މިއީ މަސްދަތުރެއް ނިންމާފައި އައި ފިރިހެނެއް ކަމަށްވާ އިބޫގެ ގައިން ދުވަން ފެށި އާދަޔާޚިލާފު ނުބައިވަހަކާ ގުޅިގެން ހިނގައިދިޔަ މަޖާ އަދި ޢިބްރަތްތެރި ހާދިސާއެކެވެ. އިބޫގެ ގައިން ދުވި ވަހުގެ ސަބަބުން ގޭތެރެއާއި، އޮފީސް މާހައުލު އަދި މުޅި ޢާއިލާގެ ތެރޭގައި ބޮޑު ހައިޖާނެއް އުފެދި، ހަމުގެ ޑޮކްޓަރަކަށް ދައްކަން ވެސް މަޖުބޫރުވިއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ހަށިގަނޑުގެ ބައްޔެއް ނޫންކަން އެނގި، ފަހުން ބެލިއިރު އެނގުނީ އެއީ މަސްދަތުރު ދިޔަ ބާ ދަބަސް ތެރޭގައި ކާން ގެންގުޅުނު މަސްބުރިއަކާއި އެހެނިހެން ސާމާނުތައް ސާފުނުކޮށް ތިން ހަފުތާ ވަންދެން ބެހެއްޓުމުން އުފެދުނު ވަހެއް ކަމެވެ.
ދަބަސް އުކާލި ކަމަށް ބުނެ ސިއްރުން ބަހައްޓައިގެން އަނެއްކާވެސް ދެވަނަ ފަހަރަށް އެފަދަ ލަދުވެތި ކަމަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުމަށްފަހު، އެންމެ ފަހުން އިބޫއަށް ސާފުތާހިރުކަމުގެ މުހިންމުކަން ވިސްނި، އޭނާގެ އާދަތައް އިސްލާހުކުރިއެވެ. މުޅި ވާހަކަ ބިނާވެފައިވަނީ ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއާއި މަޖާ މިޒާޖުގެ މައްޗަށެވެ.
ފުރަތަމަ ބާބު: ގޭތެރެއަށް ވެރިވި ނާމާން ވަސް
އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ އިބްރާހީމް (އެންމެން ދަންނަ ނަމުން ނަމަ އިބޫ) ގެ ގައިން އާދަޔާޚިލާފު ނުބައިވަހެއް ދުވަން ފެށީ ހަމަ ކުއްލިއަކަށެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ދުވަސްކޮޅަކު ފެންނުވަރައި ހުރުމުން ދުވާ ކަހަލަ ދަލުގެ އާދައިގެ ވަހެއް ނޫނެވެ. އަދި އޮފީހުން އައިސް ވަރުބަލިވެފައި ހުންނައިރު ދުވާ ކަހަލަ އާންމު ވަހެއް ވެސް ނޫނެވެ. މިއީ ސީދާ ނޭފަތުގައި ޖެހުމާއެކު ސިކުނޑި ސުމަކަށް ދާ ފަދަ، ކުނިވެ ފުޅައަޅާފައިވާ އެއްޗަކުން ދުވާ ކަހަލަ ގަދަފަދަ ވަހެކެވެ. މުޅި ދިރިއުޅުމާއި، ކައިވެންޏާމެދު ވެސް އަލުން ވިސްނަން މަޖުބޫރުކުރުވާ ފަދަ ނުރައްކާތެރި ވަހެކެވެ.
އެ ދުވަސްވަރަކީ ހުޅަނގު މޫސުމުގެ ވިއްސާރައިގައި މާލެއަށް ބޯކޮށް ވާރޭ ވެހެމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރެކެވެ. ބޭރުގައި ފެންބޮޑުވެ، ފިނިވަޔާއެކު ވާރޭ ބުރައިގެން އަންނައިރު ވެސް، ގޭގެ ހުރިހާ ކުޑަދޮރުތަކެއް ދެފަރާތަށް ހުޅުވައިލަން މަޖުބޫރުވިއެވެ. ގޭތެރޭގައި ހުރި އައިސްއަލަމާރިއާއި، ކުނިވަށިގަނޑާއި، ފާޚާނާގެ ކާނުތަކާއި، ސޯފާގެ ދަށާއި، ބަދިގޭ އަލަމާރިތަކުގެ ފުރަގަސް އެތައް ފަހަރަކު ޗެކްކޮށް، ޑެޓޯލް އަޅައިގެން މޮޕްލީ ނަމަވެސް އެ ވަހަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނައެވެ. އަދި މި މުޅި ކަމުގައި ހުރި އެންމެ ބޮޑު އަޖައިބަކީ، މުޅި ގޭގައި އެ ވަސް އެނބުރެމުން ދިޔައިރު ވެސް އަހަރެންގެ ފިރިމީހާއަށް އެ ވަހުގެ އެއްވެސް އަސަރެއް އިޙްސާސް ނުވާ ކަމެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް މި ތޮއްޖެހިފައިވާ މާލޭގައި ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ މުހިންމު ޤަވާޢިދަކީ އެކަކު އަނެކަކަށް ފިލައިގެން ނޫޅެވޭނެ ކަމެވެ. ކޮންމެ މީހަކީ ވެސް ކޮންމެވެސް މީހެއްގެ ތިމާގެ މީހެކެވެ. ނޫންނަމަ ރައްޓެއްސެއްގެ ރައްޓެއްސެކެވެ. ދެވަނަ ޤަވާޢިދަކީ ޚަބަރު ފެތުރޭ އަވަސްމިނެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ލަދުވެތި ނުވަތަ މަޖާ ޚަބަރެއް ނަމަ، އަލިފާނުގެ ދުވެލީގައި މުޅި މާލެއިން ފެށިގެން އަތޮޅުތަކުގެ އެންމެ ދުރު ރަށްރަށަށް ވެސް ހިނދުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ފޯރާނެއެވެ. އިބޫގެ ބަދުނަސީބު ދިމާވި ގޮތަކީ، އޭނާގެ ގައިން ދުވި މި ގަދަފަދަ ވަސްގަނޑު ވެގެންދިޔައީ އަހަރެމެންގެ ޢާއިލާގެ އެންމެ ބޮޑު ސިއްރުން ފެށި، މުޅި ރައްޓެހިންގެ މެދުގައި ދެކެވުނު އެންމެ މަޝްހޫރު ވާހަކައަށެވެ.
---
ދެވަނަ ބާބު: މަސްދަތުރާއި ޝައްކުގެ ފެށުން
މި ހުރިހާ ހައިޖާނެއްގެ ފެށުމަކީ އިބޫ އޭނާގެ ދެބެންގެދެދަރި ކުދިންތަކަކާއެކު އަތޮޅުތެރޭގެ ރަށަކަށް ކުރި ދެތިން ދުވަހުގެ މަސްދަތުރެކެވެ. ދަތުރު ނިންމާފައި އައިއިރު އޭނާގެ އަތުގައި ދެ ބޮޑު ދަބަސް އޮތެވެ. އެއް ދަބަހުގައި ހުރީ ބޭނި މަހެވެ. އަނެއް ދަބަހުގައި ހުރީ އޭނާގެ ބަހުން ނަމަ "މަސްވެރިކަމުގެ އަގުބޮޑު ސާމާނު" ތަކެވެ. އެކަމަކު އަހަރެންގެ ނަޒަރުގައި އެއީ މީގެ އެތައް ދުވަހެއް ކުރިން ކުނިގޮނޑަށް އުކާލަން ޖެހިފައިވާ ބާ އެއްޗެހިތަކެކެވެ. މަސްބާނާ ނާރާއި، ބުޅިތަކާއި، ކިލާވެފައިވާ އަންގިތަކާއި، ތެމި މުޑުދާރުވެފައިވާ ތުވާލިތަކާއި، ހުސް ފުޅިތަކާއި، ކަނޑުފެނުން ތެމި ކުނިވަސް ދުވާ އެތައް ސާމާނެކެވެ.
"އިބޫ، ތި ހުރިހާ އެއްޗެއް ބެލްކަނީގައި ބަހައްޓާފައި، އެތެރެއަށް ވެއްދުމުގެ ކުރިން ރަނގަޅަށް ދޮވެ ސާފުކުރާތި!" އަހަރެން ހަރުކަށިކަމާއެކު ބުނީމެވެ.
"ހާސްނުވެބަލަ އަހަރެންގެ ލޯބިވާ އަނބިމަނިކުފާނާ! މަހުގެ ވަސް ފިލުވަން މަށަށްވުރެ ވަކިން މޮޅަށް އެނގޭނީ ކާކަށް؟" އިބޫ ވަރަށް ފަޚުރުވެރިވެފައި ބުންޏެވެ.
"އަހަރެން ކަންބޮޑުވަނީ މަހުގެ ވަހަކަށް ނޫނެވެ. އިބޫގެ ނަޒަރުގައި 'ސާފުކުރުން' މާނަކުރާ ގޮތާމެދުގައެވެ." އަހަރެން ރައްދު ދިނީމެވެ.
އޭނާ ހީނލާފައި އެއްޗެހިތައް ބެލްކަނީގައި ބެހެއްޓިއެވެ. އެ ދުވަހު އޭނާ ދެއްކި ވާހަކައިގެ އަޑީގައި އޮތް ބިރުވެރިކަން އަހަންނަށް ވިސްނުނު ނަމައެވެ.
ތިން ދުވަސް ފަހެވެ. ގޭތެރެއިން އެ ބުނާ ވަސް ދުވަން ފެށިއެވެ. ފުރަތަމަ އަހަރެން ހީކުރީ މަގުމަތިން ނުވަތަ ކައިރި ގެއެއްގެ ކުނިގޮނޑުން އަންނަ ވަހެއް ކަމަށެވެ. އެކަމަކު ކުޑަދޮރުތައް ލައްޕާލުމުން ވެސް ވަސް ދިޔައީ ގަދަވަމުންނެވެ. އެވަގުތު އިބޫ ކޮޓަރިއަށް ވަދެގެން އައެވެ. ވަސްގަނޑު އައީ ސީދާ އޭނާގެ ފަހަތުންނެވެ. އޭނާ ހިނގާފައި އައި ކޮންމެ ދިމާއަކުން ވައި ބޯވެ، ނޭވާލާން ދަތިވާ ވަރު ވިއެވެ.
"އިބޫ... ފެންވަރައިފިންތަ؟" އަހަރެން މަޑުމަޑުން އަހައިލީމެވެ.
"އާނ، ފަތިސް ނަމާދަށް ދިޔުމުގެ ކުރިން ފެންވެރީމޭ. ކިހިނެއްވީ؟" އޭނާ ހައިރާންވެފައި އެހިއެވެ.
"އެކަމަކު... މިހާރު ތި ދުވަނީ ކޮން ވަހެއް؟"
އިބޫ އަމިއްލަ ގަމީހުގައި ވަސްބަލައިލިއެވެ. "މަށަކަށް އެއްވެސް ވަހެއް ނުދުވޭ. ތި ހުންނަނީ ނޭފަތް ހަލާކުވެފައި ކަންނޭނގެ."
ޖެހިގެން އައި ދުވަހު އޭނާ އޮފީހަށް ދިޔައީ ގައިގައި ސައިބޯނި ލައި، މުޅި މީހާގެ ގަޔަށް އެކި ވައްތަރުގެ ސެންޓުތައް އޮއްސާލައިގެންނެވެ. އެކަމަކު ހަވީރު އޭނާ ގެއަށް އައީ ވަރަށް މާޔޫސްވެފައި ހުރެއެވެ.
"އޮފީހުގައި މިއަދު ވަރަށް ޢަޖާއިބު ކަމެއް ވެއްޖެ،" އިބޫ ގޮނޑީގައި އިށީންނަމުން ބުންޏެވެ. "އަހަރެން ކައިރިއަށް ދާ ކޮންމެ މީހަކު ދުރަށް ދަނީ. ބޯކޮށް ވާރޭ ވެހެމުން ދަނިކޮށް އޮފީހުގެ ހުރިހާ ކުޑަދޮރުތަކެއް މީހުން ހުޅުވައިފި. އެންމެ ފަހުން ބޮސް އައިސް އަހަރެން ކައިރީ އެހީ އޮފީހަށް ހިކިމަސް ބަސްތާއެއް ގެނައިން ހެއްޔޭ!"
މި ވާހަކަ އަޑުއިވުމާއެކު އަހަންނަކަށް ހިނިގަނޑު މަތައެއް ނުކުރެވުނެވެ. އިބޫ ރުޅިއައިސް ރަތްވިއެވެ. "މިއީ މަޖާ ކަމެއް ނޫނޭ! މިއީ ސީރިއަސް މައްސަލައެއް. މަގޭ ހަމަށް ކޮންމެވެސް ބައްޔެއް ޖެހުނީ ކަންނޭނގެ. ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަންވީ."
---
ތިންވަނަ ބާބު: ކްލިނިކުގެ ތަޖުރިބާއާއި ހަޤީޤަތް ހާމަވުން
އަހަރެން ވަގުތުން ހަމުގެ ޚާއްޞަ ޑޮކްޓަރަކަށް ދައްކަން އެޕޮއިންޓްމަންޓެއް ހެދީމެވެ. އަދި އޭނާއާއެކު ކްލިނިކަށް ދިޔައީމެވެ. ވެއިޓިންގ ރޫމް އޮތީ ބަލިމީހުންނާއި އެމީހުންގެ އެހީތެރިންނުން ފުރިފައެވެ. އަހަރެމެން ގޮސް ހުސް ގޮނޑިތަކެއްގައި އިށީން ވަގުތު، ވަށައިގެން ތިބި މީހުންގެ ޙަރަކާތްތަކަށް ކުއްލި ބަދަލުތަކެއް އަންނަން ފެށިއެވެ. ކައިރީގައި އިން އަންހެނަކު އޭނާގެ ދަބަހުން ވިކްސް ދަޅެއް ނަގައި ނޭފަތުގައި އުނގުޅަން ފެށިއެވެ. ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި އިން ފިރިހެނަކު ކުއްލިއަކަށް ތެދުވެގެން ގޮސް ބޭރުގައި މަޑުކުރިއެވެ. ކުޑަކުއްޖަކު އިބޫއާ ދިމާއަށް އިނގިލި ދިއްކޮށްފައި "މަންމާ ކުނިވަސް ދުވަނީ އެބޭބެ ގައިން" އޭ ބުނުމުން، އެ ކުއްޖާގެ މަންމަ ލަދުން ކުއްޖާ ގޮވައިގެން އެހެން ދިމާއަކަށް ދިޔައެވެ. އިބޫ އިނީ ލަދުން އިސްދަށަށް ޖަހައިގެންނެވެ.
ޑޮކްޓަރުގެ ކޮޓަރިއަށް ވަދެވުމުން، ޑޮކްޓަރު ވަރަށް އޯގާތެރިކަމާއެކު މައްސަލައަކީ ކޮބައިތޯ އެހިއެވެ.
"ޑޮކްޓަރު... މަގޭ ގައިން މި ފަހަކަށް އައިސް ވަރަށް ގަދައަށް ނުބައިވަސް އެބަދުވޭ. އެކަމަކު އަހަންނަކަށް ނުދުވޭ، އެހެން މީހުންނަށް ދުވަނީ،" އިބޫ ވަރަށް ލަދުން އިނދެ ކިޔައިދިނެވެ.
ޑޮކްޓަރު ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އޭނާގެ ހަންގަނޑު ބަލަން ފެށިއެވެ. އަތާއި، ބުރަކައްޓާއި، ކަނދުރާއާއި، ކަންފަތްދޮށް
ކަންފަތްދޮށާއި، ކިހިލިފަތްދޮށް ވެސް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ޗެކްކުރިއެވެ. އެކަމަކު ހަމުގައި އެއްވެސް ކަހަލަ ބައްޔެއް، އިންފެކްޝަނެއް، ފަންގަސްއެއް ނުވަތަ ބިއްސެއްގެ ނިޝާނެއް ވެސް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ޑޮކްޓަރުގެ މޫނުމަތިން ފެނުނީ ހައިރާންކަމެވެ.
"ތިބުނާ ވަސް ފެށުނީ ކޮން ދުވަސްވަރަކު؟ ފަހަކުން އެއްވެސް ތަނަކަށް ދަތުރެއް ދިޔައިންތަ؟ ކެއުމަށް ނުވަތަ ބޭނުންކުރާ ސައިބޯންޏަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނައިންތަ؟" ޑޮކްޓަރު ސުވާލުކުރިއެވެ.
"މީގެ ތިން ހަފުތާ ކުރިން މަސްދަތުރެއް ދިޔައިން،" އިބޫ ޖަވާބު ދިނެވެ.
ޑޮކްޓަރުގެ ލޯ ދިއްލިގެން ދިޔައެވެ. "އެ ދަތުރު ދިޔައިރު ގެންގުޅުނު އެއްޗެހި ދޮވެ ސާފުކުރީ ކިހިނެއް؟ މަސްދަބަހޯ؟"
"އާދައިގެ މަތިން... ފެނުން ދޮވެލީ،" އިބޫ ކުޑަކޮށް ޖެހިލުންވެފައި ބުންޏެވެ.
"ހަމައެކަނި ފެނުން؟ ސައިބޯނި ލައިގެން ރަނގަޅަށް އިރުގެ އަވީގައި ހިއްކިންތަ؟" ޑޮކްޓަރު އަހައިލިއެވެ.
އިބޫ އިސްދަށަށް ޖަހައިލަމުން ދެކޮޅު ހަދާކަށް ނޫޅުނެވެ. ޑޮކްޓަރު ހިނިތުންވެލާފައި ބުންޏެވެ: "ހަމުގެ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނެތް. ތިޔަ ދުވާ ވަހަކީ ހަށިގަނޑުން އުފެދޭ ވަހެއް ނޫން. ތިޔައީ އެ ދަބަހުގައި ނުވަތަ އެއްޗެހީގައި ހަރުލާފައި ހުރި ވަހެއް، ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން ގަޔަށް އަރަނީ. ގެއަށް ގޮސް އެ ދަބަހާއި ސާމާނުތައް ރަނގަޅަށް ޗެކްކޮށް، އުކާލަން ޖެހޭ އެއްޗެއް އުކާލާ!"
---
ހަތަރުވަނަ ބާބު: ބޮޑު ސިއްރު ފަޅާއެރުން
އެރޭ ގެއަށް އައިސް، އަހަރެން އިބޫ ލައްވާ ބެލްކަނީގައި އޮތް ބޮޑު މަސްދަބަސް ސިޓިންގރޫމަށް ވެއްދީމެވެ. ދަބަހުގެ ޒިބު ކަހައިލި ވަގުތު، މުޅި ސިޓިންގރޫމަށް ފެތުރިގެން ދިޔަ ވަސްގަނޑުން ދެމީހުން އެއްފަހަރާ ފަހަތަށް ޖެހިގަތީމެވެ. އެއީ ހަމަ ސީދާ ނޭފަތް ފޫއަޅުވާލާ ވަރުގެ ކުނިވަހެކެވެ.
އަހަރެން އަންގި ލައްވައިގެން، ދަބަހުގެ ތެރޭގައި ހުރި އެއްޗެހި އެކައްޗަކަށް ފަހު އެކައްޗެއް ނަގަން ފެށީމެވެ. ޗަކަވެފައި ހުރި މަސްބާނާ ނާރާއި، ދަބަރަށް ވެފައިވާ ބުޅިތަކާއި، ކުނިފެން ދަމާފައިވާ ތުވާލިތަކެވެ. އެންމެ ފަހުން، ދަބަހުގެ އެންމެ އަޑިން ފެނުނީ ނޫސްކަރުދާހެއްގައި އޮޅާފައި އޮތް ބަރު އެއްޗެކެވެ. އަދި އޭގެ ކައިރީގައި ކުޑަ ޕްލާސްޓިކް ދަޅެއް ވެސް އޮތެވެ.
އަހަރެން އެ ނޫސްކަރުދާސް ނިއުޅުވައިލީމެވެ. ތަޅުންމައްޗަށް ވެއްޓުނީ ތިން ހަފުތާވެ، ކުނިވެ، ކަޅުވެފައި އޮތް ބޮޑު ހިކިމަސް ބުރިއެކެވެ! އަދި ޕްލާސްޓިކް ދަޅު ހުޅުވައިލިއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އޮތީ ދަތުރު ދިޔަ ދުވަހު ކާން ގެންދިޔަ ތެލުލި މަހުން ބައެކެވެ. އެ މަސްބުރި އޮތީ ފުޅައަޅައި، ފީވެފައެވެ. އެ ވަސްގަނޑު މުޅި ގޭތެރޭގައި ހިފާފައި ހުރީ އެ ސަބަބާ ހުރެއެވެ. އިބޫ އޮފީހަށް ދާއިރު އެ ދަބަހުގެ ކައިރީގައި ބަހައްޓާފައި ހުންނަ ދަބަހާއި، އެއްޗެހި ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން އެ ވަސް އޭނާގެ ގަޔަށް އަރަނީއެވެ.
"އިބްރާހީމް!" އަހަންނަށް ހަޅޭއްލަވައިގަނެވުނެވެ.
އިބޫ ދެލޯ ބޮޑުކޮށްގެން ހުރެފައި ބުންޏެވެ: "އޯހް... މީތި ކާން ހަނދާންނެތުނީ ކަންނޭނގެ!"
"ހަނދާންނެތުނީއޭ؟! ތިން ހަފުތާ ވަންދެން މަސްބުރިއެއް ދަބަހަށް ލައިގެން މުޅި މާލެއަށް ކުނިވަސް ފަތުރަމުން ތި ދުވީ ހަނދާންނެތިގެން ހެއްޔެވެ؟ މިހާރުން މިހާރަށް މި ހުރިހާ އެއްޗެއް ކުނިގޮނޑަށް އުކާލާށެވެ!"
އިބޫ އަވަސްއަވަހަށް ދަބަސް ބަންދުކޮށްގެން، ތިރިއަށް ފޭބިއެވެ. އެވަގުތު ތިރީ އެޕާޓްމަންޓުގައި އުޅޭ މަރިޔަމްއްތައާ ދިމާވިއެވެ. މަރިޔަމްއްތަ ދަބަހަށް ބަލައިލާފައި، ވަގުތުން ނޭފަތް ބަންދުކޮށް ފަހަތަށް ޖެހުނެވެ. ޖެހިގެން އައި ދުވަހުގެ ހެނދުނު ވީއިރު، މި ވާހަކަ މުޅި އިމާރާތަށް ފެތުރި، މެންދުރު ވީއިރު އަހަރެންގެ ޢާއިލާގެ ވަޓްސްއެޕް ގްރޫޕަށް ވެސް އަރައިފިއެވެ. "މަސްދަބަހުގައި މަސް ކުނިކޮށްގެން އުޅުނު މީހާ" ގެ ލަޤަބު އިބޫއަށް ލިބުނެވެ.
---
ފަސްވަނަ ބާބު: ދަބަހުގެ ސިއްރު އަދިވެސް ނުނިމޭ!
އޭގެ ހަމަސް ފަހެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް ހަމައަކަށް އެޅި، އެ ލަދުވެތި ހާދިސާ މީހުންގެ ހަނދާނުން ފުހެވިގެން ދިޔަ ކަމަށް އަހަރެން ހީކުރީމެވެ. އިބޫ މަސްދަތުރު ދިޔުން ވެސް މަދުކުރިއެވެ. އަދި ދިޔަޔަސް އަންނަނީ ވަރަށް ސާފުތާހިރުވެގެންނެވެ.
އެއްދުވަހަކު ހަވީރު އިބޫ ގެއަށް އައީ ވަރަށް އުފާވެފައި ހުރެއެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ކުޑަ ރީތި ޕާރުސަލެއް އޮތެވެ.
"ލޯބިވާ އަނބިމަނިކުފާނަށް ސަޕްރައިޒެއް!" އޭނާ ހިނިތުންވެލަމުން ޕާރުސަލް ދިއްކޮށްލިއެވެ.
އަހަރެން އެ ހުޅުވައިލިއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އޮތީ ރަށަކުން ގަނެފައިވާ ވަރަށް އަގުބޮޑު، ރީތި ރިހި ފަށެކެވެ. އަހަރެން އުފަލުން ފޮޅުނެވެ.
"ވަރަށް ރީތި! ކޮންތާކުން ގަތީ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ.
"މިދިޔަ ހަފުތާގައި އޮފީސް ދަތުރުގައި ދިޔަ ރަށުން ގަތީ. މީހަކަށް ފެނިދާނެތީ ސިއްރުން ބޭއްވީ މަގޭ އެ ދުވަސްވީ މަސްދަބަހުގެ ޖީބުގައި،" އިބޫ ވަރަށް ފަޚުރުވެރިވެފައި ބުންޏެވެ.
އަހަރެންގެ ގައިން ހީބިހި ނަގައިގެން ދިޔައެވެ. ހިނިތުންވުން ވަގުތުން ފިލައިދިޔައެވެ. "އިބޫގެ... އެ ދުވަސްވީ މަސްދަބަހުގައޭ؟ އެ ދަބަސް އަހަރެމެން އުކައެއް ނުލަންތަ؟"
"ނޫނޭ... އެއީ ވަރަށް އަގުބޮޑު، ހަރުދަނާ ދަބަހެއްވީމަ އަހަރެން ބެލްކަނީގެ ކަނެއްގައި ފޮރުވާފައި ބޭއްވީ،" އޭނާ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށް ބުންޏެވެ.
އެވަގުތު އަނެއްކާވެސް އެ ދަންނަ، ނާމާން ވަސް އަހަރެންގެ ނޭފަތުގައި ޖެހުނެވެ. އަހަރެން ދުވެފައި ގޮސް ބެލްކަނީގެ ކަނުގައި އޮތް ދަބަސް ދަމައި ނެރެ، ޒިބު ހުޅުވައިލީމެވެ. މިފަހަރު އޮތީ ހަމައެކަނި މަހެއް ނޫނެވެ. މަސްދަތުރުގައި ހިފި ކުޑަ ކަކުންޏެއް، ދަބަހުގެ އެތެރޭގެ ކަނެއްގައި ތާށިވެ، މަރުވެ، ކުނިވެ، ފީވެފައި އޮތެވެ!
"އިބްރާހީމް!!!" އަހަރެންގެ އަޑު މުޅި އަވަށަށް އިވޭނެހެން ހަޅޭއްލަވައިގަތީމެވެ.
އިބޫ ދުވެފައި އައިސް އެ މަންޒަރު ފެނުމުން، ދެއަތުން ބޮލުގައި ހިފަހައްޓައިލިއެވެ. "މަށަށް ހަމަ ހުވާ މިކަން ސާފުކޮށްދެވިދާނެ... އެ ކަކުނި އަމިއްލައަށް އެތެރެއަށް ވަނީ ކަންނޭނގެ!"
މިފަހަރު އަހަންނަކަށް ރުޅިއެއް ނާދެވުނެވެ. ބަދަލުގައި ދެމީހުންނަށް ވެސް ޖެހުނީ ބާރަށް ހޭންށެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހަޤީޤަތެވެ. އަހަރެމެންނަކީ ކަނޑުގެ ދަރިންނެވެ. މަހާއި ކަނޑުގެ ވަހަކީ ދިވެހިންގެ ލެއާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. އެކަމަކު މި މުޅި ހާދިސާއިން އިބޫއަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ފިލާވަޅަކީ، މަސްދަތުރަކުން ކިތަންމެ ގިނަ މަހެއް ގެއަށް ގެނަޔަސް، ދަބަސް ސާފުނުކޮށް ބަހައްޓައިފިނަމަ މުޅި ޢާއިލާއަށާއި މުޅި ރަށަށް ދެއްކޭނެ ބޮޑު ވާހަކައެއް ގެއަށް ގެނެވޭނެ ކަމެވެ.
އަދި މިއަދުވެސް އިބޫ މަހަށް ދާން ނުކުންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އަހަރެން ދޮރުމަތީގައި ހުރެ އިންޒާރު ދެމެވެ: "ދަބަސް ޗެކްކުރާތި! އަހަރެމެންގެ އަގު ދެވަނަ ފަހަރަށް ކުނިނުކުރާތި!"
އެ ދުވަހަށްފަހު، އަހަރެމެންގެ ގޭގެ ދިރިއުޅުމުގެ އާދަކާދައަށް ވަރަށް ބޮޑެތި އަދި ހަރުދަނާ ބަދަލުތަކެއް ގެންނަން މަޖުބޫރުވިއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކަށް، އެ ބާ މަސްދަބަސް އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ދެއަތުން، އިބޫގެ ކުރިމަތީގައި ކަޅު ބޮޑު ޑަސްބިން ކޮތަޅަކަށް ލައި، މާލޭގެ ކުނި އުކާލާ ސަރަޙައްދަށް ގެންގޮސް ވަގުތުން އުކައިލީމެވެ. އެއީ ދެވަނަ ފަހަރަށް އެ ދަބަސް އަހަރެމެންގެ ޙަޔާތަށް އެނބުރި ނާންނާނެކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އަދި އޭގެ ބަދަލުގައި، ފަސޭހައިން ދޮވެ ސާފުކުރެވޭ ފަދަ، ވޯޓަރޕްރޫފް ޕްލާސްޓިކް ފޮށްޓެއް މަސްވެރިކަމުގެ ސާމާނު އަޅަން ގަނެދިނީމެވެ. އެ ފޮށި ބަހައްޓަން ޚާއްޞަ ކުރެވުނީ ގޭގެ އެންމެ ބޭރުގައި ހުންނަ ސިޑިގޮޅީގެ ކަނެކެވެ.
މި ޙާދިސާއަކީ އިބޫގެ ރައްޓެހިންނާއި އޮފީސް ކުދިންގެ މެދުގައި ވެސް ވަރަށް ގިނަ ދުވަސް ވަންދެން ދެކެވުނު މަޖާ ޖޯކަކަށް ވެގެންދިޔައެވެ. މިހާރު އޭނާ އޮފީހަށް ވަންނަ އިރަށް، އެކުވެރިން މަލާމާތުގެ ރާގަކަށް "މިއަދު މާހައުލުން ދުވަނީ މަސްވަސްތަ ނޫނީ ސެންޓުވަސްތަ؟" އޭ އަހައި ސަމާސާ ކުރެއެވެ. އަދި އޭނާ މަސްދަތުރެއް ރާވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ރައްޓެހިން އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް އަހަނީ "ދަތުރު ނިމޭއިރު ކާން ގެންދާ ހުރިހާ މަހެއް ހުސްކުރާނެ ކަމުގެ ޔަޤީންކަން އެބައޮތް ހެއްޔެވެ؟" މިފަދައިންނެވެ. އިބޫ މިހާރު މި ހުރިހާ ވާހަކައަކަށް ޖަވާބު ދެނީ ވަރަށް ހިނިތުންވެ، ހަމަޖެހިގެން ހުރެއެވެ. ސަބަބަކީ އޭނާއަށް ލިބުނު މި ޢިބްރަތްތެރި ފިލާވަޅުގެ އަގު އޭނާއަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ވަޒަންކުރެވޭތީއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުފަޅުތަކުގެ މުއްސަނދިކަމާއި، މަސްވެރިކަމުގެ ފޯރިއަކީ އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުމުން ދުވަހަކުވެސް ވަކިކުރެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ ދިވެއްސެއްގެ ގެއެއްގައި ވެސް މަހުގެ ރަހައާއި ވަސް ހުންނާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ސާފުތާހިރުކަމަށް އިސްކަން ނުދެވިއްޖެނަމަ، އެންމެ ކުޑަކުޑަ އިހުމާލަކުން ވެސް މުޅި މީހާގެ އަގު ވެއްޔާ މޮޑެވި، މުޅި ޢާއިލާގެ މެދުގައި ބޮޑު ލަދުވެތިކަމަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެކަން މިއަދު އަހަރެމެން ދެމަފިރިން ވެސް ޤަބޫލުކުރަމެވެ. މިހާރު އިބޫއަކީ މަސްދަތުރު ނިންމާފައި އައިސް، އަހަރެން ނުބުނަނީސް ވެސް ހުރިހާ ސާމާނެއް ސައިބޯނިލައި، ރަނގަޅަށް ދޮވެ، އަވީގައި ހިއްކައިގެން ނޫނީ ގެއަށް ނުވަންނަ ވަރަށް ހޭލުންތެރި، ނަމޫނާ ފިރިއެކެވެ. މިއީ އެ މަޝްހޫރު "ކުނި މަސްދަބަހުގެ" ޙާދިސާއިން އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުމަށް ގެނެސްދިން އެންމެ ފައިދާހުރި އަދި އަގުބޮޑު ބަދަލެވެ.
ފުރަތަމަ ބާބު: ގޭތެރެއަށް ވެރިވި ނާމާން ވަސް
އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ އިބްރާހީމް (އެންމެން ދަންނަ ނަމުން ނަމަ އިބޫ) ގެ ގައިން އާދަޔާޚިލާފު ނުބައިވަހެއް ދުވަން ފެށީ ހަމަ ކުއްލިއަކަށެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ދުވަސްކޮޅަކު ފެންނުވަރައި ހުރުމުން ދުވާ ކަހަލަ ދަލުގެ އާދައިގެ ވަހެއް ނޫނެވެ. އަދި އޮފީހުން އައިސް ވަރުބަލިވެފައި ހުންނައިރު ދުވާ ކަހަލަ އާންމު ވަހެއް ވެސް ނޫނެވެ. މިއީ ސީދާ ނޭފަތުގައި ޖެހުމާއެކު ސިކުނޑި ސުމަކަށް ދާ ފަދަ، ކުނިވެ ފުޅައަޅާފައިވާ އެއްޗަކުން ދުވާ ކަހަލަ ގަދަފަދަ ވަހެކެވެ. މުޅި ދިރިއުޅުމާއި، ކައިވެންޏާމެދު ވެސް އަލުން ވިސްނަން މަޖުބޫރުކުރުވާ ފަދަ ނުރައްކާތެރި ވަހެކެވެ.
އެ ދުވަސްވަރަކީ ހުޅަނގު މޫސުމުގެ ވިއްސާރައިގައި މާލެއަށް ބޯކޮށް ވާރޭ ވެހެމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރެކެވެ. ބޭރުގައި ފެންބޮޑުވެ، ފިނިވަޔާއެކު ވާރޭ ބުރައިގެން އަންނައިރު ވެސް، ގޭގެ ހުރިހާ ކުޑަދޮރުތަކެއް ދެފަރާތަށް ހުޅުވައިލަން މަޖުބޫރުވިއެވެ. ގޭތެރޭގައި ހުރި އައިސްއަލަމާރިއާއި، ކުނިވަށިގަނޑާއި، ފާޚާނާގެ ކާނުތަކާއި، ސޯފާގެ ދަށާއި، ބަދިގޭ އަލަމާރިތަކުގެ ފުރަގަސް އެތައް ފަހަރަކު ޗެކްކޮށް، ޑެޓޯލް އަޅައިގެން މޮޕްލީ ނަމަވެސް އެ ވަހަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނައެވެ. އަދި މި މުޅި ކަމުގައި ހުރި އެންމެ ބޮޑު އަޖައިބަކީ، މުޅި ގޭގައި އެ ވަސް އެނބުރެމުން ދިޔައިރު ވެސް އަހަރެންގެ ފިރިމީހާއަށް އެ ވަހުގެ އެއްވެސް އަސަރެއް އިޙްސާސް ނުވާ ކަމެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް މި ތޮއްޖެހިފައިވާ މާލޭގައި ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ މުހިންމު ޤަވާޢިދަކީ އެކަކު އަނެކަކަށް ފިލައިގެން ނޫޅެވޭނެ ކަމެވެ. ކޮންމެ މީހަކީ ވެސް ކޮންމެވެސް މީހެއްގެ ތިމާގެ މީހެކެވެ. ނޫންނަމަ ރައްޓެއްސެއްގެ ރައްޓެއްސެކެވެ. ދެވަނަ ޤަވާޢިދަކީ ޚަބަރު ފެތުރޭ އަވަސްމިނެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ލަދުވެތި ނުވަތަ މަޖާ ޚަބަރެއް ނަމަ، އަލިފާނުގެ ދުވެލީގައި މުޅި މާލެއިން ފެށިގެން އަތޮޅުތަކުގެ އެންމެ ދުރު ރަށްރަށަށް ވެސް ހިނދުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ފޯރާނެއެވެ. އިބޫގެ ބަދުނަސީބު ދިމާވި ގޮތަކީ، އޭނާގެ ގައިން ދުވި މި ގަދަފަދަ ވަސްގަނޑު ވެގެންދިޔައީ އަހަރެމެންގެ ޢާއިލާގެ އެންމެ ބޮޑު ސިއްރުން ފެށި، މުޅި ރައްޓެހިންގެ މެދުގައި ދެކެވުނު އެންމެ މަޝްހޫރު ވާހަކައަށެވެ.
---
ދެވަނަ ބާބު: މަސްދަތުރާއި ޝައްކުގެ ފެށުން
މި ހުރިހާ ހައިޖާނެއްގެ ފެށުމަކީ އިބޫ އޭނާގެ ދެބެންގެދެދަރި ކުދިންތަކަކާއެކު އަތޮޅުތެރޭގެ ރަށަކަށް ކުރި ދެތިން ދުވަހުގެ މަސްދަތުރެކެވެ. ދަތުރު ނިންމާފައި އައިއިރު އޭނާގެ އަތުގައި ދެ ބޮޑު ދަބަސް އޮތެވެ. އެއް ދަބަހުގައި ހުރީ ބޭނި މަހެވެ. އަނެއް ދަބަހުގައި ހުރީ އޭނާގެ ބަހުން ނަމަ "މަސްވެރިކަމުގެ އަގުބޮޑު ސާމާނު" ތަކެވެ. އެކަމަކު އަހަރެންގެ ނަޒަރުގައި އެއީ މީގެ އެތައް ދުވަހެއް ކުރިން ކުނިގޮނޑަށް އުކާލަން ޖެހިފައިވާ ބާ އެއްޗެހިތަކެކެވެ. މަސްބާނާ ނާރާއި، ބުޅިތަކާއި، ކިލާވެފައިވާ އަންގިތަކާއި، ތެމި މުޑުދާރުވެފައިވާ ތުވާލިތަކާއި، ހުސް ފުޅިތަކާއި، ކަނޑުފެނުން ތެމި ކުނިވަސް ދުވާ އެތައް ސާމާނެކެވެ.
"އިބޫ، ތި ހުރިހާ އެއްޗެއް ބެލްކަނީގައި ބަހައްޓާފައި، އެތެރެއަށް ވެއްދުމުގެ ކުރިން ރަނގަޅަށް ދޮވެ ސާފުކުރާތި!" އަހަރެން ހަރުކަށިކަމާއެކު ބުނީމެވެ.
"ހާސްނުވެބަލަ އަހަރެންގެ ލޯބިވާ އަނބިމަނިކުފާނާ! މަހުގެ ވަސް ފިލުވަން މަށަށްވުރެ ވަކިން މޮޅަށް އެނގޭނީ ކާކަށް؟" އިބޫ ވަރަށް ފަޚުރުވެރިވެފައި ބުންޏެވެ.
"އަހަރެން ކަންބޮޑުވަނީ މަހުގެ ވަހަކަށް ނޫނެވެ. އިބޫގެ ނަޒަރުގައި 'ސާފުކުރުން' މާނަކުރާ ގޮތާމެދުގައެވެ." އަހަރެން ރައްދު ދިނީމެވެ.
އޭނާ ހީނލާފައި އެއްޗެހިތައް ބެލްކަނީގައި ބެހެއްޓިއެވެ. އެ ދުވަހު އޭނާ ދެއްކި ވާހަކައިގެ އަޑީގައި އޮތް ބިރުވެރިކަން އަހަންނަށް ވިސްނުނު ނަމައެވެ.
ތިން ދުވަސް ފަހެވެ. ގޭތެރެއިން އެ ބުނާ ވަސް ދުވަން ފެށިއެވެ. ފުރަތަމަ އަހަރެން ހީކުރީ މަގުމަތިން ނުވަތަ ކައިރި ގެއެއްގެ ކުނިގޮނޑުން އަންނަ ވަހެއް ކަމަށެވެ. އެކަމަކު ކުޑަދޮރުތައް ލައްޕާލުމުން ވެސް ވަސް ދިޔައީ ގަދަވަމުންނެވެ. އެވަގުތު އިބޫ ކޮޓަރިއަށް ވަދެގެން އައެވެ. ވަސްގަނޑު އައީ ސީދާ އޭނާގެ ފަހަތުންނެވެ. އޭނާ ހިނގާފައި އައި ކޮންމެ ދިމާއަކުން ވައި ބޯވެ، ނޭވާލާން ދަތިވާ ވަރު ވިއެވެ.
"އިބޫ... ފެންވަރައިފިންތަ؟" އަހަރެން މަޑުމަޑުން އަހައިލީމެވެ.
"އާނ، ފަތިސް ނަމާދަށް ދިޔުމުގެ ކުރިން ފެންވެރީމޭ. ކިހިނެއްވީ؟" އޭނާ ހައިރާންވެފައި އެހިއެވެ.
"އެކަމަކު... މިހާރު ތި ދުވަނީ ކޮން ވަހެއް؟"
އިބޫ އަމިއްލަ ގަމީހުގައި ވަސްބަލައިލިއެވެ. "މަށަކަށް އެއްވެސް ވަހެއް ނުދުވޭ. ތި ހުންނަނީ ނޭފަތް ހަލާކުވެފައި ކަންނޭނގެ."
ޖެހިގެން އައި ދުވަހު އޭނާ އޮފީހަށް ދިޔައީ ގައިގައި ސައިބޯނި ލައި، މުޅި މީހާގެ ގަޔަށް އެކި ވައްތަރުގެ ސެންޓުތައް އޮއްސާލައިގެންނެވެ. އެކަމަކު ހަވީރު އޭނާ ގެއަށް އައީ ވަރަށް މާޔޫސްވެފައި ހުރެއެވެ.
"އޮފީހުގައި މިއަދު ވަރަށް ޢަޖާއިބު ކަމެއް ވެއްޖެ،" އިބޫ ގޮނޑީގައި އިށީންނަމުން ބުންޏެވެ. "އަހަރެން ކައިރިއަށް ދާ ކޮންމެ މީހަކު ދުރަށް ދަނީ. ބޯކޮށް ވާރޭ ވެހެމުން ދަނިކޮށް އޮފީހުގެ ހުރިހާ ކުޑަދޮރުތަކެއް މީހުން ހުޅުވައިފި. އެންމެ ފަހުން ބޮސް އައިސް އަހަރެން ކައިރީ އެހީ އޮފީހަށް ހިކިމަސް ބަސްތާއެއް ގެނައިން ހެއްޔޭ!"
މި ވާހަކަ އަޑުއިވުމާއެކު އަހަންނަކަށް ހިނިގަނޑު މަތައެއް ނުކުރެވުނެވެ. އިބޫ ރުޅިއައިސް ރަތްވިއެވެ. "މިއީ މަޖާ ކަމެއް ނޫނޭ! މިއީ ސީރިއަސް މައްސަލައެއް. މަގޭ ހަމަށް ކޮންމެވެސް ބައްޔެއް ޖެހުނީ ކަންނޭނގެ. ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަންވީ."
---
ތިންވަނަ ބާބު: ކްލިނިކުގެ ތަޖުރިބާއާއި ހަޤީޤަތް ހާމަވުން
އަހަރެން ވަގުތުން ހަމުގެ ޚާއްޞަ ޑޮކްޓަރަކަށް ދައްކަން އެޕޮއިންޓްމަންޓެއް ހެދީމެވެ. އަދި އޭނާއާއެކު ކްލިނިކަށް ދިޔައީމެވެ. ވެއިޓިންގ ރޫމް އޮތީ ބަލިމީހުންނާއި އެމީހުންގެ އެހީތެރިންނުން ފުރިފައެވެ. އަހަރެމެން ގޮސް ހުސް ގޮނޑިތަކެއްގައި އިށީން ވަގުތު، ވަށައިގެން ތިބި މީހުންގެ ޙަރަކާތްތަކަށް ކުއްލި ބަދަލުތަކެއް އަންނަން ފެށިއެވެ. ކައިރީގައި އިން އަންހެނަކު އޭނާގެ ދަބަހުން ވިކްސް ދަޅެއް ނަގައި ނޭފަތުގައި އުނގުޅަން ފެށިއެވެ. ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި އިން ފިރިހެނަކު ކުއްލިއަކަށް ތެދުވެގެން ގޮސް ބޭރުގައި މަޑުކުރިއެވެ. ކުޑަކުއްޖަކު އިބޫއާ ދިމާއަށް އިނގިލި ދިއްކޮށްފައި "މަންމާ ކުނިވަސް ދުވަނީ އެބޭބެ ގައިން" އޭ ބުނުމުން، އެ ކުއްޖާގެ މަންމަ ލަދުން ކުއްޖާ ގޮވައިގެން އެހެން ދިމާއަކަށް ދިޔައެވެ. އިބޫ އިނީ ލަދުން އިސްދަށަށް ޖަހައިގެންނެވެ.
ޑޮކްޓަރުގެ ކޮޓަރިއަށް ވަދެވުމުން، ޑޮކްޓަރު ވަރަށް އޯގާތެރިކަމާއެކު މައްސަލައަކީ ކޮބައިތޯ އެހިއެވެ.
"ޑޮކްޓަރު... މަގޭ ގައިން މި ފަހަކަށް އައިސް ވަރަށް ގަދައަށް ނުބައިވަސް އެބަދުވޭ. އެކަމަކު އަހަންނަކަށް ނުދުވޭ، އެހެން މީހުންނަށް ދުވަނީ،" އިބޫ ވަރަށް ލަދުން އިނދެ ކިޔައިދިނެވެ.
ޑޮކްޓަރު ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އޭނާގެ ހަންގަނޑު ބަލަން ފެށިއެވެ. އަތާއި، ބުރަކައްޓާއި، ކަނދުރާއާއި، ކަންފަތްދޮށް
ކަންފަތްދޮށާއި، ކިހިލިފަތްދޮށް ވެސް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ޗެކްކުރިއެވެ. އެކަމަކު ހަމުގައި އެއްވެސް ކަހަލަ ބައްޔެއް، އިންފެކްޝަނެއް، ފަންގަސްއެއް ނުވަތަ ބިއްސެއްގެ ނިޝާނެއް ވެސް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ޑޮކްޓަރުގެ މޫނުމަތިން ފެނުނީ ހައިރާންކަމެވެ.
"ތިބުނާ ވަސް ފެށުނީ ކޮން ދުވަސްވަރަކު؟ ފަހަކުން އެއްވެސް ތަނަކަށް ދަތުރެއް ދިޔައިންތަ؟ ކެއުމަށް ނުވަތަ ބޭނުންކުރާ ސައިބޯންޏަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނައިންތަ؟" ޑޮކްޓަރު ސުވާލުކުރިއެވެ.
"މީގެ ތިން ހަފުތާ ކުރިން މަސްދަތުރެއް ދިޔައިން،" އިބޫ ޖަވާބު ދިނެވެ.
ޑޮކްޓަރުގެ ލޯ ދިއްލިގެން ދިޔައެވެ. "އެ ދަތުރު ދިޔައިރު ގެންގުޅުނު އެއްޗެހި ދޮވެ ސާފުކުރީ ކިހިނެއް؟ މަސްދަބަހޯ؟"
"އާދައިގެ މަތިން... ފެނުން ދޮވެލީ،" އިބޫ ކުޑަކޮށް ޖެހިލުންވެފައި ބުންޏެވެ.
"ހަމައެކަނި ފެނުން؟ ސައިބޯނި ލައިގެން ރަނގަޅަށް އިރުގެ އަވީގައި ހިއްކިންތަ؟" ޑޮކްޓަރު އަހައިލިއެވެ.
އިބޫ އިސްދަށަށް ޖަހައިލަމުން ދެކޮޅު ހަދާކަށް ނޫޅުނެވެ. ޑޮކްޓަރު ހިނިތުންވެލާފައި ބުންޏެވެ: "ހަމުގެ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނެތް. ތިޔަ ދުވާ ވަހަކީ ހަށިގަނޑުން އުފެދޭ ވަހެއް ނޫން. ތިޔައީ އެ ދަބަހުގައި ނުވަތަ އެއްޗެހީގައި ހަރުލާފައި ހުރި ވަހެއް، ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން ގަޔަށް އަރަނީ. ގެއަށް ގޮސް އެ ދަބަހާއި ސާމާނުތައް ރަނގަޅަށް ޗެކްކޮށް، އުކާލަން ޖެހޭ އެއްޗެއް އުކާލާ!"
---
ހަތަރުވަނަ ބާބު: ބޮޑު ސިއްރު ފަޅާއެރުން
އެރޭ ގެއަށް އައިސް، އަހަރެން އިބޫ ލައްވާ ބެލްކަނީގައި އޮތް ބޮޑު މަސްދަބަސް ސިޓިންގރޫމަށް ވެއްދީމެވެ. ދަބަހުގެ ޒިބު ކަހައިލި ވަގުތު، މުޅި ސިޓިންގރޫމަށް ފެތުރިގެން ދިޔަ ވަސްގަނޑުން ދެމީހުން އެއްފަހަރާ ފަހަތަށް ޖެހިގަތީމެވެ. އެއީ ހަމަ ސީދާ ނޭފަތް ފޫއަޅުވާލާ ވަރުގެ ކުނިވަހެކެވެ.
އަހަރެން އަންގި ލައްވައިގެން، ދަބަހުގެ ތެރޭގައި ހުރި އެއްޗެހި އެކައްޗަކަށް ފަހު އެކައްޗެއް ނަގަން ފެށީމެވެ. ޗަކަވެފައި ހުރި މަސްބާނާ ނާރާއި، ދަބަރަށް ވެފައިވާ ބުޅިތަކާއި، ކުނިފެން ދަމާފައިވާ ތުވާލިތަކެވެ. އެންމެ ފަހުން، ދަބަހުގެ އެންމެ އަޑިން ފެނުނީ ނޫސްކަރުދާހެއްގައި އޮޅާފައި އޮތް ބަރު އެއްޗެކެވެ. އަދި އޭގެ ކައިރީގައި ކުޑަ ޕްލާސްޓިކް ދަޅެއް ވެސް އޮތެވެ.
އަހަރެން އެ ނޫސްކަރުދާސް ނިއުޅުވައިލީމެވެ. ތަޅުންމައްޗަށް ވެއްޓުނީ ތިން ހަފުތާވެ، ކުނިވެ، ކަޅުވެފައި އޮތް ބޮޑު ހިކިމަސް ބުރިއެކެވެ! އަދި ޕްލާސްޓިކް ދަޅު ހުޅުވައިލިއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އޮތީ ދަތުރު ދިޔަ ދުވަހު ކާން ގެންދިޔަ ތެލުލި މަހުން ބައެކެވެ. އެ މަސްބުރި އޮތީ ފުޅައަޅައި، ފީވެފައެވެ. އެ ވަސްގަނޑު މުޅި ގޭތެރޭގައި ހިފާފައި ހުރީ އެ ސަބަބާ ހުރެއެވެ. އިބޫ އޮފީހަށް ދާއިރު އެ ދަބަހުގެ ކައިރީގައި ބަހައްޓާފައި ހުންނަ ދަބަހާއި، އެއްޗެހި ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން އެ ވަސް އޭނާގެ ގަޔަށް އަރަނީއެވެ.
"އިބްރާހީމް!" އަހަންނަށް ހަޅޭއްލަވައިގަނެވުނެވެ.
އިބޫ ދެލޯ ބޮޑުކޮށްގެން ހުރެފައި ބުންޏެވެ: "އޯހް... މީތި ކާން ހަނދާންނެތުނީ ކަންނޭނގެ!"
"ހަނދާންނެތުނީއޭ؟! ތިން ހަފުތާ ވަންދެން މަސްބުރިއެއް ދަބަހަށް ލައިގެން މުޅި މާލެއަށް ކުނިވަސް ފަތުރަމުން ތި ދުވީ ހަނދާންނެތިގެން ހެއްޔެވެ؟ މިހާރުން މިހާރަށް މި ހުރިހާ އެއްޗެއް ކުނިގޮނޑަށް އުކާލާށެވެ!"
އިބޫ އަވަސްއަވަހަށް ދަބަސް ބަންދުކޮށްގެން، ތިރިއަށް ފޭބިއެވެ. އެވަގުތު ތިރީ އެޕާޓްމަންޓުގައި އުޅޭ މަރިޔަމްއްތައާ ދިމާވިއެވެ. މަރިޔަމްއްތަ ދަބަހަށް ބަލައިލާފައި، ވަގުތުން ނޭފަތް ބަންދުކޮށް ފަހަތަށް ޖެހުނެވެ. ޖެހިގެން އައި ދުވަހުގެ ހެނދުނު ވީއިރު، މި ވާހަކަ މުޅި އިމާރާތަށް ފެތުރި، މެންދުރު ވީއިރު އަހަރެންގެ ޢާއިލާގެ ވަޓްސްއެޕް ގްރޫޕަށް ވެސް އަރައިފިއެވެ. "މަސްދަބަހުގައި މަސް ކުނިކޮށްގެން އުޅުނު މީހާ" ގެ ލަޤަބު އިބޫއަށް ލިބުނެވެ.
---
ފަސްވަނަ ބާބު: ދަބަހުގެ ސިއްރު އަދިވެސް ނުނިމޭ!
އޭގެ ހަމަސް ފަހެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް ހަމައަކަށް އެޅި، އެ ލަދުވެތި ހާދިސާ މީހުންގެ ހަނދާނުން ފުހެވިގެން ދިޔަ ކަމަށް އަހަރެން ހީކުރީމެވެ. އިބޫ މަސްދަތުރު ދިޔުން ވެސް މަދުކުރިއެވެ. އަދި ދިޔަޔަސް އަންނަނީ ވަރަށް ސާފުތާހިރުވެގެންނެވެ.
އެއްދުވަހަކު ހަވީރު އިބޫ ގެއަށް އައީ ވަރަށް އުފާވެފައި ހުރެއެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ކުޑަ ރީތި ޕާރުސަލެއް އޮތެވެ.
"ލޯބިވާ އަނބިމަނިކުފާނަށް ސަޕްރައިޒެއް!" އޭނާ ހިނިތުންވެލަމުން ޕާރުސަލް ދިއްކޮށްލިއެވެ.
އަހަރެން އެ ހުޅުވައިލިއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އޮތީ ރަށަކުން ގަނެފައިވާ ވަރަށް އަގުބޮޑު، ރީތި ރިހި ފަށެކެވެ. އަހަރެން އުފަލުން ފޮޅުނެވެ.
"ވަރަށް ރީތި! ކޮންތާކުން ގަތީ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ.
"މިދިޔަ ހަފުތާގައި އޮފީސް ދަތުރުގައި ދިޔަ ރަށުން ގަތީ. މީހަކަށް ފެނިދާނެތީ ސިއްރުން ބޭއްވީ މަގޭ އެ ދުވަސްވީ މަސްދަބަހުގެ ޖީބުގައި،" އިބޫ ވަރަށް ފަޚުރުވެރިވެފައި ބުންޏެވެ.
އަހަރެންގެ ގައިން ހީބިހި ނަގައިގެން ދިޔައެވެ. ހިނިތުންވުން ވަގުތުން ފިލައިދިޔައެވެ. "އިބޫގެ... އެ ދުވަސްވީ މަސްދަބަހުގައޭ؟ އެ ދަބަސް އަހަރެމެން އުކައެއް ނުލަންތަ؟"
"ނޫނޭ... އެއީ ވަރަށް އަގުބޮޑު، ހަރުދަނާ ދަބަހެއްވީމަ އަހަރެން ބެލްކަނީގެ ކަނެއްގައި ފޮރުވާފައި ބޭއްވީ،" އޭނާ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށް ބުންޏެވެ.
އެވަގުތު އަނެއްކާވެސް އެ ދަންނަ، ނާމާން ވަސް އަހަރެންގެ ނޭފަތުގައި ޖެހުނެވެ. އަހަރެން ދުވެފައި ގޮސް ބެލްކަނީގެ ކަނުގައި އޮތް ދަބަސް ދަމައި ނެރެ، ޒިބު ހުޅުވައިލީމެވެ. މިފަހަރު އޮތީ ހަމައެކަނި މަހެއް ނޫނެވެ. މަސްދަތުރުގައި ހިފި ކުޑަ ކަކުންޏެއް، ދަބަހުގެ އެތެރޭގެ ކަނެއްގައި ތާށިވެ، މަރުވެ، ކުނިވެ، ފީވެފައި އޮތެވެ!
"އިބްރާހީމް!!!" އަހަރެންގެ އަޑު މުޅި އަވަށަށް އިވޭނެހެން ހަޅޭއްލަވައިގަތީމެވެ.
އިބޫ ދުވެފައި އައިސް އެ މަންޒަރު ފެނުމުން، ދެއަތުން ބޮލުގައި ހިފަހައްޓައިލިއެވެ. "މަށަށް ހަމަ ހުވާ މިކަން ސާފުކޮށްދެވިދާނެ... އެ ކަކުނި އަމިއްލައަށް އެތެރެއަށް ވަނީ ކަންނޭނގެ!"
މިފަހަރު އަހަންނަކަށް ރުޅިއެއް ނާދެވުނެވެ. ބަދަލުގައި ދެމީހުންނަށް ވެސް ޖެހުނީ ބާރަށް ހޭންށެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހަޤީޤަތެވެ. އަހަރެމެންނަކީ ކަނޑުގެ ދަރިންނެވެ. މަހާއި ކަނޑުގެ ވަހަކީ ދިވެހިންގެ ލެއާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. އެކަމަކު މި މުޅި ހާދިސާއިން އިބޫއަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ފިލާވަޅަކީ، މަސްދަތުރަކުން ކިތަންމެ ގިނަ މަހެއް ގެއަށް ގެނަޔަސް، ދަބަސް ސާފުނުކޮށް ބަހައްޓައިފިނަމަ މުޅި ޢާއިލާއަށާއި މުޅި ރަށަށް ދެއްކޭނެ ބޮޑު ވާހަކައެއް ގެއަށް ގެނެވޭނެ ކަމެވެ.
އަދި މިއަދުވެސް އިބޫ މަހަށް ދާން ނުކުންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އަހަރެން ދޮރުމަތީގައި ހުރެ އިންޒާރު ދެމެވެ: "ދަބަސް ޗެކްކުރާތި! އަހަރެމެންގެ އަގު ދެވަނަ ފަހަރަށް ކުނިނުކުރާތި!"
އެ ދުވަހަށްފަހު، އަހަރެމެންގެ ގޭގެ ދިރިއުޅުމުގެ އާދަކާދައަށް ވަރަށް ބޮޑެތި އަދި ހަރުދަނާ ބަދަލުތަކެއް ގެންނަން މަޖުބޫރުވިއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކަށް، އެ ބާ މަސްދަބަސް އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ދެއަތުން، އިބޫގެ ކުރިމަތީގައި ކަޅު ބޮޑު ޑަސްބިން ކޮތަޅަކަށް ލައި، މާލޭގެ ކުނި އުކާލާ ސަރަޙައްދަށް ގެންގޮސް ވަގުތުން އުކައިލީމެވެ. އެއީ ދެވަނަ ފަހަރަށް އެ ދަބަސް އަހަރެމެންގެ ޙަޔާތަށް އެނބުރި ނާންނާނެކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އަދި އޭގެ ބަދަލުގައި، ފަސޭހައިން ދޮވެ ސާފުކުރެވޭ ފަދަ، ވޯޓަރޕްރޫފް ޕްލާސްޓިކް ފޮށްޓެއް މަސްވެރިކަމުގެ ސާމާނު އަޅަން ގަނެދިނީމެވެ. އެ ފޮށި ބަހައްޓަން ޚާއްޞަ ކުރެވުނީ ގޭގެ އެންމެ ބޭރުގައި ހުންނަ ސިޑިގޮޅީގެ ކަނެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުފަޅުތަކުގެ މުއްސަނދިކަމާއި، މަސްވެރިކަމުގެ ފޯރިއަކީ އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުމުން ދުވަހަކުވެސް ވަކިކުރެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ ދިވެއްސެއްގެ ގެއެއްގައި ވެސް މަހުގެ ރަހައާއި ވަސް ހުންނާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ސާފުތާހިރުކަމަށް އިސްކަން ނުދެވިއްޖެނަމަ، އެންމެ ކުޑަކުޑަ އިހުމާލަކުން ވެސް މުޅި މީހާގެ އަގު ވެއްޔާ މޮޑެވި، މުޅި ޢާއިލާގެ މެދުގައި ބޮޑު ލަދުވެތިކަމަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެކަން މިއަދު އަހަރެމެން ދެމަފިރިން ވެސް ޤަބޫލުކުރަމެވެ. މިހާރު އިބޫއަކީ މަސްދަތުރު ނިންމާފައި އައިސް، އަހަރެން ނުބުނަނީސް ވެސް ހުރިހާ ސާމާނެއް ސައިބޯނިލައި، ރަނގަޅަށް ދޮވެ، އަވީގައި ހިއްކައިގެން ނޫނީ ގެއަށް ނުވަންނަ ވަރަށް ހޭލުންތެރި، ނަމޫނާ ފިރިއެކެވެ. މިއީ އެ މަޝްހޫރު "ކުނި މަސްދަބަހުގެ" ޙާދިސާއިން އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުމަށް ގެނެސްދިން އެންމެ ފައިދާހުރި އަދި އަގުބޮޑު ބަދަލެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު