އަތުލުމަށްޓަކައެވެ.
އަވަށުގެ ކޮންމެ މީހަކީވެސް މި ފައިސާވެރިޔާއަށް ދަރަނިވެރިވެފައިވާ މީހެކެވެ. ގޮވާން އިންދާ މޫސުމަކީ އޭނާގެ މި ނުބައި ވިޔަފާރި އެންމެ ބާރަށް ހިނގާ ދުވަސްވަރެވެ. ދަނޑުވެރިންނަށް އޮށް ގަތުމަށް ފައިސާ ބޭނުންވާއިރު، ބޮޑާ ސައިޓް ހުންނަނީ އެމީހުންނަށް ފައިސާ ދޭން ނުހަނު ތައްޔާރަށެވެ. އޭނާ ނަގާ އިންޓްރެސްޓަކީ ހަފްތާއަކު ކޮންމެ ރުޕީސް އަކަށް އޭނާ އެއް އާނާ އެވެ. މިއީ އަހަރަކަށް ބަލާއިރު 325 އިންސައްތައިގެ އިންޓްރެސްޓް ރޭޓެކެވެ. އެއްފަހަރު މި ނުބައި މީހާގެ އަތުން ލޯނެއް ނަގައިފިނަމަ، އެ ދަރަނިން ސަލާމަތްވުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަވަށުގެ އާމްދަނީގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވުރެ ގިނަ ފައިސާ އާއި ގޮވާމުގެ ބޮޑުބައި، މޫސުން ނިމޭއިރު ދަނީ މި ފައިސާވެރިޔާގެ އަތަށެވެ.
ބޮޑާ ސައިޓް މުޅި އަވަށުގެ މައްޗަށް ބާރު ހިންގަނީ އޭނާ ގެންގުޅޭ ގުންޑާއިންގެ އެހީގައެވެ. އަވަށުގެ ފުލުސް މީހާ (ޗޯކިދާރު) އާއި، ޓެކްސް ނަގާ މީހާ (ޕަޓޭލް) އަދި ބިމުގެ ރެކޯޑްތައް ބަލަހައްޓާ މީހާ (ޝާން ބޯގް) ތިބީ އޭނާގެ މުސާރަ ދޭ ލިސްޓުގައެވެ. ދަނޑުވެރިއަކު އޭނާގެ ބަހަށް ނުކިޔަމަންތެރިވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ ރިބާ ދައްކަން ދެކޮޅު ހަދައިފިނަމަ، ސައިޓް އޭނާގެ ގުންޑާއިން ފޮނުވައިގެން އެމީހަކު ތަޅާ އަނިޔާކުރެއެވެ. މުޅި އަވަށުގައި އޮތީ ބިރުވެރިކަމެވެ. އޭނާގެ ބާރާ ދެކޮޅަށް ތެދުވާނެ އެކަކުވެސް ނެތެވެ.
އަވަށުގެ އަރިމަތީ ހިސާބެއްގައި ދީންވެރި ހެޔޮލަފާ މީހެއް ކަމަށްވާ ހިލްމުއްދީން ބާބާ އޭނާގެ އަންބަކާއި ހަތަރު ދަރިންނާއެކު ދިރިއުޅެމުން ދިޔައެވެ. ބާބާގެ އަތުގައި އޮތް ހަމައެކަނި އާމްދަނީ ހޯދާ ވަސީލަތަކީ އޭނާ ގެންގުޅޭ މީގޮނު (Buffalo) އެކެވެ. އޭނާގެ ހެނދުނުގެ މަސައްކަތްތައް ހުންނަނީ ވަރަށް ތަރުތީބުން ރޭވިފައެވެ. ފަތިހު ކުކުޅު ގޮވާ އަޑަށް ހޭލައި، ވުޟޫކޮށް، ނަމާދުކޮށް، އިރުއަރަންދެން ޛިކުރު ކުރުމުގައި ދެމިހުރެއެވެ. އެއަށްފަހު، ކެއްކޭ ފަދަ ކުޑަ ކަންވާރަކާއި، ފެން އަޅާފައި ހުރި ބޮޑު ކުދުރީއަކާއި ދެ މަށި ތަށި ހިފައިގެން އޭނާގެ ކުޑަ ޖިފުޓިން ބޭރަށް ނިކުމެއެވެ. އޭނާ ވަރަށް ލޯތްބާއި އިހުތިރާމާއެކު މީގޮނުގެ ގާތަށް ގޮސް، އޭގެ އުރަވަޅު ދޮވެ، "ބިސްމި" ކިޔައި ކިރު ފެލަން ފަށައެވެ.
އެއީ ހިތްގައިމު ހެނދުނެކެވެ. އުޑުމަތީގައިވާ ވިލާކޮޅުތަކަށް އިރުގެ ފުރަތަމަ ދޯދިތައް އެޅި، ތަފާތު ކުލަތަކުން އުޑުމަތީގެ ރީތިކަން ފާޅުވަމުން ދިޔައެވެ. ކުދި ބަބުރު ދޫނިތައް ބައިބަޔަށް އައިސް ފަޅޯ ގަސްތަކުގައި ތިބެ ސިލްސިލާކޮށް ގޮވަމުން ދިޔައެވެ. ނިކަގަހުގެ މަތީގައި މައިނާ ދޫންޏެއް އިނދެ ހުއްޓުމެއް ނެތް މިއުޒިކީ އަޑަކުން ގޮވަމުން ދިޔައެވެ.
