ޗާގޯސް ޖަޒީރާތައް މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަށް އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން ދިވެހިރާއްޖެއިން ބަލައިނުގަންނަކަން ސަރުކާރުން ރަސްމީކޮށް އިނގިރޭސިވިލާތަށް އަންގައިފިއެވެ.
އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މަޝްހޫރު ނޫސް އެޖެންސީ، ބީބީސީއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ރައީސް އޮފީހުން ބުނީ "އިންތިހާއަށް ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ" މި އެއްބަސްވުމާ ދެކޮޅުކަން ހާމަކޮށް ރާއްޖެއިން އިޢުތިރާޒުގެ ދެ ސިޓީއެއް އިނގިރޭސިވިލާތަށް ފޮނުވާފައި ވާކަމަށެވެ. އެއީ ނޮވެމްބަރު 2024 އަދި ޖެނުއަރީ 2026 ގައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޢިއްޒު ވަނީ އިނގިރޭސި ޑެޕިއުޓީ ޕްރައިމް މިނިސްޓަރު ޑޭވިޑް ލެމީއާ ފޯނުން ގުޅުއްވައި، މި މައްސަލާގައި ރާއްޖޭގެ މަޞްލަޙަތުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވެފައެވެ.
ޗާގޯސް ޖަޒީރާތަކަކީ ތާރީޚީ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ތަނެއްކަމުގެ ހެކި ހުރިކަން ދިވެހި ދިރާސާވެރިން ފާހަގަކުރެއެވެ. ނަމަވެސް، 19 ވަނަ ޤަރުނުން ފެށިގެން އެ ތަން "ބްރިޓިޝް އިންޑިއަން އޯޝަން ޓެރިޓަރީ" ގެ ގޮތުގައި ކޮންޓްރޯލް ކުރަމުން އައީ އިނގިރޭސިވިލާތުންނެވެ. މިދިޔަ އަހަރު އިނގިރޭސިވިލާތުން ވަނީ އެ ސަރަޙައްދު މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައެވެ. އެއީ އެތަނުގައި އޮންނަ އިނގިރޭސި-އެމެރިކާ އަސްކަރީ މަރުކަޒު ކުއްޔަށް ހިފުމަށް އަހަރަކު 101 މިލިއަން ޕައުންޑް ދައްކާ ގޮތަށެވެ.
ރައީސް އޮފީހުން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަޞްލަޙަތުތަކަށް އުނިކަން އަންނަ ގޮތަށް، ހަމައެކަނި މޮރިޝަސްއާ މަޝްވަރާކޮށްގެން މިފަދަ ނިންމުމެއް ނިންމުމަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. "އެހެންކަމުން، ޗާގޯސް ޖަޒީރާތައް މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުން ބަލައިނުގަންނަކަން ރާއްޖެއިން މިހާރު ވަނީ ރަސްމީކޮށް އަންގާފައެވެ. މި ނިންމުމަކީ ރާއްޖެއާއި އެ ޖަޒީރާތަކާ ދެމެދު އޮތް ތާރީޚީ އަދި އިދާރީ ގުޅުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ނިންމުމެކެވެ." އެ ބަޔާނުގައިވެއެވެ.
ނަމަވެސް، އިނގިރޭސި ފޮރިން އޮފީހުގެ މިނިސްޓަރު ސްޓީވަން ޑޯޓީ ވިދާޅުވެފައިވަނީ މިއީ އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު އޮތް ކަމެއް ކަމަށާއި، މީގައި ރާއްޖޭގެ ދައުރެއް ނެތް ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބައިނަލްއަޤުވާމީ ކޯޓުތަކުން މީގެ ކުރިން ނިންމާފައިވަނީ ޗާގޯސް މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަށެވެ. އެގޮތުން 2019 ވަނަ އަހަރު އައި.ސީ.ޖޭ އިން ދިން ލަފަޔާއި، 2023 ވަނަ އަހަރު އިޓްލޮސް އިން ކުރި ޙުކުމް ހިމެނެއެވެ.
މި މައްސަލާގައި ރާއްޖެއިން ދަނީ ބައިނަލްއަޤުވާމީ މައިދާނުގައި ޤާނޫނީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ތައްޔާރުވަމުންނެވެ. ރައީސް އޮފީހުގެ ބަޔާނުގައިވާ ގޮތުން، އައި.ސީ.ޖޭ އަށް މި މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށް ހުރި ހުރިހާ މަގުތަކެއް ސަރުކާރުން ދަނީ ދިރާސާކުރަމުންނެވެ. "އެއްވެސް ޤައުމަކަށް މި ސަރަޙައްދުގެ ސިޔާދަތީ ބާރުވެރިކަން ލިބެންޖެހޭނަމަ، އެއީ ހައްގުގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ލިބެންޖެހޭ އެއްޗެކެވެ،" ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.
މި އެއްބަސްވުމަށް މިހާރު ވަނީ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ގޮތުންނާއި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އެތެރޭގެ ސިޔާސީ މަޝްރަޙުން ވެސް ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ އެ ސަރަޙައްދު ދޫކޮށްނުލުމަށް އިނގިރޭސި ބޮޑުވަޒީރަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. އަދި ޗާގޯސްގެ އަސްލު ރައްޔިތުން ވެސް ބޭނުންވަނީ އެތަނުގެ ކޮންޓްރޯލް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އަތުގައި އޮތުމަށެވެ.
ޗާގޯސް ޖަޒީރާތަކަކީ ތާރީޚީ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ތަނެއްކަމުގެ ހެކި ހުރިކަން ދިވެހި ދިރާސާވެރިން ފާހަގަކުރެއެވެ. ނަމަވެސް، 19 ވަނަ ޤަރުނުން ފެށިގެން އެ ތަން "ބްރިޓިޝް އިންޑިއަން އޯޝަން ޓެރިޓަރީ" ގެ ގޮތުގައި ކޮންޓްރޯލް ކުރަމުން އައީ އިނގިރޭސިވިލާތުންނެވެ. މިދިޔަ އަހަރު އިނގިރޭސިވިލާތުން ވަނީ އެ ސަރަޙައްދު މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައެވެ. އެއީ އެތަނުގައި އޮންނަ އިނގިރޭސި-އެމެރިކާ އަސްކަރީ މަރުކަޒު ކުއްޔަށް ހިފުމަށް އަހަރަކު 101 މިލިއަން ޕައުންޑް ދައްކާ ގޮތަށެވެ.
ރައީސް އޮފީހުން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަޞްލަޙަތުތަކަށް އުނިކަން އަންނަ ގޮތަށް، ހަމައެކަނި މޮރިޝަސްއާ މަޝްވަރާކޮށްގެން މިފަދަ ނިންމުމެއް ނިންމުމަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. "އެހެންކަމުން، ޗާގޯސް ޖަޒީރާތައް މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުން ބަލައިނުގަންނަކަން ރާއްޖެއިން މިހާރު ވަނީ ރަސްމީކޮށް އަންގާފައެވެ. މި ނިންމުމަކީ ރާއްޖެއާއި އެ ޖަޒީރާތަކާ ދެމެދު އޮތް ތާރީޚީ އަދި އިދާރީ ގުޅުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ނިންމުމެކެވެ." އެ ބަޔާނުގައިވެއެވެ.
ނަމަވެސް، އިނގިރޭސި ފޮރިން އޮފީހުގެ މިނިސްޓަރު ސްޓީވަން ޑޯޓީ ވިދާޅުވެފައިވަނީ މިއީ އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު އޮތް ކަމެއް ކަމަށާއި، މީގައި ރާއްޖޭގެ ދައުރެއް ނެތް ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބައިނަލްއަޤުވާމީ ކޯޓުތަކުން މީގެ ކުރިން ނިންމާފައިވަނީ ޗާގޯސް މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަށެވެ. އެގޮތުން 2019 ވަނަ އަހަރު އައި.ސީ.ޖޭ އިން ދިން ލަފަޔާއި، 2023 ވަނަ އަހަރު އިޓްލޮސް އިން ކުރި ޙުކުމް ހިމެނެއެވެ.
މި އެއްބަސްވުމަށް މިހާރު ވަނީ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ގޮތުންނާއި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އެތެރޭގެ ސިޔާސީ މަޝްރަޙުން ވެސް ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ އެ ސަރަޙައްދު ދޫކޮށްނުލުމަށް އިނގިރޭސި ބޮޑުވަޒީރަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. އަދި ޗާގޯސްގެ އަސްލު ރައްޔިތުން ވެސް ބޭނުންވަނީ އެތަނުގެ ކޮންޓްރޯލް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އަތުގައި އޮތުމަށެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު