ޓެކްނޮލޮޖީގެ ކުރިއެރުން އަލީގެ ދުވެލިން މިނެކިރާ މި ޒަމާނުގައި، އިންސާނާގެ ވުޖޫދީ ފުޅާ މިނަށް ހުރަސްއަޅާ ކަމަކީ ބަދަލުތަކަށް ހޭނުމަށް އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ހުރި ކުޅަދާނަކަމެވެ. އަހަރެމެން މިވަނީ އެޓަމްގެ ސިއްރުތައް ދަނެގަނެ، ހަނދަށް ފައިބައި، އަދި ބާރުގަދަ ޓެލެސްކޯޕްތަކުގެ އެހީގައި ކައުނުގެ އެންމެ ދުރު ކަންކޮޅުތައް ބަލާފައެވެ. ކައުނުގެ މާއްދީ ސިފަތައް ދެނެގަތުމުގައި މި ހޯދި ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކަކީ އެންމެ ޖީލެއް ނުވަތަ ދެ ޖީލެއްގެ ތެރޭގައި ހިނގާފައިވާ ކަންކަމެވެ. މިއީ ކޮންފަދަ ބޮޑު ކަމެއްކަން ދެނެގަތުމަށް ބިލިއަނުން މީހުން ދަނީ ގަދައަޅައި މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.
ޓެކްނޮލޮޖީގެ މުސްތަޤުބަލަކަށް އިންސާނާ ކުރަމުންދާ މި ދަތުރުގައި ދައްކަންޖެހުނު އަގު ވަރަށް ބޮޑެވެ. ޠަބީޢީ ދުނިޔޭގެ ތެރޭގައި ފޮރުވިފައިވާ ކުލަގަދަ ސިއްރުތަކާއި ހިތްގައިމުކަން މިއަދު ވަނީ ގެއްލިފައެވެ. ޅެންވެރިކަމުގެ ބަދަލުގައި މިއަދު އޮތީ ބުރަބަހެވެ. ލޯބީގެ ބަދަލުގައި އޮތީ ފިނި ބުއްދިއެވެ. މާޒީގައި އިންސާނާ ޠަބީޢަތާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އަދި ޠަބީޢަތް އޭނާއަށް ޖަވާބުދިނެވެ. ނަމަވެސް، މިއަދުގެ އިންސާނާ ޠަބީޢަތާ ވާހަކައެއް ނުދައްކައެވެ؛ އޭނާ މަސައްކަތް ކުރަނީ އެއަށް ގަދަވެގަތުމަށެވެ. އިންސާނާއާއި ޠަބީޢަތަކީ މިއަދު ރަޙުމަތްތެރިންނެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ދެ ހަތުރުންނެވެ. މިއަދުގެ އިންސާނާގެ ރޫޙުގައި އަށަގަނެފައިވާ ހާސްކަމުގެ އަޞްލަކީ މިއީއެވެ.
މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވާ ދުވަހެއްގައި، އަހަރެންގެ އަމިއްލަ މާޒީއާ އަހަރެން ކުރިމަތިލާން ޖެހުނެވެ. އެދުވަހު އަހަރެންނަށް އެނގުނު ކަމަކީ، އަހަރެންނަށް އެނގޭ އެއްޗެއްގެ ހަނިކަމާއި، ޑިގްރީތަކާއި، ސަނަދުތަކާއި، މަޤާމުތަކާއި، ޝަރަފުވެރިކަން ހޯދުމުގެ ތެރޭގައި އަހަރެންނަށް ގެއްލިފައިވާ މުއްސަނދިކަމުގެ ބޮޑުކަމެވެ. މިއީ ވަރަށް ރީތި ވާހަކައެކެވެ. އަހަރެން ބޭނުންވަނީ މި ވާހަކަ ތިޔަބޭފުޅުންނާ ހިއްސާކޮށްލާށެވެ.
އެއީ 1986 ވަނަ އަހަރެވެ. އިންޑިއާގެ ޑެކަން ޕްލެޓޯގައި އޮންނަ ކުޑަކުޑަ ރަށެއް ކަމަށްވާ ތުމްކޫރުން، އަހަރެންގެ މަންމަ އެމެރިކާއަށް ޒިޔާރަތެއް ކުރިއެވެ. ލޮސް އެންޖެލިސްގެ އަވަށްޓެރި، ހިތްގައިމު ޕަލޯސް ވާޑްސް އެސްޓޭޓްސްގައި އެއީ ރީތި ބަހާރު މޫސުމުގެ ހެނދުނެކެވެ. ކަނޑުގެ މަތިން އައިސްފައިވާ ދުންފިނި ފިލައި، ސާފު ނޫއުޑެއް ފެންނަން އޮތެވެ. ނާރަންޖު ގަސްތަކުގައި މޭވާތައް ފުރިބާރުވެފައި އޮތްއިރު، އެކި ކުލަކުލައިގެ މާތަކުން ފަރުބަދަތައް ޒީނަތްތެރިވެފައިވެއެވެ. މިއީ ވަރަށް ޚާއްޞަ ދުވަހެކެވެ.
އަހަރެން މަންމަ ގޮވައިގެން ދިޔައީ ލޮސް އެންޖެލިސްގެ މިއުޒިއަމް އޮފް ނެޗުރަލް ހިސްޓްރީ އަށެވެ. އެތަނުގައި ފުރަތަމަ އެޕޯލޯ މިޝަނުން ގެނައި ހަނދުގެ ހިލަތައް ދައްކާލުމަށް ބަހައްޓާފައި ހުއްޓެވެ. އޭރު އަހަރެންނަކީ "ސްޓާ ވޯސް" ޕްރޮޖެކްޓެއްގެ ޕްރޮގްރާމް މެނޭޖަރެކެވެ. އެހެންކަމުން، ފަޒާއާ ބެހޭގޮތުން އަހަރެންނަށް އެނގޭ މިންވަރު މަންމައަށް ދައްކާލުމަށް މިއީ ލިބުނު ރަނގަޅު ފުރުޞަތެކެވެ. މަންމަ އޭރު އޮތީ ޑިޒްނީލޭންޑާއި ހޮލީވުޑް ބަލާފައެވެ. މަންމަގެ ގޮތުގައި އެތަންތަން ސިފަކުރީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ. ޑިޒްނީލޭންޑަކީ "ކުޑަކުދިން ކުޅޭ ގެ" އެކެވެ. ހޮލީވުޑަކީ "ސާކަސް މީހުން އުޅޭ ތަން" އެކެވެ. ނަމަވެސް މިއަދަކީ ތަފާތު ދުވަހެކެވެ. މިއަދު މަންމަ ހަނދުގައި އަތްލާނެއެވެ.
އަށްޑިހަ އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވެފައިވީ ނަމަވެސް، މަންމައަކީ ވަރުގަދަ، ބާރުގަދަ އަންހެނެކެވެ. ގޭގައި މަންމަ ހުންނަހާ ހިނދަކު، ހުރިހާ ކަމެއްގެ ވެރިޔަކީ މަންމައެވެ. މަންމަ އެންމެންނަށް ބެންގަލޯރު ދޯސާ ތައްޔާރުކޮށްދީ، ރީތި ސަފްރަން ކުލައިގެ ފަށުވި ސާރީއެއް އަޅައިގެން ތައްޔާރުވިއެވެ. މަންމައަށްޓަކައި އަހަރެން ފުރޮޅުލީ ގޮނޑިއެއް ކުއްޔަށް ހިފީމެވެ. ނަމަވެސް އެ ޖީލުގެ ހިތްވަރުގަދަ އަންހެނުން ފަދައިން، މަންމަ އެއަށް އެރުމަށް އިންކާރުކޮށް، ހިނގާފައި ކާރާ ހަމައަށް ދިޔުމަށް ބާރުއެޅިއެވެ.
އަހަރެމެން ދަތުރުކުރީ ހިތްގައިމު ފަރުބަދަތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. މަންމަ އިނީ ވަރަށް ހިމޭނުންނެވެ. އޭގެ މާނައަކީ މަންމަގެ ސިކުނޑީގައި ކޮންމެވެސް ފުން ސުވާލެއް އެނބުރެނީއެވެ.
"ދަރިފުޅާ ބުނެބަލަ،" އެންމެ ފަހުން މަންމަ ވާހަކަދެއްކިއެވެ. "އެމީހުން ހަމަ ހަގީގަތުގައިވެސް ހަނދަށް ދިޔަތަ؟"
މިއީ ވަރަށް އާދައިގެ، ނަމަވެސް ފުން ސުވާލެކެވެ. މަންމަ ބޮޑުވީ ސާވިސްގެ ކުރީކޮޅު، ބެންގަލޯރުގެ ކުޑަ އަވަށެއްގައެވެ. މަންމައަށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކާރެއް ފެނުނުއިރު އުމުރަކީ ހަތް އަހަރެވެ. އޭރު ކުދިން އެއަށް ކިޔަނީ "ބިމުގައި ދުވާ ރޭލު" އެވެ. އެ އަވަށުގައި ކަރަންޓެއް، ފެނެއް ނުހުރެއެވެ. މަންމަ އަކުރު އުނގެނިފައިވަނީ އަވަށުގެ މައުލަވީ ކައިރިންނެވެ. މިއީ މަންމައަށް ލިބިފައިވާ ހަމައެކަނި ތަޢުލީމެވެ. އެ ތަޢުލީމާއެކު މިހާރު އުމުރުން އަށްޑިހަ އަހަރުގެ މަންމަ މަސައްކަތް މިކުރަނީ އިންސާނާ ހަނދަށް ކުރި ދަތުރު ދެނެގަތުމަށެވެ.
"ލައްބަ މަންމާ، އެއީ ތެދެއް. އަދި އޭގެ ބައެއް މަސައްކަތްތަކުގައި އަހަރެންވެސް ބައިވެރިވިން،" އަހަރެން ޖަވާބުދިނީމެވެ.
މަންމަ އަނެއްކާވެސް ހިމޭންވިއެވެ. ދެން ކުރި ސުވާލަކީ، "އެތަނަށް ދާން ބޭނުންކުރަނީ ޕެޓްރޯލްތަ؟" އެވެ. އަހަރެންގެ ސިކުނޑި 1961 ވަނަ އަހަރަށް ދަތުރުކުރިއެވެ. އޭރު އަހަރެންނަކީ އެޕޯލޯ އަދި ސެޓަރން ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގައި ރޮކެޓް ފިއުލްއާ ބެހޭ ދިރާސާތައް ކުރަން ހުރި މީހެކެވެ. ނަމަވެސް އެހާ ގިނަ ޔުނިވަރސިޓީތަކުން ލިބުނު ތަޢުލީމާއި ތަޖުރިބާއަކަށް، މަންމަގެ މި ސުވާލަށް ޖަވާބުދޭނެ ގޮތެއް ނޭނގުނެވެ.
ރޫޙާނީ ގުޅުމަކުން ޠަބީޢަތާ ގުޅިފައި އޮތް ޒަމާނެއްގައި ބޮޑުވި އަންހެނަކަށް، ރޮކެޓަކީ ކޮބައިކަން ކިޔައިދޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އިންސާނާ ވަނީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ އުސްމިނަށް އަރާފައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ތިރިބަލަން ބިރުގަނެއެވެ. އެއީ ފަހަތަށް ދޫކޮށްލާފައިވާ އަމިއްލަ ރޫޙު ފެނިދާނެތީއެވެ.
ދެން މަންމަ ކުރި ސުވާލަކީ، "އަދި އެ ބުރަ ހަނދުގައި ހިނގަނީ ކިހިނެއް؟" އެވެ. އަހަރެން މަންމައަށް ރޮކެޓްތަކާއި، ފަޒާގެ ދަތުރުވެރިންނާއި، އަދި މިކަމަށްޓަކައި އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން މަސައްކަތްކުރި މީހުންގެ ވާހަކަ ކިޔައިދިނީމެވެ. މަންމަ ހިމޭނުން އަޑުއަހަން އިނެވެ. ނަމަވެސް މަންމަ އެކަން ގަބޫލުކުރިހެނެއް ހީއެއް ނުވެއެވެ.
މިއުޒިއަމަށް ދެވުމުން އަހަރެންނަށް ހަމަޖެހުމެއް ލިބުނެވެ. އަހަރެން މަންމައަށް އަހަރެން މަސައްކަތް ކުރި އެކި އާލާތްތައް ދެއްކީމެވެ. ސެޓަރން، އެޕޯލޯ އަދި ހަބްލް ޓެލެސްކޯޕްގެ ނަކަލެއްވެސް ދެއްކީމެވެ. މަންމަ ހަބްލް ފެނުމާއެކު އެއަށް ކީ ނަމަކީ "ބޮޑު ދުރުމީ" އެވެ. އަހަރެން ވަރަށް ތަފްޞީލުކޮށް ކަންކަން ކިޔައިދެމުން ދިޔައީމެވެ.
ހޯލުގެ މެދުގައި ހަނދުގެ ހިލަ ބަހައްޓާފައި ހުއްޓެވެ. އަހަރެން މަންމަ ގޮވައިގެން އެތަނަށް ގޮސް، މަންމަގެ އަތުގައި ހިފައި އެ ހިލައިގައި އަތްލުމަށް އެހީތެރިވެދިނީމެވެ. އެ ވަގުތަކީ މާޒީއާއި މިއަދު ބައްދަލުވި ވަގުތެކެވެ.
އަހަރެމެން އަނބުރާ ކާރަށް އެރިތަނާހެން މަންމަ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރިއެވެ. "ދަރިފުޅާ ބުނެބަލަ، އެމީހުން ހަމަ ހަގީގަތުގައިވެސް ހަނދަށް ދިޔަތަ؟" މިފަހަރު މަންމަގެ އަޑުގައި ހުރީ ހަރުކަށިކަމެވެ. ދެން މަންމަ ބުންޏެވެ، "މަންމަ ހީކުރީ ފުން ނޭވާއެއް ލާފައި، ހަނދުގައި އަތްލާފައި، ވަރަށް އަވަހަށް އެނބުރި އަންނަން ޖެހޭނީ ކަމަށް."
މިއީ ހަނދަށް ކުރާ ދަތުރުގެ އަޞްލެވެ. އަހަރެން ކުޑައިރު، މަންމަ އަހަރެންގެ ކޮއްކޮ އުރާލައިގެން ހުރެ ހަނދަށް އިޝާރާތްކޮށް "ޗަންދާ މާމާ" (ހަނދުބޭބެ) ގެ ލަވަތައް ކިޔައިދިން ހަނދާން އާވިއެވެ. މަންމަ އެދެނީ ހަނދުގައި އަތްލުމަށެވެ. ކޮއްކޮ އަތްދިއްކޮށްލާފައި، އަތް މުށްކަވާލަނީ ހަނދުގެ ބައެއް އަތުލެވުނުކަމުގެ އުއްމީދުގައެވެ. އެތައް މިލިއަން މަންމައިންނަކަށް ހަނދަކީ އަތްފޯރާ ފަށުގައިވާ އެއްޗެކެވެ. އެމީހުންގެ ދުނިޔޭގައި ސްޕޭސް ސޫޓެއް، ރޮކެޓެއް ނުވަތަ އެސްޓްރޮނޯޓުންނެއް ނުތިބެއެވެ. ހަނދަށް ދިއުމަށް ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި ފުން ނޭވާއެކެވެ.
އަހަރެން ދެއްކި އެއްވެސް ވާހަކައަކުން މަންމަ ގަބޫލެއް ނުވިއެވެ. މަންމަގެ ހިތުގައި އޮތީ މަންމައިންގެ ހިތްތަކާއި ލޯބިވެރިންގެ އުއްމީދުތަކާ ގުޅިފައިވާ، ސިއްރުތަކުން ފުރިގެންވާ ހަނދެވެ. އެއީ ދުރުގައި އޮތް އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަހަރެމެންގެ ހިތުގެ ތެރޭގައިވާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ އަހަރެމެން އޭގައި އަތްލުމުން އަހަރެމެންނަށް އިޙްސާސްކޮށްދޭ ހަނދެވެ. އަހަރެމެންނަށް ގެއްލިފައިވަނީ އެ ހަނދެވެ.
މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވާ ދުވަހެއްގައި، އަހަރެންގެ އަމިއްލަ މާޒީއާ އަހަރެން ކުރިމަތިލާން ޖެހުނެވެ. އެދުވަހު އަހަރެންނަށް އެނގުނު ކަމަކީ، އަހަރެންނަށް އެނގޭ އެއްޗެއްގެ ހަނިކަމާއި، ޑިގްރީތަކާއި، ސަނަދުތަކާއި، މަޤާމުތަކާއި، ޝަރަފުވެރިކަން ހޯދުމުގެ ތެރޭގައި އަހަރެންނަށް ގެއްލިފައިވާ މުއްސަނދިކަމުގެ ބޮޑުކަމެވެ. މިއީ ވަރަށް ރީތި ވާހަކައެކެވެ. އަހަރެން ބޭނުންވަނީ މި ވާހަކަ ތިޔަބޭފުޅުންނާ ހިއްސާކޮށްލާށެވެ.
އެއީ 1986 ވަނަ އަހަރެވެ. އިންޑިއާގެ ޑެކަން ޕްލެޓޯގައި އޮންނަ ކުޑަކުޑަ ރަށެއް ކަމަށްވާ ތުމްކޫރުން، އަހަރެންގެ މަންމަ އެމެރިކާއަށް ޒިޔާރަތެއް ކުރިއެވެ. ލޮސް އެންޖެލިސްގެ އަވަށްޓެރި، ހިތްގައިމު ޕަލޯސް ވާޑްސް އެސްޓޭޓްސްގައި އެއީ ރީތި ބަހާރު މޫސުމުގެ ހެނދުނެކެވެ. ކަނޑުގެ މަތިން އައިސްފައިވާ ދުންފިނި ފިލައި، ސާފު ނޫއުޑެއް ފެންނަން އޮތެވެ. ނާރަންޖު ގަސްތަކުގައި މޭވާތައް ފުރިބާރުވެފައި އޮތްއިރު، އެކި ކުލަކުލައިގެ މާތަކުން ފަރުބަދަތައް ޒީނަތްތެރިވެފައިވެއެވެ. މިއީ ވަރަށް ޚާއްޞަ ދުވަހެކެވެ.
އަހަރެން މަންމަ ގޮވައިގެން ދިޔައީ ލޮސް އެންޖެލިސްގެ މިއުޒިއަމް އޮފް ނެޗުރަލް ހިސްޓްރީ އަށެވެ. އެތަނުގައި ފުރަތަމަ އެޕޯލޯ މިޝަނުން ގެނައި ހަނދުގެ ހިލަތައް ދައްކާލުމަށް ބަހައްޓާފައި ހުއްޓެވެ. އޭރު އަހަރެންނަކީ "ސްޓާ ވޯސް" ޕްރޮޖެކްޓެއްގެ ޕްރޮގްރާމް މެނޭޖަރެކެވެ. އެހެންކަމުން، ފަޒާއާ ބެހޭގޮތުން އަހަރެންނަށް އެނގޭ މިންވަރު މަންމައަށް ދައްކާލުމަށް މިއީ ލިބުނު ރަނގަޅު ފުރުޞަތެކެވެ. މަންމަ އޭރު އޮތީ ޑިޒްނީލޭންޑާއި ހޮލީވުޑް ބަލާފައެވެ. މަންމަގެ ގޮތުގައި އެތަންތަން ސިފަކުރީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ. ޑިޒްނީލޭންޑަކީ "ކުޑަކުދިން ކުޅޭ ގެ" އެކެވެ. ހޮލީވުޑަކީ "ސާކަސް މީހުން އުޅޭ ތަން" އެކެވެ. ނަމަވެސް މިއަދަކީ ތަފާތު ދުވަހެކެވެ. މިއަދު މަންމަ ހަނދުގައި އަތްލާނެއެވެ.
އަށްޑިހަ އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވެފައިވީ ނަމަވެސް، މަންމައަކީ ވަރުގަދަ، ބާރުގަދަ އަންހެނެކެވެ. ގޭގައި މަންމަ ހުންނަހާ ހިނދަކު، ހުރިހާ ކަމެއްގެ ވެރިޔަކީ މަންމައެވެ. މަންމަ އެންމެންނަށް ބެންގަލޯރު ދޯސާ ތައްޔާރުކޮށްދީ، ރީތި ސަފްރަން ކުލައިގެ ފަށުވި ސާރީއެއް އަޅައިގެން ތައްޔާރުވިއެވެ. މަންމައަށްޓަކައި އަހަރެން ފުރޮޅުލީ ގޮނޑިއެއް ކުއްޔަށް ހިފީމެވެ. ނަމަވެސް އެ ޖީލުގެ ހިތްވަރުގަދަ އަންހެނުން ފަދައިން، މަންމަ އެއަށް އެރުމަށް އިންކާރުކޮށް، ހިނގާފައި ކާރާ ހަމައަށް ދިޔުމަށް ބާރުއެޅިއެވެ.
އަހަރެމެން ދަތުރުކުރީ ހިތްގައިމު ފަރުބަދަތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. މަންމަ އިނީ ވަރަށް ހިމޭނުންނެވެ. އޭގެ މާނައަކީ މަންމަގެ ސިކުނޑީގައި ކޮންމެވެސް ފުން ސުވާލެއް އެނބުރެނީއެވެ.
"ދަރިފުޅާ ބުނެބަލަ،" އެންމެ ފަހުން މަންމަ ވާހަކަދެއްކިއެވެ. "އެމީހުން ހަމަ ހަގީގަތުގައިވެސް ހަނދަށް ދިޔަތަ؟"
މިއީ ވަރަށް އާދައިގެ، ނަމަވެސް ފުން ސުވާލެކެވެ. މަންމަ ބޮޑުވީ ސާވިސްގެ ކުރީކޮޅު، ބެންގަލޯރުގެ ކުޑަ އަވަށެއްގައެވެ. މަންމައަށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކާރެއް ފެނުނުއިރު އުމުރަކީ ހަތް އަހަރެވެ. އޭރު ކުދިން އެއަށް ކިޔަނީ "ބިމުގައި ދުވާ ރޭލު" އެވެ. އެ އަވަށުގައި ކަރަންޓެއް، ފެނެއް ނުހުރެއެވެ. މަންމަ އަކުރު އުނގެނިފައިވަނީ އަވަށުގެ މައުލަވީ ކައިރިންނެވެ. މިއީ މަންމައަށް ލިބިފައިވާ ހަމައެކަނި ތަޢުލީމެވެ. އެ ތަޢުލީމާއެކު މިހާރު އުމުރުން އަށްޑިހަ އަހަރުގެ މަންމަ މަސައްކަތް މިކުރަނީ އިންސާނާ ހަނދަށް ކުރި ދަތުރު ދެނެގަތުމަށެވެ.
"ލައްބަ މަންމާ، އެއީ ތެދެއް. އަދި އޭގެ ބައެއް މަސައްކަތްތަކުގައި އަހަރެންވެސް ބައިވެރިވިން،" އަހަރެން ޖަވާބުދިނީމެވެ.
މަންމަ އަނެއްކާވެސް ހިމޭންވިއެވެ. ދެން ކުރި ސުވާލަކީ، "އެތަނަށް ދާން ބޭނުންކުރަނީ ޕެޓްރޯލްތަ؟" އެވެ. އަހަރެންގެ ސިކުނޑި 1961 ވަނަ އަހަރަށް ދަތުރުކުރިއެވެ. އޭރު އަހަރެންނަކީ އެޕޯލޯ އަދި ސެޓަރން ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގައި ރޮކެޓް ފިއުލްއާ ބެހޭ ދިރާސާތައް ކުރަން ހުރި މީހެކެވެ. ނަމަވެސް އެހާ ގިނަ ޔުނިވަރސިޓީތަކުން ލިބުނު ތަޢުލީމާއި ތަޖުރިބާއަކަށް، މަންމަގެ މި ސުވާލަށް ޖަވާބުދޭނެ ގޮތެއް ނޭނގުނެވެ.
ރޫޙާނީ ގުޅުމަކުން ޠަބީޢަތާ ގުޅިފައި އޮތް ޒަމާނެއްގައި ބޮޑުވި އަންހެނަކަށް، ރޮކެޓަކީ ކޮބައިކަން ކިޔައިދޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އިންސާނާ ވަނީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ އުސްމިނަށް އަރާފައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ތިރިބަލަން ބިރުގަނެއެވެ. އެއީ ފަހަތަށް ދޫކޮށްލާފައިވާ އަމިއްލަ ރޫޙު ފެނިދާނެތީއެވެ.
ދެން މަންމަ ކުރި ސުވާލަކީ، "އަދި އެ ބުރަ ހަނދުގައި ހިނގަނީ ކިހިނެއް؟" އެވެ. އަހަރެން މަންމައަށް ރޮކެޓްތަކާއި، ފަޒާގެ ދަތުރުވެރިންނާއި، އަދި މިކަމަށްޓަކައި އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން މަސައްކަތްކުރި މީހުންގެ ވާހަކަ ކިޔައިދިނީމެވެ. މަންމަ ހިމޭނުން އަޑުއަހަން އިނެވެ. ނަމަވެސް މަންމަ އެކަން ގަބޫލުކުރިހެނެއް ހީއެއް ނުވެއެވެ.
މިއުޒިއަމަށް ދެވުމުން އަހަރެންނަށް ހަމަޖެހުމެއް ލިބުނެވެ. އަހަރެން މަންމައަށް އަހަރެން މަސައްކަތް ކުރި އެކި އާލާތްތައް ދެއްކީމެވެ. ސެޓަރން، އެޕޯލޯ އަދި ހަބްލް ޓެލެސްކޯޕްގެ ނަކަލެއްވެސް ދެއްކީމެވެ. މަންމަ ހަބްލް ފެނުމާއެކު އެއަށް ކީ ނަމަކީ "ބޮޑު ދުރުމީ" އެވެ. އަހަރެން ވަރަށް ތަފްޞީލުކޮށް ކަންކަން ކިޔައިދެމުން ދިޔައީމެވެ.
ހޯލުގެ މެދުގައި ހަނދުގެ ހިލަ ބަހައްޓާފައި ހުއްޓެވެ. އަހަރެން މަންމަ ގޮވައިގެން އެތަނަށް ގޮސް، މަންމަގެ އަތުގައި ހިފައި އެ ހިލައިގައި އަތްލުމަށް އެހީތެރިވެދިނީމެވެ. އެ ވަގުތަކީ މާޒީއާއި މިއަދު ބައްދަލުވި ވަގުތެކެވެ.
އަހަރެމެން އަނބުރާ ކާރަށް އެރިތަނާހެން މަންމަ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރިއެވެ. "ދަރިފުޅާ ބުނެބަލަ، އެމީހުން ހަމަ ހަގީގަތުގައިވެސް ހަނދަށް ދިޔަތަ؟" މިފަހަރު މަންމަގެ އަޑުގައި ހުރީ ހަރުކަށިކަމެވެ. ދެން މަންމަ ބުންޏެވެ، "މަންމަ ހީކުރީ ފުން ނޭވާއެއް ލާފައި، ހަނދުގައި އަތްލާފައި، ވަރަށް އަވަހަށް އެނބުރި އަންނަން ޖެހޭނީ ކަމަށް."
އަހަރެން ދެއްކި އެއްވެސް ވާހަކައަކުން މަންމަ ގަބޫލެއް ނުވިއެވެ. މަންމަގެ ހިތުގައި އޮތީ މަންމައިންގެ ހިތްތަކާއި ލޯބިވެރިންގެ އުއްމީދުތަކާ ގުޅިފައިވާ، ސިއްރުތަކުން ފުރިގެންވާ ހަނދެވެ. އެއީ ދުރުގައި އޮތް އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަހަރެމެންގެ ހިތުގެ ތެރޭގައިވާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ އަހަރެމެން އޭގައި އަތްލުމުން އަހަރެމެންނަށް އިޙްސާސްކޮށްދޭ ހަނދެވެ. އަހަރެމެންނަށް ގެއްލިފައިވަނީ އެ ހަނދެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު