ފުރާވަރުގެ އުމުރަކީ ކުދިންގެ ހަށިގަނޑަށާއި ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނަ ދުވަސްވަރެކެވެ. މި ދުވަސްވަރު އާއިލާގެ އިތުރުން ރަހުމަތްތެރިންނާއި، ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ނުފޫޒާއި، މަޝްހޫރު ފަރާތްތަކުގެ ދިރިއުޅުން ހުންނަ ގޮތުން ކުދިންގެ ވިސްނުމަށް ތަފާތު އަސަރުތައް ކުރެއެވެ. އަމިއްލަ ސިފައާއި ހަށިގަނޑު ހުންނަ ގޮތާ މެދު މާބޮޑަށް ފާޑުކިއުމާއި ނުތަނަވަސްވުމަކީ މި އުމުރުގައި އާންމު ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ކެއުމުގެ އާދަތަކަށް އަންނަ ނުރަނގަޅު ބަދަލުތައް ދެނެގަނެ، އެކުދިންނަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަމާއި އަޅާލުން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ބެލެނިވެރިންގެ ނުހަނު ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ.

ކެއުމުގެ ނުރަނގަޅު އާދަތަކަށް ކުރީބައިގައި ސަމާލުކަންދީ ފަރުވާ ފެށިއްޖެނަމަ، އެކަން ސީރިއަސް ބައްޔަކަށް ބަދަލުވުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަކުރެވޭނެއެވެ. ނުރަނގަޅު އާދަތަކުގެ ބަދަލުގައި، ދުޅަހެޔޮ ގޮތުގައި ކަންކަމާ ކުރިމަތިލާން ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ކުދިންނަށް މިފަދަ ގޮންޖެހުންތަކުން އަރައިގަތުމަށް ލިބޭނެ ވަރަށް ބޮޑު ބާރެކެވެ.

ފުރާވަރުގެ ކުދިންގެ ކެއުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގައި ބޭރުގެ އެކި ނުފޫޒުތައް ހިމެނެއެވެ. ކެއުމުގެ އާދަތައް ބަދަލުވާ ކޮންމެ ކުއްޖަކީ ބަލިމަޑުކަމެއް ތަހައްމަލުކުރާ ކުއްޖަކަށް ނުވި ނަމަވެސް، މައްސަލަ ބޮޑުވުމުގެ ކުރިން އެހީތެރިވުން މުހިންމެވެ. ކެއުމާ މެދު މާބޮޑަށް ހާސްވުމާއި، ބައެއް ވަގުތުތަކުގެ ކެއުން ދޫކޮށްލުމަކީ މީގެ އަލާމާތްތަކެވެ. މިފަދަ ކަންކަމުގެ އަސްލަކީ ނަފްސާނީ ނުތަނަވަސްކަމަށް ވާތީ، އެކަމަށް ފަރުވާ ދިނުން ބޭނުންތެރިއެވެ.

ކެއުމުގެ ބަލިތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ 'އެނޮރެކްސިއާ'، 'ބުލީމިއާ' އަދި 'ބިންޖް އީޓިންގް' ފަދަ ބަލިތަކަށް ޕްރޮފެޝަނަލް އެހީތެރިކަން ހޯދުމަކީ އަވަސް ޝިފާއަކަށް އޮތް މަގެކެވެ. ބެލެނިވެރިންގެ ފަރާތުން ލިބޭ ލޯތްބާއި ގާތްކަމަކީ ކުދިންނަށް ދުޅަހެޔޮ ދިރިއުޅުމަކަށް ރުޖޫޢަވުމަށް އެހީވެދޭނެ ކަމެކެވެ.



ކެއުމުގެ އާދަތަކަށް އަންނަ ނުރަނގަޅު ބަދަލުތަކަކީ ކޮބާ؟

މިއީ ކާނާއާ މެދު ނުރަނގަޅު ވިސްނުންތަކެއް ގެންގުޅުމާއި، ކެއުމުގެ ކަންކަން ހަރުކަށިކޮށް ކޮންޓްރޯލް ކުރަން އުޅުމެވެ. މިއީ ސީދާ ބައްޔެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަނުކުރެވުނަސް، މިއީ ބޮޑު ބައްޔެއްގެ ފެށުމަށް ވެދާނެއެވެ.

ފާހަގަކުރެވޭ ބައެއް އަލާމާތްތައް:

• ކެއުމުގެ ކަންކަމާ މެދު މާބޮޑަށް ކަންބޮޑުވެ ނުތަނަވަސްވުން.

• ގަވާއިދުން ކާންޖެހޭ ވަގުތުތަކުގައި ނުކައި ދޫކޮށްލުން.

• ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ވުރެ މަދުން ކެއުން ނުވަތަ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އާދަޔާ ހިލާފަށް ގިނައިން ކެއުން.

• ކާބޯތަކެތި ހިމެނޭ އިޖުތިމާއީ ހަރަކާތްތަކަށް ދާން އުޒުރުވެރިވުން.

• ބަރުދަން އިތުރުވެދާނެތީ ހައްދުފަހަނައަޅާފައިވާ މިންވަރަށް ކަސްރަތުކުރުން ނުވަތަ ބޭސް ބޭނުންކުރުން.

• ކެލޮރީއާއި ބަރުދަނަށް މާ ބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދިނުން.

• ވަކި ބާވަތްތަކެއް ނޫނީ ނުކެއުމަށް ގޮތްދޫނުކުރުން.

• އެއްޗެއް ކެވުމުން އެކަމާ މެދު އިންތިހާއަށް ދެރަވެ ކުށްވެރިކަން އިހުސާސްވުން.

މިފަދަ އާދަތަކުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން އަވަސް އަވަހަށް ބަދަލުވުމާއި، ބަނޑުގެ މައްސަލަތަކާއި، ވަރުބަލިވުމާއި، ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މުހިންމު މާއްދާތައް މަދުވުން ފަދަ ސިއްހީ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެއެވެ.

މިކަން މެދުވެރިވާ ސަބަބުތައް:

މީގެ ތެރޭގައި ވިރާސީ ސަބަބުތަކާއި، ކުއްޖާގެ މިޒާޖާއި، އުޅޭ މާހައުލުގެ އިތުރުން އާއިލާގެ ތާރީޚު ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މުޖުތަމައު ގަބޫލުކުރާ ވަކި ކަހަލަ ހަށިގަނޑެއް ބޭއްވުމަށް ކުރިމަތިވާ ފިއްތުންތަކަކީ ވެސް މީގެ ސަބަބެކެވެ. ބައެއް ކަހަލަ ހުނަރުތަކާއި ކުޅިވަރުތަކުގެ ސަބަބުން ވެސް މިފަދަ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.

ނުރަނގަޅު އާދަތަކާއި ބަލި ދެނެގަންނާނެ ގޮތް:

ކެއުމުގެ ބަލިތައް ފެށިގެން އަންނައިރު ފެނިދާނެ ބައެއް ނިޝާންތައް:

• ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށްޓަކައި މާ ބޮޑަށް ބާރުއަޅައިގެން ކަސްރަތުކުރުން.

• ކެއުމަށްފަހު ވަގުތުން ފާޚާނާއަށް ގޮސް ގިނައިރުވުން.

• އަބަދު ވަރުބަލިވުމާއި، ފިނިވުމުން މާ ބޮޑަށް އުނދަގޫވުން.

• އިސްތަށި ފޭބުމާއި، ހަންގަނޑު ހިކުމުގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑު މާ ބޮޑަށް ހިކުން.

• މޫޑަށް އަވަސް ބަދަލުތައް އައުމާއި ނަފްސާނީ ގޮތުން ނުތަނަވަސްވުން.

ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ކޮންމެ 5 ކުއްޖަކުން 1 ކުއްޖަކީ ކެއުމުގެ އާދަތަކަށް ނުރަނގަޅު ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައިވާ ކުއްޖެކެވެ. މިކަމުގައި ބެލެނިވެރިންގެ އަޅާލުން ވަރަށް މުހިންމެވެ.

ކެއުމުގެ ބަލިތަކުގެ މައިގަނޑު ބާވަތްތައް:

1. އެނޮރެކްސިއާ ނާވޯސާ: ބަރުދަން އިތުރުވެދާނެތީ އިންތިހާއަށް ބިރުގަނެ، ނުކައި ހުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.

2. ބުލީމިއާ ނާވޯސާ: ގިނައިން ކެއުމަށްފަހު، އެތަކެތި ބޭރުކުރުމަށްޓަކައި ގަސްދުގައި ހޮޑުލުން ނުވަތަ ބޭސް ބޭނުންކުރުން.

3. ބިންޖް އީޓިންގް: އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ކޮންޓްރޯލުން ނެއްޓި، ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އާދަޔާ ހިލާފަށް ގިނައިން ކެއުން.

4. އޭ.އާރް.އެފް.އައި.ޑީ: ކާނާއަށް ޝައުގުވެރިކަން ނެތުން ނުވަތަ ކާނާގެ ވަހާއި ރަހައަށް ބަލައި ކެއުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުކުރުން.

5. ޕައިކާ: ކާނާގެ ގޮތުގައި ނުބެލެވޭ ތަކެތި (މިސާލަކަށް: ފަސް، ކަރުދާސް، ސައިބޯނި) ކެއުން.

6. ރުމިނޭޝަން: ކާ ތަކެތި އަނބުރާ އަނގައަށް ގެނެސް، އަލުން ހަފާފައި ދިރުވުން ނުވަތަ ބޭރުކޮށްލުން.

އެހީތެރިކަން ހޯދަންވީ ވަގުތު:

މައްސަލަ ބޮޑުވުމުގެ ކުރިން ފަރުވާ ހޯދުމަކީ ދާއިމީ ހައްލަކަށް އޮތް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ކެއުމުގެ މައްސަލައަކަށް ނުވެ، ނަފްސާނީ އެހެން ކަމެއްގެ ނިޝާނަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. ފަންނީ އެހީތެރިކަމާއެކު ކުދިންނަށް އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިތުބާރުކުރާށާއި ދުޅަހެޔޮ ދިރިއުޅުމަކަށް ދަސްވާނެއެވެ.

އާންމު ސުވާލުތައް:

• ކެއުމުގެ ނުރަނގަޅު އާދައާއި ބައްޔަކާ ހުރި ތަފާތަކީ ކޮބައި؟

ނުރަނގަޅު އާދައަކީ ބައްޔެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅޭ މިންވަރަށް ވުރެ ލުއިކޮށް ހުންނަ ކަންކަމެވެ. ނަމަވެސް، ފަރުވާ ނުދެވިއްޖެނަމަ އެއީ ބައްޔަކަށް ބަދަލުވެދާނެ ކަމެކެވެ.

• އެނޮރެކްސިއާ ފަދަ ބަލިތަކުން ފަސޭހަވެދާނެތަ؟

އާނެކެވެ. އެކަށީގެންވާ ފަރުވާއާއި އާއިލާގެ އެހީތެރިކަމާއެކު މިފަދަ ހުރިހާ ބަލިތަކަކުން ވެސް ފަސޭހަވެވިދާނެއެވެ.

• އަޅުގަނޑަށް ހުރީ ކެއުމުގެ ބައްޔެއްތޯ ނުވަތަ ނުރަނގަޅު އާދަތަކެއްތޯ ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟

ކެއުމުގެ ބައްޔެއް ހުރިކަން ކަނޑައެޅޭނީ، ތިބާގެ ކިބައިން ފެންނަ އަލާމާތްތައް ބަލިތައް ދެނެގަންނަ ބައިނަލްއަގުވާމީ މިންގަނޑުތަކަށް (މިސާލަކަށް DSM-5) ފެތޭނަމައެވެ. މިކަން ކަށަވަރުކުރެވޭނީ ސިއްހީ މާހިރަކަށް ދެއްކުމުންނެވެ.

• ކެއުމުގެ ނުރަނގަޅު އާދަތައް ބައްޔަކަށް ބަދަލުވަނީ ކޮން ހިސާބަކުން؟

ކެއުމުގެ ނުރަނގަޅު އާދަތައް އާދަޔާ ހިލާފަށް ބޮޑުވެ، އެކަން ތަކުރާރުވާ މިންވަރު އިތުރުވެ، ދިރިއުޅުމުގެ އާންމު ކަންކަމަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރައި، ސިއްހީ މިންގަނޑުތަކުން އެއީ ބައްޔެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ހިސާބަށް ދިއުމުން އެއީ ބައްޔެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.

• ކެއުމުގެ ނުރަނގަޅު އާދަތަކާއި ކެއުމުގެ ބަލިތަކަކީ އެއް ކަމެއްތަ؟

ނޫނެކެވެ. ކެއުމުގެ ނުރަނގަޅު އާދަތަކަކީ ބައްޔަކަށް ވުރެ ލުއި އަދި އެހާ ގިނައިން ތަކުރާރުނުވާ ކަންކަމެވެ. ނަމަވެސް ކެއުމުގެ ބަލިތަކަކީ (Eating disorders) ވަކި ހާއްސަ މިންގަނޑުތަކަކުން ބަލި ކަމުގައި ކަނޑައެޅޭ، ފުރާނައަށް ނުރައްކާވެދާނެ ފަދަ ސީރިއަސް ހާލަތްތަކެކެވެ.