މީގޮނުގެ އުރަވަޅު އޮތީ ކިރުން ފުރިފައެވެ. ބާބާ އޭތީގެ ފަހަތު ފައި ކައިރީގައި އިށީނދެ "ބިސްމިﷲ އަލްރަޙްމާން އަލްރަޙީމް" ބާރަށް ކިޔާލިއެވެ. އޭނާ ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އުރަވަޅު ދޮވުމަށްފަހު، އޭނާގެ އިނގިލިތަކުން ފިއްތާލައި ކިރު ފެލަން ފެށިއެވެ. ބާރު ސިލިންޑަރަކުން ފެން ނިކުންނަ ފަދައިން ކިރުތައް ފައިބަން ފެށިއެވެ. "އިންޝާﷲ، މިއަދު މަދުވެގެން ދެ ސޭރު (ގާތްގަނޑަކަށް އެއް ގެލަން) ކިރު ލިބޭނެ،" ބާބާ ހިތަށް އެރިއެވެ. "މުޅި ދުވަހު އަހަރެންގެ އާއިލާ ބެލެހެއްޓުމަށް އެވަރު ފުދޭނެއެވެ."
ބާބާ އެއް އުރަވަޅުން އަނެއް އުރަވަޅުން ކިރު ފެލަމުން ދިޔައެވެ. އުޑުން އަންނަ ރިޒުޤެއް ފަދައިން މީގޮނުގެ ކިރުތައް ހުސްނުވެ ފައިބަމުން ދިޔައެވެ. ބާބާ އެއް އުރަވަޅު ހުސްކޮށްލާއިރު އަނެއް އުރަވަޅު ހުންނަނީ ކިރުން ފުރިފައެވެ. ކޮންމެ ފަހަރަކު ކުޑަ ކަންވާރު ފުރުމުން އޭނާ އެ ކިރުތައް ބޮޑު ކުދުރީއަށް އަޅައެވެ.
އަވަށުގައި ސައި ހޮޓަލެއް ހުއްޓެވެ. އެއީ މަސައްކަތަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ފިރިހެނުން ބައްދަލުވެ، ވާހަކަ ދައްކާ ހަދާ މައި މަރުކަޒެވެ. ބާބާ ކިރު ކުދުރީ ކޮނޑަށް ލައިގެން ސައި ހޮޓަލަށް ގޮސް އެއް ގެލަން ކިރު ވިއްކާލުމުން އޭނާއަށް އެއް ރުޕީސް ލިބުނެވެ.
ބާބާގެ އަތުގައި އޭނާގެ ބައްޕަގެ ފަރާތުން ވާރުތަވެފައިވާ ދަރަންޏެއް އޮވެއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން އޭނާގެ ބައްޕަ ބޮޑާ ސައިޓް އަތުން އޮށް ގަތުމަށް ފަންސާސް ރުޕީސް ދަރަންޏަށް ނެގިއެވެ. އެ ބިން ވިއްކާލިތާ ކިތަންމެ ދުވަހެއް ވީ ނަމަވެސް، ދަރަނި އަދިވެސް އޮތީއެވެ. މިކަމުގެ އެއްވެސް ލިޔެކިޔުމެއް ނެތެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް ހިނގީ ދޫބަހުންނެވެ. އަސްލު ނެގި ލޯނަކީ ފަންސާސް ރުޕީސް ކަމެއް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަދު އަދަދެއް ކަމެއްވެސް އެކަކަށްވެސް ނޭނގެއެވެ. ނަމަވެސް މި ފައިސާވެރިޔާގެ ބަހާ ދެކޮޅަށް އެއްޗެއް ބުނާނެ ހިތްވަރެއް އެކަކަށްވެސް ނުލިބެއެވެ.
މި ދަރަންޏަށް ދުވާލަކު އަށް އާނާ (ބައި ރުޕީސް) ބާބާ ދައްކަން ޖެހެއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނު ސައި ބޯން މީހުން އަންނަ ވަގުތު، ފައިސާވެރިޔާގެ އޭޖެންޓުން ފައިސާ އަތުލުމަށް ސައި ހޮޓާ ކައިރީގައި ތިބެއެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނުގައިވާ "ރިބާ ކާ މީހުން، ޝައިޠާނާ ބީހުމުގެ ސަބަބުން މޮޔަވެފައިވާ މީހަކު ފަދައިން މެނުވީ (ޤިޔާމަތް ދުވަހު) ތެދު ނުވާނެތެވެ" މި އާޔަތުގެ އިންޒާރު ބާބާއަށް އެނގެއެވެ. ނަމަވެސް އަވަށުގެ އެހެން މީހުން ފަދައިން އޭނާވެސް ހުރީ ގޮތް ހުސްވެފައެވެ. ދަރަނި އޮތީ އެއް ޖީލުން އަނެއް ޖީލަށް ވާރުތަވާ ގޮތަށެވެ. އޭނާ ދައްކަން ޖެހެނީ ކިހާވަރެއް ކަމެއް ނުވަތަ މިހާތަނަށް ދެއްކުނީ ކިހާވަރެއް ކަމެއް އޭނާއަކަށް ނޭނގެއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ބައި ރުޕީސް ދެއްކުން އެއީ އާދައިގެ ކަމަކަށް ވެއްޖެއެވެ.
އެ ދުވަހު ބޮޑާ ސައިޓްގެ އޭޖެންޓް ސައި ހޮޓަލަކު ނެތެވެ. މިއީ ވަރަށް އާދަޔާ ހިލާފު ކަމެކެވެ. ބާބާ އެ ފައިސާވެރިޔާއަށް އިތުބާރެއް ނުކުރެއެވެ. "މިއީ ކޮންމެވެސް މަކަރަކަށް ވެދާނެ،" ބާބާ ހިތަށް އެރިއެވެ. "އިންޝާﷲ، އަހަރެން މިކަމާ ކުރިމަތިލައި ކާމިޔާބު ކުރާނަމެވެ."
ގެއަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި ބާބާ ބާޒާރުމައްޗަށް މަޑުކޮށް، ހަނޑޫ، ރާގީ، ކެރެޓް، ބީންސް އަދި ތަރުކާރީ ފަދަ އެ ދުވަހަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި ގަތެވެ. އޭނާއަށް ލިބުނު މުޅި ރުޕީސް އުފަލާއެކު އެ ތަކެތި ގަތުމަށް ހޭދަކުރިއެވެ. ގެއަށް ގޮސް އޭނާގެ އަންހެނުންގެ ކުރިމަތީގައި އެ ތަކެތި ބެހެއްޓިއެވެ. "މިއަދު އަހަރެމެން ރަނގަޅު ކެއުމެއް ތައްޔާރުކުރަމާ ހިނގާ،" އޭނާ އަންހެނުން ގާތު ބުންޏެވެ. "ސައި ހޮޓަލުގައި ބޮޑާ ސައިޓްގެ އޭޖެންޓެއް ނެތް. އެހެންވެ މުޅި ރުޕީސް އަހަރެން ހޭދަކުރީ ކާބޯތަކެތި ގަންނާށެވެ."
ބާބާ އޭނާގެ ޖިފުޓީގެ ބިމުގައި އިށީނދެލިއެވެ. އެއީ ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނު ތެތް ފޮތިގަނޑަކުން ފޮހެ ސާފުކޮށްފައިވާ އޮމާން ތަނެކެވެ. ފާރުގައި ހުރި ކުޑަ ލޯވަޅަކުން (ކުޑަދޮރަކުން) ހެނދުނުގެ އިރުގެ އަލިކަން ގޭތެރެއަށް އެޅިފައި އޮތެވެ. އޭނާ ލޯ މަރާލައި، އެ ދުވަހުގެ ރިޒުޤަށްޓަކައި މާތްﷲ އަށް ޝުކުރު ދެންނެވިއެވެ.
އޭނާ ލޯ މަރާލިތާ މާ ގިނަ އިރެއް ނުވެ، ބާރު އަޑުފަށަކާއެކު ހެނދުނުގެ ހިމޭންކަން ގެއްލިގެން ދިޔައެވެ. ބާބާ އަވަހަށް ބޭރަށް ނިކުތެވެ. ފެނުނީ ބޮޑާ ސައިޓް އޭނާގެ ހަތަރު ގުންޑާއިންނާއެކު ގޭ ކުރިމަތީގައި ހުއްޓައެވެ. އެމީހުން ވަނީ މީގޮނުގެ ވާގަނޑު މޮހާލާފައެވެ. އެތަނުން އެކަކު ދަނޑިބުރިއަކުން އެ ނިކަމެތި މީގޮނު ގައިގައި ތަޅަމުން ދިޔައެވެ.
ބާބާ ހައިރާންވެ ހުރެ ބުންޏެވެ. "ތިޔަ މީގޮނަށް އަނިޔާކުރަނީ ކީއްވެ؟"
"ކަލޭ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނުދައްކާ،" އަނިޔާވެރި ސައިޓް ބުންޏެވެ. "ކަލޭ އަހަންނަށް ފަންސާސް ރުޕީސް ދަރައިފި. އެ ފައިސާ ދައްކަންދެން މި މީގޮނު އޮންނާނީ އަހަރެންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި."
"އާދޭސްކުރަން ސާހިބާ،" ބާބާ ދަންނަވައިލިއެވެ. "މިއީ އަހަރެންގެ ދަރިންގެ ހަމައެކަނި އާމްދަނީގެ ވަސީލަތް. ކުޑަކޮށް ނަމަވެސް އޯގާތެރިކަން ދައްކަވާ. އަހަރެން ގަޑިއަށް ފައިސާ ދައްކާނަން." ނަމަވެސް ސައިޓްގެ ކަންފަތެއް ނެތެވެ. އޭނާގެ ހިތް ވަނީ ބަންދުވެފައެވެ. އޭނާ އެއަޑެއް ނޭހިއެވެ.
އެމީހުން މީގޮނު ގޮވައިގެން ހިނގައިގަތެވެ. އަދި ދަމުންވެސް އެ ސޮރުގެ ގައިގައި ތަޅަމުން ދިޔައެވެ. މަގުގެ ކަނުން ލަނބާލިއިރު، މީގޮނު ބާރަށް ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. އަދި އެނބުރި ބާބާއާ ދިމާލަށް ބަލާލިއެވެ. އެއީ ހީވަނީ ބާބާއަށް ވަދާޢީ ސަލާމެއް ކުރި ހެންނެވެ. މީގޮނުގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބަމުން ދިޔައެވެ. އެސޮރު އިންސާނަކަށްޓަކައި ކަރުނަ އެޅި ނަމަވެސް، އިންސާނާ ހުރީ އާދަކާދަތަކުގެ ސަބަބުން ރޯން ނުކެރިފައެވެ. މީގޮނުގެ ކިބައިގައި އިހުސާސްތަކެއް ނުހުންނާނޭ ބުނަނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެސޮރުމެންގެ އިހުސާސްތަކަކީ އިންސާނުންގެ ހިތުގެ ރިހުންތަކުގެ ރިފްލެކްޝަނެކެވެ.
އެ ދުވަހު މެންދުރުފަހާއި ރޭގަނޑު ބާބާ ވަރަށް ފުންކޮށް ވިސްނިއެވެ. "މާތްﷲ މިންވަރު ކުރެއްވި ކަމެއް ވާނެ،" އޭ
"މާތްﷲ މިންވަރު ކުރެއްވި ކަމެއް ވާނެ،" އޭނާ ހިތަށް އެރިއެވެ. "ﷲ އީ އެންމެ ހެޔޮ ރިޒުޤު ދެއްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެ އަހަރެންގެ ދަރިންނަށް މަގެއް ދައްކަވާނެއެވެ."
ޖެހިގެން އައި ދުވަހު، ހިލްމުއްދީން ބާބާ އޭނާގެ މަދު މުދާކޮޅު ބަންދުކޮށްގެން އާއިލާއާއެކު ބޮޑު ސިޓީއަކަށް ހިޖުރަކުރިއެވެ. އެތަނުން އޭނާއާ ޝައިޚަކާ ބައްދަލުވެ، އެ ޝައިޚުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ކުޑަ މޭވާ ގާޑިއާއެއް ބެހެއްޓިއެވެ. މާތްﷲގެ ބަރަކާތާއެކު އޭނާގެ ވިޔަފާރި ކުރިއަރަން ފެށިއެވެ. ގާޑިއާ ކުޑަ ފިހާރައަކަށް ބަދަލުވިއެވެ. އަދި ފަހުން އެއީ މޭވާ ހޯލްސޭލްކޮށް ވިއްކާ ބޮޑު މަރުކަޒަކަށް ބަދަލުވިއެވެ. މަލާއިކަތުންގެ ހިމާޔަތާއި މަގުދެއްކެވުމާއެކު އެ ވިޔަފާރި ފުޅާވެ، ބާބާއަކީ މުއްސަނދި މީހަކަށް ވިއެވެ.
އެތައް އަހަރެއް ފާއިތުވެގެން ދިޔައެވެ. މިހާރު ބާބާއަކީ ހުދު ތުނބުޅިއެއްލާފައިވާ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހެކެވެ. އޭނާގެ ގަދީމީ ރަހުމަތްތެރިންގެ ހާލު ބަލާލުމަށް އޭނާ އެނބުރި އަމިއްލަ އަވަށަށް ދިޔައެވެ. މުޅި އަވަށަށް ވަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ. ކުރިން ފަންގި ޖިފުޓިތައް ހުރި ތަންތަނުގައި މިހާރު ހުރީ ގަލުން ރާނާފައިވާ ވަރުގަދަ ގެތަކެވެ. ބޮޑާ ސައިޓްގެ ގެއެއް މިހާރަކު ނެތެވެ. އެ ގޭގެ ބަދަލުގައި އެތަނުގައި އޮތީ ބަގީޗާއަކާއި ކުޑަކުދިން ކުޅޭނެ މައިދާނެކެވެ. ކުރީގެ ސައި ހޮޓާވެސް މިހާރު ނެތެވެ. އެތަނުގައި ހުރީ ބޮޑު ހޮޓަލެކެވެ. މަގުމަތިން ހިނގާފައި ދަނިކޮށް ބާބާއަށް ކުރީގެރަޙްމަތްތެރިއަކާއި ދިމާވެ، އަވަށުގެ ހާލަތާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރިއެވެ.
"ކަލޭމެން މި އަވަށުން ދިޔަ ފަހުން މާ ގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ މީގޮނު އާއި ސައިޓްވެސް މަރުވެއްޖެ،" އެ މީހާ ކިޔައިދިނެވެ. "މީހުން ބުނަނީ އެއީ މާތްﷲގެ ކޯފާއެއް ކަމަށް. އެ ނުބައި މީހާ މަރުވުމަށްފަހު، މުޅި އަވަށުގައި އޮތް އަނދިރިކަން ފިލައިގެން ދިޔަ. ރަނގަޅަށް ވާރޭވެހި، ގަސްތައް ހެދި، ދަނޑުވެރިކަން ރަނގަޅުވި. ސަރުކާރުން މި ސަރަހައްދުގައި ގައު އުފައްދާ ފެކްޓްރީއެއް ބިނާކުރުމުން އެންމެންނަށް ވަޒީފާ ލިބުނު. މުޅި ރަށް އާރާސްތުވި. މިހާރު ކުދިން ކިޔަވާނެ ސުކޫލެއްވެސް އެބަހުރި. ބައެއް ކުދިން ކިޔަވަން ބޮޑު ސިޓީއަށްވެސް ދޭ. އަވަށުގެ ކައުންސިލުން މިހާރު އަވަށުގެ ނަންވެސް ވަނީ ބަދަލުކޮށްފައި. މިހާރު މި އަވަށުގެ ނަމަކީ 'އާބާދުނަގަރް' (އާރާސްތުވެފައިވާ ރަށް)."
"ﷲ އީ އެންމެ ހެޔޮ ރިޒުޤު ދެއްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ،" ބާބާގެ ހިތުގެ ކަނަކުން އެ އަޑު އިވިގެން ދިޔައެވެ. "އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ އަޅަކަށް ހިސާބެއް ނެތް މިންވަރަށް ރިޒުޤު ދެއްވަވައެވެ." އޭނާ ފަސްއެނބުރި ބަލާލުމެއް ނެތި، އޭނާގެ ގާޑިޔާއަށް އަރައި ގެއަށް ދިއުމަށް މިސްރާބު ޖެހިއެވެ.
އަވަށުގެ ކޮންމެ މީހަކީވެސް މި ފައިސާވެރިޔާއަށް ދަރަނިވެރިވެފައިވާ މީހެކެވެ. ގޮވާން އިންދާ މޫސުމަކީ އޭނާގެ މި ނުބައި ވިޔަފާރި އެންމެ ބާރަށް ހިނގާ ދުވަސްވަރެވެ. ދަނޑުވެރިންނަށް އޮށް ގަތުމަށް ފައިސާ ބޭނުންވާއިރު، ބޮޑާ ސައިޓް ހުންނަނީ އެމީހުންނަށް ފައިސާ ދޭން ނުހަނު ތައްޔާރަށެވެ. އޭނާ ނަގާ އިންޓްރެސްޓަކީ ހަފްތާއަކު ކޮންމެ ރުޕީސް އަކަށް އޭނާ އެއް އާނާ އެވެ. މިއީ އަހަރަކަށް ބަލާއިރު 325 އިންސައްތައިގެ އިންޓްރެސްޓް ރޭޓެކެވެ. އެއްފަހަރު މި ނުބައި މީހާގެ އަތުން ލޯނެއް ނަގައިފިނަމަ، އެ ދަރަނިން ސަލާމަތްވުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަވަށުގެ އާމްދަނީގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވުރެ ގިނަ ފައިސާ އާއި ގޮވާމުގެ ބޮޑުބައި، މޫސުން ނިމޭއިރު ދަނީ މި ފައިސާވެރިޔާގެ އަތަށެވެ.
ބޮޑާ ސައިޓް މުޅި އަވަށުގެ މައްޗަށް ބާރު ހިންގަނީ އޭނާ ގެންގުޅޭ ގުންޑާއިންގެ އެހީގައެވެ. އަވަށުގެ ފުލުސް މީހާ (ޗޯކިދާރު) އާއި، ޓެކްސް ނަގާ މީހާ (ޕަޓޭލް) އަދި ބިމުގެ ރެކޯޑްތައް ބަލަހައްޓާ މީހާ (ޝާން ބޯގް) ތިބީ އޭނާގެ މުސާރަ ދޭ ލިސްޓުގައެވެ. ދަނޑުވެރިއަކު އޭނާގެ ބަހަށް ނުކިޔަމަންތެރިވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ ރިބާ ދައްކަން ދެކޮޅު ހަދައިފިނަމަ، ސައިޓް އޭނާގެ ގުންޑާއިން ފޮނުވައިގެން އެމީހަކު ތަޅާ އަނިޔާކުރެއެވެ. މުޅި އަވަށުގައި އޮތީ ބިރުވެރިކަމެވެ. އޭނާގެ ބާރާ ދެކޮޅަށް ތެދުވާނެ އެކަކުވެސް ނެތެވެ.
އަވަށުގެ އަރިމަތީ ހިސާބެއްގައި ދީންވެރި ހެޔޮލަފާ މީހެއް ކަމަށްވާ ހިލްމުއްދީން ބާބާ އޭނާގެ އަންބަކާއި ހަތަރު ދަރިންނާއެކު ދިރިއުޅެމުން ދިޔައެވެ. ބާބާގެ އަތުގައި އޮތް ހަމައެކަނި އާމްދަނީ ހޯދާ ވަސީލަތަކީ އޭނާ ގެންގުޅޭ މީގޮނު (Buffalo) އެކެވެ. އޭނާގެ ހެނދުނުގެ މަސައްކަތްތައް ހުންނަނީ ވަރަށް ތަރުތީބުން ރޭވިފައެވެ. ފަތިހު ކުކުޅު ގޮވާ އަޑަށް ހޭލައި، ވުޟޫކޮށް، ނަމާދުކޮށް، އިރުއަރަންދެން ޛިކުރު ކުރުމުގައި ދެމިހުރެއެވެ. އެއަށްފަހު، ކެއްކޭ ފަދަ ކުޑަ ކަންވާރަކާއި، ފެން އަޅާފައި ހުރި ބޮޑު ކުދުރީއަކާއި ދެ މަށި ތަށި ހިފައިގެން އޭނާގެ ކުޑަ ޖިފުޓިން ބޭރަށް ނިކުމެއެވެ. އޭނާ ވަރަށް ލޯތްބާއި އިހުތިރާމާއެކު މީގޮނުގެ ގާތަށް ގޮސް، އޭގެ އުރަވަޅު ދޮވެ، "ބިސްމި" ކިޔައި ކިރު ފެލަން ފަށައެވެ.
އެއީ ހިތްގައިމު ހެނދުނެކެވެ. އުޑުމަތީގައިވާ ވިލާކޮޅުތަކަށް އިރުގެ ފުރަތަމަ ދޯދިތައް އެޅި، ތަފާތު ކުލަތަކުން އުޑުމަތީގެ ރީތިކަން ފާޅުވަމުން ދިޔައެވެ. ކުދި ބަބުރު ދޫނިތައް ބައިބަޔަށް އައިސް ފަޅޯ ގަސްތަކުގައި ތިބެ ސިލްސިލާކޮށް ގޮވަމުން ދިޔައެވެ. ނިކަގަހުގެ މަތީގައި މައިނާ ދޫންޏެއް އިނދެ ހުއްޓުމެއް ނެތް މިއުޒިކީ އަޑަކުން ގޮވަމުން ދިޔައެވެ.
މީގޮނުގެ އުރަވަޅު އޮތީ ކިރުން ފުރިފައެވެ. ބާބާ އޭތީގެ ފަހަތު ފައި ކައިރީގައި އިށީނދެ "ބިސްމިﷲ އަލްރަޙްމާން އަލްރަޙީމް" ބާރަށް ކިޔާލިއެވެ. އޭނާ ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އުރަވަޅު ދޮވުމަށްފަހު، އޭނާގެ އިނގިލިތަކުން ފިއްތާލައި ކިރު ފެލަން ފެށިއެވެ. ބާރު ސިލިންޑަރަކުން ފެން ނިކުންނަ ފަދައިން ކިރުތައް ފައިބަން ފެށިއެވެ. "އިންޝާﷲ، މިއަދު މަދުވެގެން ދެ ސޭރު (ގާތްގަނޑަކަށް އެއް ގެލަން) ކިރު ލިބޭނެ،" ބާބާ ހިތަށް އެރިއެވެ. "މުޅި ދުވަހު އަހަރެންގެ އާއިލާ ބެލެހެއްޓުމަށް އެވަރު ފުދޭނެއެވެ."
ބާބާ އެއް އުރަވަޅުން އަނެއް އުރަވަޅުން ކިރު ފެލަމުން ދިޔައެވެ. އުޑުން އަންނަ ރިޒުޤެއް ފަދައިން މީގޮނުގެ ކިރުތައް ހުސްނުވެ ފައިބަމުން ދިޔައެވެ. ބާބާ އެއް އުރަވަޅު ހުސްކޮށްލާއިރު އަނެއް އުރަވަޅު ހުންނަނީ ކިރުން ފުރިފައެވެ. ކޮންމެ ފަހަރަކު ކުޑަ ކަންވާރު ފުރުމުން އޭނާ އެ ކިރުތައް ބޮޑު ކުދުރީއަށް އަޅައެވެ.
އަވަށުގައި ސައި ހޮޓަލެއް ހުއްޓެވެ. އެއީ މަސައްކަތަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ފިރިހެނުން ބައްދަލުވެ، ވާހަކަ ދައްކާ ހަދާ މައި މަރުކަޒެވެ. ބާބާ ކިރު ކުދުރީ ކޮނޑަށް ލައިގެން ސައި ހޮޓަލަށް ގޮސް އެއް ގެލަން ކިރު ވިއްކާލުމުން އޭނާއަށް އެއް ރުޕީސް ލިބުނެވެ.
ބާބާގެ އަތުގައި އޭނާގެ ބައްޕަގެ ފަރާތުން ވާރުތަވެފައިވާ ދަރަންޏެއް އޮވެއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން އޭނާގެ ބައްޕަ ބޮޑާ ސައިޓް އަތުން އޮށް ގަތުމަށް ފަންސާސް ރުޕީސް ދަރަންޏަށް ނެގިއެވެ. އެ ބިން ވިއްކާލިތާ ކިތަންމެ ދުވަހެއް ވީ ނަމަވެސް، ދަރަނި އަދިވެސް އޮތީއެވެ. މިކަމުގެ އެއްވެސް ލިޔެކިޔުމެއް ނެތެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް ހިނގީ ދޫބަހުންނެވެ. އަސްލު ނެގި ލޯނަކީ ފަންސާސް ރުޕީސް ކަމެއް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަދު އަދަދެއް ކަމެއްވެސް އެކަކަށްވެސް ނޭނގެއެވެ. ނަމަވެސް މި ފައިސާވެރިޔާގެ ބަހާ ދެކޮޅަށް އެއްޗެއް ބުނާނެ ހިތްވަރެއް އެކަކަށްވެސް ނުލިބެއެވެ.
މި ދަރަންޏަށް ދުވާލަކު އަށް އާނާ (ބައި ރުޕީސް) ބާބާ ދައްކަން ޖެހެއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނު ސައި ބޯން މީހުން އަންނަ ވަގުތު، ފައިސާވެރިޔާގެ އޭޖެންޓުން ފައިސާ އަތުލުމަށް ސައި ހޮޓާ ކައިރީގައި ތިބެއެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނުގައިވާ "ރިބާ ކާ މީހުން، ޝައިޠާނާ ބީހުމުގެ ސަބަބުން މޮޔަވެފައިވާ މީހަކު ފަދައިން މެނުވީ (ޤިޔާމަތް ދުވަހު) ތެދު ނުވާނެތެވެ" މި އާޔަތުގެ އިންޒާރު ބާބާއަށް އެނގެއެވެ. ނަމަވެސް އަވަށުގެ އެހެން މީހުން ފަދައިން އޭނާވެސް ހުރީ ގޮތް ހުސްވެފައެވެ. ދަރަނި އޮތީ އެއް ޖީލުން އަނެއް ޖީލަށް ވާރުތަވާ ގޮތަށެވެ. އޭނާ ދައްކަން ޖެހެނީ ކިހާވަރެއް ކަމެއް ނުވަތަ މިހާތަނަށް ދެއްކުނީ ކިހާވަރެއް ކަމެއް އޭނާއަކަށް ނޭނގެއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ބައި ރުޕީސް ދެއްކުން އެއީ އާދައިގެ ކަމަކަށް ވެއްޖެއެވެ.
އެ ދުވަހު ބޮޑާ ސައިޓްގެ އޭޖެންޓް ސައި ހޮޓަލަކު ނެތެވެ. މިއީ ވަރަށް އާދަޔާ ހިލާފު ކަމެކެވެ. ބާބާ އެ ފައިސާވެރިޔާއަށް އިތުބާރެއް ނުކުރެއެވެ. "މިއީ ކޮންމެވެސް މަކަރަކަށް ވެދާނެ،" ބާބާ ހިތަށް އެރިއެވެ. "އިންޝާﷲ، އަހަރެން މިކަމާ ކުރިމަތިލައި ކާމިޔާބު ކުރާނަމެވެ."
ގެއަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި ބާބާ ބާޒާރުމައްޗަށް މަޑުކޮށް، ހަނޑޫ، ރާގީ، ކެރެޓް، ބީންސް އަދި ތަރުކާރީ ފަދަ އެ ދުވަހަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި ގަތެވެ. އޭނާއަށް ލިބުނު މުޅި ރުޕީސް އުފަލާއެކު އެ ތަކެތި ގަތުމަށް ހޭދަކުރިއެވެ. ގެއަށް ގޮސް އޭނާގެ އަންހެނުންގެ ކުރިމަތީގައި އެ ތަކެތި ބެހެއްޓިއެވެ. "މިއަދު އަހަރެމެން ރަނގަޅު ކެއުމެއް ތައްޔާރުކުރަމާ ހިނގާ،" އޭނާ އަންހެނުން ގާތު ބުންޏެވެ. "ސައި ހޮޓަލުގައި ބޮޑާ ސައިޓްގެ އޭޖެންޓެއް ނެތް. އެހެންވެ މުޅި ރުޕީސް އަހަރެން ހޭދަކުރީ ކާބޯތަކެތި ގަންނާށެވެ."
ބާބާ އޭނާގެ ޖިފުޓީގެ ބިމުގައި އިށީނދެލިއެވެ. އެއީ ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނު ތެތް ފޮތިގަނޑަކުން ފޮހެ ސާފުކޮށްފައިވާ އޮމާން ތަނެކެވެ. ފާރުގައި ހުރި ކުޑަ ލޯވަޅަކުން (ކުޑަދޮރަކުން) ހެނދުނުގެ އިރުގެ އަލިކަން ގޭތެރެއަށް އެޅިފައި އޮތެވެ. އޭނާ ލޯ މަރާލައި، އެ ދުވަހުގެ ރިޒުޤަށްޓަކައި މާތްﷲ އަށް ޝުކުރު ދެންނެވިއެވެ.
އޭނާ ލޯ މަރާލިތާ މާ ގިނަ އިރެއް ނުވެ، ބާރު އަޑުފަށަކާއެކު ހެނދުނުގެ ހިމޭންކަން ގެއްލިގެން ދިޔައެވެ. ބާބާ އަވަހަށް ބޭރަށް ނިކުތެވެ. ފެނުނީ ބޮޑާ ސައިޓް އޭނާގެ ހަތަރު ގުންޑާއިންނާއެކު ގޭ ކުރިމަތީގައި ހުއްޓައެވެ. އެމީހުން ވަނީ މީގޮނުގެ ވާގަނޑު މޮހާލާފައެވެ. އެތަނުން އެކަކު ދަނޑިބުރިއަކުން އެ ނިކަމެތި މީގޮނު ގައިގައި ތަޅަމުން ދިޔައެވެ.
ބާބާ ހައިރާންވެ ހުރެ ބުންޏެވެ. "ތިޔަ މީގޮނަށް އަނިޔާކުރަނީ ކީއްވެ؟"
"ކަލޭ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނުދައްކާ،" އަނިޔާވެރި ސައިޓް ބުންޏެވެ. "ކަލޭ އަހަންނަށް ފަންސާސް ރުޕީސް ދަރައިފި. އެ ފައިސާ ދައްކަންދެން މި މީގޮނު އޮންނާނީ އަހަރެންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި."
"އާދޭސްކުރަން ސާހިބާ،" ބާބާ ދަންނަވައިލިއެވެ. "މިއީ އަހަރެންގެ ދަރިންގެ ހަމައެކަނި އާމްދަނީގެ ވަސީލަތް. ކުޑަކޮށް ނަމަވެސް އޯގާތެރިކަން ދައްކަވާ. އަހަރެން ގަޑިއަށް ފައިސާ ދައްކާނަން." ނަމަވެސް ސައިޓްގެ ކަންފަތެއް ނެތެވެ. އޭނާގެ ހިތް ވަނީ ބަންދުވެފައެވެ. އޭނާ އެއަޑެއް ނޭހިއެވެ.
އެމީހުން މީގޮނު ގޮވައިގެން ހިނގައިގަތެވެ. އަދި ދަމުންވެސް އެ ސޮރުގެ ގައިގައި ތަޅަމުން ދިޔައެވެ. މަގުގެ ކަނުން ލަނބާލިއިރު، މީގޮނު ބާރަށް ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. އަދި އެނބުރި ބާބާއާ ދިމާލަށް ބަލާލިއެވެ. އެއީ ހީވަނީ ބާބާއަށް ވަދާޢީ ސަލާމެއް ކުރި ހެންނެވެ. މީގޮނުގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބަމުން ދިޔައެވެ. އެސޮރު އިންސާނަކަށްޓަކައި ކަރުނަ އެޅި ނަމަވެސް، އިންސާނާ ހުރީ އާދަކާދަތަކުގެ ސަބަބުން ރޯން ނުކެރިފައެވެ. މީގޮނުގެ ކިބައިގައި އިހުސާސްތަކެއް ނުހުންނާނޭ ބުނަނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެސޮރުމެންގެ އިހުސާސްތަކަކީ އިންސާނުންގެ ހިތުގެ ރިހުންތަކުގެ ރިފްލެކްޝަނެކެވެ.
އެ ދުވަހު މެންދުރުފަހާއި ރޭގަނޑު ބާބާ ވަރަށް ފުންކޮށް ވިސްނިއެވެ. "މާތްﷲ މިންވަރު ކުރެއްވި ކަމެއް ވާނެ،" އޭ
"މާތްﷲ މިންވަރު ކުރެއްވި ކަމެއް ވާނެ،" އޭނާ ހިތަށް އެރިއެވެ. "ﷲ އީ އެންމެ ހެޔޮ ރިޒުޤު ދެއްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެ އަހަރެންގެ ދަރިންނަށް މަގެއް ދައްކަވާނެއެވެ."
ޖެހިގެން އައި ދުވަހު، ހިލްމުއްދީން ބާބާ އޭނާގެ މަދު މުދާކޮޅު ބަންދުކޮށްގެން އާއިލާއާއެކު ބޮޑު ސިޓީއަކަށް ހިޖުރަކުރިއެވެ. އެތަނުން އޭނާއާ ޝައިޚަކާ ބައްދަލުވެ، އެ ޝައިޚުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ކުޑަ މޭވާ ގާޑިއާއެއް ބެހެއްޓިއެވެ. މާތްﷲގެ ބަރަކާތާއެކު އޭނާގެ ވިޔަފާރި ކުރިއަރަން ފެށިއެވެ. ގާޑިއާ ކުޑަ ފިހާރައަކަށް ބަދަލުވިއެވެ. އަދި ފަހުން އެއީ މޭވާ ހޯލްސޭލްކޮށް ވިއްކާ ބޮޑު މަރުކަޒަކަށް ބަދަލުވިއެވެ. މަލާއިކަތުންގެ ހިމާޔަތާއި މަގުދެއްކެވުމާއެކު އެ ވިޔަފާރި ފުޅާވެ، ބާބާއަކީ މުއްސަނދި މީހަކަށް ވިއެވެ.
އެތައް އަހަރެއް ފާއިތުވެގެން ދިޔައެވެ. މިހާރު ބާބާއަކީ ހުދު ތުނބުޅިއެއްލާފައިވާ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހެކެވެ. އޭނާގެ ގަދީމީ ރަހުމަތްތެރިންގެ ހާލު ބަލާލުމަށް އޭނާ އެނބުރި އަމިއްލަ އަވަށަށް ދިޔައެވެ. މުޅި އަވަށަށް ވަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ. ކުރިން ފަންގި ޖިފުޓިތައް ހުރި ތަންތަނުގައި މިހާރު ހުރީ ގަލުން ރާނާފައިވާ ވަރުގަދަ ގެތަކެވެ. ބޮޑާ ސައިޓްގެ ގެއެއް މިހާރަކު ނެތެވެ. އެ ގޭގެ ބަދަލުގައި އެތަނުގައި އޮތީ ބަގީޗާއަކާއި ކުޑަކުދިން ކުޅޭނެ މައިދާނެކެވެ. ކުރީގެ ސައި ހޮޓާވެސް މިހާރު ނެތެވެ. އެތަނުގައި ހުރީ ބޮޑު ހޮޓަލެކެވެ. މަގުމަތިން ހިނގާފައި ދަނިކޮށް ބާބާއަށް ކުރީގެރަޙްމަތްތެރިއަކާއި ދިމާވެ، އަވަށުގެ ހާލަތާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރިއެވެ.
"ﷲ އީ އެންމެ ހެޔޮ ރިޒުޤު ދެއްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ،" ބާބާގެ ހިތުގެ ކަނަކުން އެ އަޑު އިވިގެން ދިޔައެވެ. "އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ އަޅަކަށް ހިސާބެއް ނެތް މިންވަރަށް ރިޒުޤު ދެއްވަވައެވެ." އޭނާ ފަސްއެނބުރި ބަލާލުމެއް ނެތި، އޭނާގެ ގާޑިޔާއަށް އަރައި ގެއަށް ދިއުމަށް މިސްރާބު ޖެހިއެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު