2023 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވުނު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާ ބައްޓަންވެގެންދިޔަ ގޮތް މައިގަނޑު ތިން ސިޔާސީ އޮއިވަރަކުން ސާފުކޮށްދެވިދާނެއެވެ.
އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ އޭރު ވެރިކަންކުރާ އެމްޑީޕީގެ ތެރޭގައި ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދާއި ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ޞާލިޙާ ދެމެދު އުފެދުނު ބޮޑު ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކާއި، ނިޒާމާ މެދު ހިތްހަމަނުޖެހިގެން އުމަރު ނަސީރަށް ލިބުނު "ޕްރޮޓެސްޓް" ވޯޓުތަކާއި، އަދި އިދިކޮޅު ހުރިހާ ބާރުތަކެއް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ ފަހަތްޕުޅަށް ސާބިތުކަމާއެކު އެއްގަލަކަށް އެރުމެވެ.
މި ސަބަބުތަކާ ހުރެ އިންތިޚާބުގެ މިސްރާބު އޭރުގެ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް އެނބުރިގެންދިޔައީ ކުއްލި ސިހުމަކާއެކުގައެވެ.
މި އިންތިޚާބުގައި ނުކުތް ނަތީޖާއަށް އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ފޯރުވީ އެމްޑީޕީގެ ރިޔާސީ ޕްރައިމަރީ އެވެ. ރިޔާސީ ޕްރައިމަރީން ރައީސް ޞާލިޙް ކުރިހޯއްދެވުމާ ގުޅިގެން އުފެދުނު ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް ބޮޑުވެ، ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ ރައީސް ޞާލިޙަށް އިންތިޚާބު ކާމިޔާބުކުރަން އުނދަގޫވާނެ ކަމަށް ފާޅުގައި ވިދާޅުވެފައެވެ.
އަދި އޭގެ ފަހުން އެމަނިކުފާނު އިސްވެ ހުންނަވައި "ދަ ޑިމޮކްރެޓްސް" ގެ ނަމުގައި އައު ސިޔާސީ ހަރަކާތެއް އުފައްދަވައި ވަކިން ކެންޑިޑޭޓަކު ނެރުއްވިއެވެ. އިންތިޚާބުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގައި ރައީސް ޞާލިޙަށް ލިބިވަޑައިގަތީ 39 އިންސައްތަ އެވެ. އަދި ޑިމޮކްރެޓްސްގެ ކެންޑިޑޭޓް އިލްޔާސް ލަބީބް ވަނީ 7 އިންސައްތަ ވޯޓު ހޯއްދަވާފައެވެ.
މި ދެ ބައި އެއްކޮށްލުމުން ލިބޭ 46 އިންސައްތައަކީ ފުރަތަމަ ބުރުގައި ޑރ. މުއިއްޒު ހޯއްދެވި ޖުމްލަ ނަތީޖާއާ ދާދި އެއްވަރުގެ އަދަދެކެވެ. މިއާއެކު، ސިޔާސީ މަސްރަޙުގައި އެންމެ ގަދައަށް ދެކެވުނު ވާހަކައަކީ، އެމްޑީޕީ އެއްބައިވަންތަކަން މަތީ އޮތް ނަމަ، ފުރަތަމަ ބުރު ހޯއްދެވުމުގެ ފުރުސަތު ޑރ. މުއިއްޒަށް ނުލިބުނީސް ކަމުގެ ވާހަކައެވެ.
ގިނަ ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން އެއްބަސްވާ ގޮތުގައި، ފުރަތަމަ ބުރުގައި އިދިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާ ޕީއެންސީ ޕީޕީއެމް އަށް ލިބުނު ކުރިއެރުމަކީ ސީދާ އެމްޑީޕީގެ އެތެރޭގެ ވާދަވެރިކަމާއި ބައިބައިވުމުގެ ނަތީޖާއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އަމިއްލަ ގޮތުން ވާދަކުރެއްވި އުމަރު ނަސީރު ހޯއްދެވި 6،343 ވޯޓަކީ (2.87 އިންސައްތަ) ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަދަދެކެވެ. ފުރަތަމަ ބުރުގައި ޑރ. މުއިއްޒާއި ރައީސް ޞާލިޙާ ދެމެދު އޮތް ފަރަގަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 15،000 ވޯޓު ކަމަށްވާއިރު، އުމަރު ނަސީރަށް ލިބިވަޑައިގަތް ވޯޓަކީ ނިޒާމާ މެދު ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ތިބި މީހުންނާއި، ގައުމީ ފިކުރުގެ ކަނާތު ފިޔައިގެ ވޯޓުތަކެވެ.
ސިޔާސީ ބައެއް މާހިރުން ދެކޭގޮތުގައި މިއީ ސީދާ އުމަރަށް ތާއީދުކޮށްގެން ދިން ވޯޓުތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް، އޭރު އޮތް ސިޔާސީ މަސްރަޙަށް ނޫނެކޭ ބުނުމުގެ ގޮތުން ދިން ވޯޓުތަކެކެވެ. އެމްޑީޕީގެ ސަޕޯޓަރުން ބުނާ ގޮތުގައި، ނަޝީދާއި ޞާލިޙްގެ ކޯޅުމުގެ ސަބަބުން ސަރުކާރަށް އޮތް އިތުބާރު ނުގެއްލުނު ނަމަ، މި "ޕްރޮޓެސްޓް ވޯޓުތައް" އުމަރު ނަސީރު ފަދަ އަމިއްލަ ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ނުދިޔައީހެވެ.
ނަމަވެސް އަނެއް ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އުމަރަކީ އަމިއްލަ ގައުމީ ފިކުރެއްގެ ބާރެއް އޮތް ބޭފުޅެއް ކަމުން، އެ ވޯޓުތަކަކީ ކޮންމެ ގޮތަކަށް ކަންކަން ދިޔަޔަސް ރައީސް ޞާލިޙަށް ލިބޭނެ ވޯޓުތަކެއް ނޫނެވެ.
އިންތިޚާބުގެ ދެވަނަ ބުރަށް ދިޔައިރު، މުޅި އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ބާރުތައް ބަދަހިކަމާއެކު ޑރ. މުއިއްޒުގެ ފަހަތްޕުޅަށް އެއްވިއެވެ. މިއާ ޚިލާފަށް ވެރިކަންކުރާ ކޮޅު ދެވަނަ ބުރާ ކުރިމަތިލީ މާޔޫސްކަމާއި ބައިބައިވުމުގެ ތެރޭގައެވެ.
މިއާއެކު މުޅި އިންތިޚާބު ބަދަލުވެގެންދިޔައީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކާ މެދު ރައްޔިތުން ދެކޭގޮތް ނިންމާ ރިފަރެންޑަމަކަށެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ މީޑިއާތަކުން ވެސް މި އިންތިޚާބު ސިފަކުރީ ރާއްޖޭގެ އެތެރޭގެ ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމާއި ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް ވާދަވެރިކަމުގެ ތެރެއިން ނުކުތް ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
އިންތިޚާބުގެ ހިސާބުތަކުން ސާފުކޮށް ފެންނަން އޮތީ، ޑރ. މުއިއްޒުގެ ސަޕޯޓަރުން އެއްބައިވަންތަކަންމަތީ ތިބިއިރު، ރައީސް ޞާލިޙްގެ ކޮޅު ރޫޅި، އަދި ނިޒާމާ މެދު ހިތްހަމަނުޖެހިގެން ދެވުނު ވޯޓުތަކުގެ ސަބަބުން އިދިކޮޅަށްވުރެ ބޮޑަށް ގެއްލުންވީ އޭރުގެ ސަރުކާރަށް ކަމެވެ.
މި ސަބަބުތަކާ ހުރެ އިންތިޚާބުގެ މިސްރާބު އޭރުގެ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް އެނބުރިގެންދިޔައީ ކުއްލި ސިހުމަކާއެކުގައެވެ.
މި އިންތިޚާބުގައި ނުކުތް ނަތީޖާއަށް އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ފޯރުވީ އެމްޑީޕީގެ ރިޔާސީ ޕްރައިމަރީ އެވެ. ރިޔާސީ ޕްރައިމަރީން ރައީސް ޞާލިޙް ކުރިހޯއްދެވުމާ ގުޅިގެން އުފެދުނު ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް ބޮޑުވެ، ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ ރައީސް ޞާލިޙަށް އިންތިޚާބު ކާމިޔާބުކުރަން އުނދަގޫވާނެ ކަމަށް ފާޅުގައި ވިދާޅުވެފައެވެ.
އަދި އޭގެ ފަހުން އެމަނިކުފާނު އިސްވެ ހުންނަވައި "ދަ ޑިމޮކްރެޓްސް" ގެ ނަމުގައި އައު ސިޔާސީ ހަރަކާތެއް އުފައްދަވައި ވަކިން ކެންޑިޑޭޓަކު ނެރުއްވިއެވެ. އިންތިޚާބުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގައި ރައީސް ޞާލިޙަށް ލިބިވަޑައިގަތީ 39 އިންސައްތަ އެވެ. އަދި ޑިމޮކްރެޓްސްގެ ކެންޑިޑޭޓް އިލްޔާސް ލަބީބް ވަނީ 7 އިންސައްތަ ވޯޓު ހޯއްދަވާފައެވެ.
މި ދެ ބައި އެއްކޮށްލުމުން ލިބޭ 46 އިންސައްތައަކީ ފުރަތަމަ ބުރުގައި ޑރ. މުއިއްޒު ހޯއްދެވި ޖުމްލަ ނަތީޖާއާ ދާދި އެއްވަރުގެ އަދަދެކެވެ. މިއާއެކު، ސިޔާސީ މަސްރަޙުގައި އެންމެ ގަދައަށް ދެކެވުނު ވާހަކައަކީ، އެމްޑީޕީ އެއްބައިވަންތަކަން މަތީ އޮތް ނަމަ، ފުރަތަމަ ބުރު ހޯއްދެވުމުގެ ފުރުސަތު ޑރ. މުއިއްޒަށް ނުލިބުނީސް ކަމުގެ ވާހަކައެވެ.
ގިނަ ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން އެއްބަސްވާ ގޮތުގައި، ފުރަތަމަ ބުރުގައި އިދިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާ ޕީއެންސީ ޕީޕީއެމް އަށް ލިބުނު ކުރިއެރުމަކީ ސީދާ އެމްޑީޕީގެ އެތެރޭގެ ވާދަވެރިކަމާއި ބައިބައިވުމުގެ ނަތީޖާއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އަމިއްލަ ގޮތުން ވާދަކުރެއްވި އުމަރު ނަސީރު ހޯއްދެވި 6،343 ވޯޓަކީ (2.87 އިންސައްތަ) ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަދަދެކެވެ. ފުރަތަމަ ބުރުގައި ޑރ. މުއިއްޒާއި ރައީސް ޞާލިޙާ ދެމެދު އޮތް ފަރަގަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 15،000 ވޯޓު ކަމަށްވާއިރު، އުމަރު ނަސީރަށް ލިބިވަޑައިގަތް ވޯޓަކީ ނިޒާމާ މެދު ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ތިބި މީހުންނާއި، ގައުމީ ފިކުރުގެ ކަނާތު ފިޔައިގެ ވޯޓުތަކެވެ.
ސިޔާސީ ބައެއް މާހިރުން ދެކޭގޮތުގައި މިއީ ސީދާ އުމަރަށް ތާއީދުކޮށްގެން ދިން ވޯޓުތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް، އޭރު އޮތް ސިޔާސީ މަސްރަޙަށް ނޫނެކޭ ބުނުމުގެ ގޮތުން ދިން ވޯޓުތަކެކެވެ. އެމްޑީޕީގެ ސަޕޯޓަރުން ބުނާ ގޮތުގައި، ނަޝީދާއި ޞާލިޙްގެ ކޯޅުމުގެ ސަބަބުން ސަރުކާރަށް އޮތް އިތުބާރު ނުގެއްލުނު ނަމަ، މި "ޕްރޮޓެސްޓް ވޯޓުތައް" އުމަރު ނަސީރު ފަދަ އަމިއްލަ ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ނުދިޔައީހެވެ.
ނަމަވެސް އަނެއް ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އުމަރަކީ އަމިއްލަ ގައުމީ ފިކުރެއްގެ ބާރެއް އޮތް ބޭފުޅެއް ކަމުން، އެ ވޯޓުތަކަކީ ކޮންމެ ގޮތަކަށް ކަންކަން ދިޔަޔަސް ރައީސް ޞާލިޙަށް ލިބޭނެ ވޯޓުތަކެއް ނޫނެވެ.
އިންތިޚާބުގެ ދެވަނަ ބުރަށް ދިޔައިރު، މުޅި އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ބާރުތައް ބަދަހިކަމާއެކު ޑރ. މުއިއްޒުގެ ފަހަތްޕުޅަށް އެއްވިއެވެ. މިއާ ޚިލާފަށް ވެރިކަންކުރާ ކޮޅު ދެވަނަ ބުރާ ކުރިމަތިލީ މާޔޫސްކަމާއި ބައިބައިވުމުގެ ތެރޭގައެވެ.
އިންތިޚާބުގެ ހިސާބުތަކުން ސާފުކޮށް ފެންނަން އޮތީ، ޑރ. މުއިއްޒުގެ ސަޕޯޓަރުން އެއްބައިވަންތަކަންމަތީ ތިބިއިރު، ރައީސް ޞާލިޙްގެ ކޮޅު ރޫޅި، އަދި ނިޒާމާ މެދު ހިތްހަމަނުޖެހިގެން ދެވުނު ވޯޓުތަކުގެ ސަބަބުން އިދިކޮޅަށްވުރެ ބޮޑަށް ގެއްލުންވީ އޭރުގެ ސަރުކާރަށް ކަމެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު