އާދައިގެ މަތިން އަހަރެން ފިރިމީހާއާއެކު ބާޒާރުކުރަން ނުކުތް ދުވަހެކެވެ. އާއްމުކޮށް ބާޒާރުކުރަން ގޮސް އުޅޭ ސްޕަމާރކެޓުތެރެއިން އަހަރެންނަށް ވަރަށް ނުކަމެތި ހާލުގައި ތުއްތު ދަރިފުޅު އޭނާގެ ދެއަތްދަނޑިމަތީ ބާއްވައިގެން ހުރި ޒުވާން އަންހެންކުއްޖަކު ފެނުނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް އަހަރެންގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ، އެ އަންހެންކުއްޖާ އޭނާގެ ތުއްތު ދަރިފުޅު އުރާލައިގެން ހުރި ލޯބިވެތި ގޮތެވެ.
އޭނާގެ އެއް އަތުން އެ ކުޑަކުޑަ ދަރިފުޅުގެ ބޯ ނަގައިދީފައިވާއިރު، އަނެއް އަތް އޮތީ އެ ދަރިފުޅުގެ ކުޑަކުޑަ ފައިތިލައިގެ ދަށުގައެވެ. ސުޕަމާކެޓްގެ ފިނިވައިން އެ ތުއްތު ފައިތިލަ ރައްކާތެރިކުރުމަށެވެ. އެ އަންހެންކުއްޖާ ހުރީ ތުއްތުކުދިންގެ ކިރުދަޅުތައް ބަހައްޓާފައި ހުރި ހަރުގަނޑު ކައިރީގައެވެ. ލައިގެން ހުރީ ބާވެ، ކުލަ ފަނޑުވެފައިވާ އަޅިކުލައިގެ ބުރުގާއެކެވެ. ފައިގައި އޮތީ ފަށް ކެނޑިފައިވާ ފައިވާން ޖޯޑެކެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ކުޑަ ވަށިގަނޑެއް އެލުވާފައި އޮތެވެ.
އެ ވަށިގަނޑު ތެރޭގައި އޮތީ އެންމެ ދެ އެއްޗެވެ. ޕާން ފޮއްޗަކާއި ސައިފަތް ޕެކެޓެކެވެ.
އޭނާ ކިރުދަޅެއް ނަގައި، އޭގެ އަގަށް ބަލާލުމަށްފަހު އަލުން ހަރުގަނޑުގައި ބެހެއްޓިއެވެ. ދެން އޭނާގެ އަތުގައި ހުރި މަދު ފައިސާކޮޅު ގުނާލިއެވެ. އަދިވެސް އެއްފަހަރު ކިރުދަޅުގެ އަގަށް ބަލާލިއެވެ.
އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ ރިޔާޒް އޭރު ހުރީ ކޮފީ ބްރޭންޑްތައް އަޅާކިޔާށެވެ. އަހަރެން އޭނާގެ ކައިރީގައި ހުއްޓާ، އެ އަންހެންކުއްޖާ މަޑުމަޑުން އަހަރެމެންނާ ދިމާއަށް އައެވެ.
"މާފުކުރައްވާ..." އޭނާ ވަރަށް މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.
އޭނާގެ ދެލޯ ފުރަތަމަ އަމާޒުވީ އަހަންނަށެވެ. ދެން ރިޔާޒަށެވެ. "މި ދަރިފުޅަށް ކިރުދަޅެއް ގަނެދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދެވިދާނެތޯ؟"
އަހަންނަށް ޖަވާބެއް ނުދެވިގެން އުޅެނިކޮށް، ރިޔާޒް ވަރަށް ފޫހިވެފައި ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލިއެވެ. "ނުދަންނަ މީހުން ކައިރީ ކާންދޭން ކިޔުމުގެ ކުރިން، އަމިއްލަ އާއިލާ ރޭވުންތެރިކަމާއެކު ބަލަހައްޓަން ދަސްކުރިނަމަ މާ ރަނގަޅުވީސް،" ރިޔާޒް ބުންޏެވެ.
އެ އަންހެންކުއްޖާ ހުރި ފިޔަވަޅުމަތީގައި ގަނޑުވީ ކަހަލައެވެ. އޭނާގެ މޭގައި އޮތް ތުއްތު ދަރިފުޅު ގުޑާލިއެވެ.
"މާފުކުރައްވާ،" އޭނާ ވަރަށް މަޑުމަޑުން ބުނެލިއެވެ. އަދި އިސްޖަހާލައިގެން ހަރުގަނޑާ ދިމާއަށް އެނބުރުނެވެ. އޭނާ އިސްޖަހާލި ގޮތުން އަހަރެންގެ ހިތަށް ވަރަށް އަސަރުކުރިއެވެ. އަހަންނަށް އޭނާގެ ފަހަތުން ދެވުނެވެ.
އަހަރެންގެ ނަމަކީ ޝަޒްނާއެވެ. އަހަރެންގެ އުމުރަކީ ތިރީސް އަށް އަހަރެވެ. ކައިވެންޏަށް އެގާރަ އަހަރު ވެފައިވާއިރު، އަހަރެމެން ދިރިއުޅެނީ ހުޅުމާލޭގެ ކުލީ އެޕާޓްމަންޓެއްގައެވެ.
ރިޔާޒަކީ މީހުން ބުނާ ކަހަލަ ރަހުމުކުޑަ ނުބައި މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ގަވާއިދުން ބިލްތައް ދައްކައެވެ. އުފަންދުވަސްތައް ހަނދާން ބަހައްޓައެވެ. އަދި ތިމާގެ މީހަކު އެހީއަކަށް އެދިއްޖެނަމަ އެހީތެރިވެސްވެއެވެ. ނަމަވެސް ފަހަކަށް އައިސް އޭނާގެ ވިސްނުން ހުންނަނީ، ދަތި ހާލުގައި އުޅޭ މީހުންނަކީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ނުކުޅެދުންތެރިކަމާއި ކަންނެތްކަމުގެ ސަބަބުން އެ ހާލުގައި އުޅޭ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މީހަކު ފައިސާގެ އެހީއަކަށް އެދިއްޖެނަމަ، އޭނާ ބުނާނީ އެއީ ކަންނެތް މީހެއް ކަމަށެވެ. މީހެއްގެ ވަޒީފާ ގެއްލިއްޖެނަމަ، އޭނާ ސުވާލުކުރާނީ އެމީހަކަށް ކުރެވުނު ކުށަކީ ކޮބައިތޯއެވެ.
އެދުވަހު މެންދުރުވެސް އޭނާ ހުރީ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފަކު މުސާރައިގެ ކުރިއެރުމަކަށް އެދުމުން އެކަމާ ޝަކުވާކޮށްކޮށެވެ. އަދި މިހާރު މިހިރީ، ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ތުއްތު ދުވަސްވަރުގައި އޮތް ދަރިފުޅަށް ކާންދޭނެ ގޮތެއް ނެތިގެން އާދޭސްކުރި އަންހެނަކަށް މަލާމާތްކޮށްފައެވެ.
އަހަރެން ގޮސް އެ އަންހެންކުއްޖާއާ އަރާ ހަމަކުރީމެވެ. "ކޮއްކޯ،" އަހަރެން ގޮވާލީމެވެ. އޭނާ ހުއްޓުނެވެ. ނަމަވެސް އެނބުރި ބަލައެއް ނުލިއެވެ.
"އަހަންނާ ދިމާއަށް ބަލާލަބަލަ،" އަހަރެން އޯގާތެރިކަމާއެކު ބުނީމެވެ.
"އަހަރެން އެހީއަށް އެދިގެން ނުވާނެ،" އިސްޖަހައިގެން ހުރެ އޭނާ ބުންޏެވެ.
"ކޮއްކޮ އެދުނީ ކިރުދަޅަކަށް. އެއީ މާފަށް އެދެންޖެހޭ ވަރުގެ ކަމެއް ނޫން،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. އޭނާގެ ތުންފަތް ތުރުތުރުލަމުން ދިޔައެވެ. ކައިރިން ބަލާއިރު އޭނާ ފެންނަނީ އަހަރެން ހީކުރި ވަރަށްވުރެ މާ ޒުވާންކޮށެވެ. އުމުރުން ވާނީ ސައުވީހަކަށް އަހަރެވެ. ދެލޯ ކައިރި ވަނީ ކަޅުވެފައެވެ. ވަރުބަލިކަން އިންތިހާއަށް މޫނުމަތިން ފެނެއެވެ.
"ކޮއްކޮގެ ނަމަކީ ކޮބާ؟" އަހަރެން އަހާލީމެވެ.
"އަފީފާ،" އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.
"ދެން މި ކުޑަކުއްޖާގެ ނަމަކީ؟" އަހަރެން އެ ތުއްތު ކުއްޖާއަށް ބަލާލީމެވެ.
"އަޔާން،" އޭނާ ދަރިފުޅުގެ މޫނަށް ބަލާލަމުން ބުންޏެވެ.
"ހަލޯ އަޔާން،" އަހަރެން ލޯބިން ބުނެލީމެވެ. އެވަގުތު އެ ތުއްތު ދަރިފުޅު އަނގަ ހުޅުވާލައި ކުޑަކުޑަ އާ ފުރިހަމައެއް ލިއެވެ. އަފީފާ ހިނިތުންވާން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ.
"ކިތައް ދުވަސްވެއްޖެ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ.
"މާދަމާއަށް ހަ ހަފުތާ ވާނެ."
"އަޔާން ބޮނީ މި ކިރުތަ؟" އަހަރެން ކިރުދަޅަށް އިޝާރާތް ކުރީމެވެ. އޭނާ ބޯޖަހާލިއެވެ. "އާނ، ކްލިނިކުން ބުނީ މި ކިރުދޭން."
"މި ދަޅު ކޮއްކޮގެ ވަށިގަނޑަށް ލާ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
"އަހަރެން އަތުގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ފައިސާ އެބަހުރި،" އޭނާ އަވަސް އަވަހަށް ބުންޏެވެ. "ތިންސަތޭކަ ސާޅީސް ރުފިޔާ އެބައޮތް."
"އެންމެ ރަނގަޅު،" އަހަރެން ކިރުދަޅު ނަގައި އޭނާގެ ވަށިގަނޑަށް ލައިދިނީމެވެ. ދެން އޭގައި އޮތް ޕާން ފޮއްޗާއި ސައިފަތް ޕެކެޓަށް ބަލާލީމެވެ. "ކޮއްކޮ މިއަދު އެއްޗެއް ކައިފިންތަ؟"
އޭނާ އިސްޖަހާލިއެވެ. "ކޮއްކޯ؟" އަހަރެން އަލުން އެހީމެވެ.
"ސައި ބުއިން،" އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.
"މިހާރު ހަތަރުގަޑި ބައިވަނީ..."
"އެނގޭ..." އޭނާގެ އަޑުގައި ހުރީ މާޔޫސްކަމެވެ.
އެވަގުތު ރިޔާޒް ކޮފީ ފުޅި ހިފައިގެން އަހަރެމެންގެ ކައިރިއަށް އައެވެ. "ޝަޒްނާ، ދަނީތަ؟" ރިޔާޒް އެހިއެވެ.
"މި ދަނީ، މަޑުކޮށްލާ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. ރިޔާޒް އަފީފާގެ ވަށިގަނޑުގައި އޮތް ކިރުދަޅަށް ބަލާލިއެވެ. "ތިއީ ހަމަ ގަނެދެނީތަ؟" ރިޔާޒް ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލިއެވެ. "ޝަޒްނާއަކަށް ނޭނގޭނެ މި މީހުންގެ ގޮތެއް."
"އެހެންވެއޭ މި އަހަނީ،" އަހަރެން ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ބުނީމެވެ.
އަފީފާ އޭނާގެ ދަރިފުޅު މެޔާލާ ބާރުކޮށްލިއެވެ. "އެންމެ ރަނގަޅު. އަހަރެންގެ ސަބަބުން ތި ދެމީހުން ޒުވާބު ނުކުރޭ،" އަފީފާ ބުންޏެވެ.
"އަހަރެމެން ޒުވާބެއް ނުކުރަން،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ދަބަސް ހުޅުވާލީމެވެ. އެދުވަހު ހެނދުނު އަހަރެން ބޭންކުން ފައިސާ ނެގީ ގޭގެ އެޕާޓްމަންޓަށް ބައެއް އެއްޗެހި ގަންނާށެވެ. އާ ދޮރުފޮތިތަކާއި ރީތި ކާޕެޓެކެވެ. އެއީ ނުގަނެ މަޑުކޮށްލެވޭނެ އެއްޗެއްސެވެ.
އަހަރެން ހަތަރުހާސް ފަސްސަތޭކަ ރުފިޔާ ގުނާލުމަށްފަހު އަފީފާއަށް ދިއްކޮށްލީމެވެ. އަފީފާ އެ ފައިސާތަކަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީ ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގިފައެވެ. "ނޫން..." އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. "ހަމައެކަނި ކިރުދަޅު ދިނަސް ފުދޭނެ."
"ކިރުދަޅު ގަނޭ. އަދި ކޮއްކޮ ކާނެ އެއްޗެހިވެސް ގަނޭ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
"އަހަންނަށް ތިހާ ގިނަ ފައިސާ ނުނެގޭނެ."
"ނެގޭނެ. މިއީ މިވަގުތު ކޮއްކޮއަށް ބޭނުންވާނެ އެއްޗެއް،" އަހަރެން އޭނާގެ އަތުގައި ހިފައި، އެ ފައިސާކޮޅު އަތްތިލަ ތެރެއަށް ލައި ބާރުކޮށްލީމެވެ.
އަފީފާ އެ ފައިސާތަކަށް ބަލާލުމަށްފަހު، އަހަރެންގެ އިނގިލިތަކުގައި ބާރަށް ހިފަހައްޓާލިއެވެ. އޭނާގެ ލޮލުން ފައިބަމުންދިޔަ ކަރުނަތަކުން އަހަރެންގެ ހިތް ކުދިކުދިވިއެވެ. "ކީއްވެ؟" އޭނާ ސުވާލުކުރިއެވެ. އެ އަޑުގައި އޮތީ ހައިރާންކަމެވެ.
"ސަބަބަކީ މިއަދު ކޮއްކޮއަށް އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާތީ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
އަފީފާ ގިސްލާފައި ރޯން ފެށިއެވެ. އޭނާ އަމިއްލައަށް ހުއްޓޭތޯ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައިރު، މޭގައި އޮތް ތުއްތު ދަރިފުޅު މަޑުމަޑުން ގުޑާލިއެވެ. ރިޔާޒް ކައިރީގައި ހުރެފައި ފޫހިވެގެން ފައިސާ ދައްކާ ކައުންޓަރާ ދިމާއަށް ބަލާލިއެވެ. "ޝަޒްނާ، މީހުން އެބަ ބަލާ،" އޭނާ ކުދިކިޔާލިއެވެ.
އަހަރެން ރިޔާޒްގެ ބަހަކަށް އަޅައެއް ނުލަމެވެ. "ކޮއްކޮގެ ގޭގައި އުޅެނީ ކޮންބައެއް؟" އަހަރެން އަހާލީމެވެ.
"ބޮޑުދައިތަ އަންނާނެ ވަގުތު ލިބުނުވަރަކުން،" އޭނާ ކަރުނަ ފޮހެމުން ބުންޏެވެ.
"އަހަންނަށް ކޮއްކޮގެ ނަންބަރު ދީބަލަ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
އަފީފާ ބޯ ހޫރުވާލިއެވެ. "އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން ޝަޒްނާ ހީކުރާކަށް އަހަރެން އަބަދު އެހީއަށް އެދޭނެއޭ."
"އަހަރެން ބޭނުމީ ކޮއްކޮ ސަލާމަތުން ގެއަށް ދިޔަކަން ޔަގީންކުރަން،" އަހަރެން ޔަގީންކަން ދިނީމެވެ. އޭނާ އަހަންނަށް ނަންބަރު ދިނެވެ. އަހަރެމެން ދާން ހިނގައިގަތުމުގެ ކުރިން އޭނާ ކިރުދަޅުގައި އަތްލިއެވެ. "މާތްﷲ ޝަޒްނާއަށް ހުރިހާ ކަމެއް ލުއިކޮށްދެއްވާށި،" އޭނާ ދުޢާކުރިއެވެ.
ކާރަށް އެރިތަނާހެން ރިޔާޒް ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލިއެވެ. "ހަތަރުހާސް ފަސްސަތޭކަ ރުފިޔާ! ޝަޒްނާ، ތިއީ ހަމަ މޮޔައެއް. އޭނާ ރޯނެކަން އެނގޭނެ އެހާ ގިނަ ފައިސާ ދިނީމަ."
"ހުއްޓާލާ ރިޔާޒް،" އަހަރެން ވަރަށް ސީރިއަސްވެފައި ބުނީމެވެ.
"އަހަރެން މި މަސައްކަތް ކުރަނީ ޝަޒްނާ ސަލާމަތް ކުރަން. ތިކަހަލަ މީހުންނަށް އެނގޭނެ މީހުންގެ އިހުސާސްތަކާ ކުޅެން،" ރިޔާޒް ބުންޏެވެ.
އަހަރެން ބޭރު ބަލާލީމެވެ. އަފީފާ ދެ ކޮތަޅު ހިފައިގެން ފިހާރައިން ނުކުންނަނީއެވެ. އޭނާ އަޔާން ނިވާކޮށްލުމަށްފަހު ހޫނުގަދަ އަވީގެ ތެރެއަށް ހިނގައިގަތެވެ. "އޭނާ ފައިސާއަކަށް ނޭދޭ. އޭނާ އެދުނީ ކިރުދަޅަކަށް،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
"އެއީ ޝަޒްނާ ފައިސާ ދޭނެކަން އެނގޭތީ،" ރިޔާޒް ރައްދުދިނެވެ.
"ކޮން ކަމެއް ކުރީމަ ރިޔާޒް އޭނާ ގަބޫލުކުރާނީ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ. ރިޔާޒް ކާރު ސްޓާޓް ކުރިއެވެ. "ދޫކޮށްލާ. ތިއީ ޝަޒްނާގެ ފައިސާ."
އެރޭ އަހަރެން ގޭގެ ބާ ދޮރުފޮތިތައް ބަދަލެއް ނުކުރަމެވެ. ދެދުވަސް ފަހުން އަފީފާ އަހަންނަށް ފޮޓޯއެއް ފޮނުވިއެވެ. އޭގައި ހުރީ ކިރުދަޅާއި، ހަނޑުލާއި، ބިހާއި، ޕާނާއި އަދި ނެޕީ ޕެކެޓެކެވެ. އޭގެ ކައިރީގައި ބާކީ ހުރި ފައިސާކޮޅު ވަރަށް ރީތިކޮށް ފަތްޖަހާފައި އޮތެވެ.
'ޝުކުރިއްޔާ ޝަޒްނާ. އަހަރެމެން ސަލާމަތުން ގެއަށް އަތުވެއްޖެއިން. އެދުވަހު ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގުނު،' މެސެޖުގައި އޮތެވެ.
އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ. 'އިތުރު އެއްޗެއް ބުނާނެ ކަމެއް ނެތް. އަޔާން ކިހިނެއް؟'
'މިހާރު ނިދާފައި،' އޭނާ ބުންޏެވެ. ދެން އައީ އަހަރެންގެ ހިތް ރޮއްވާލި މެސެޖެކެވެ. 'އަހަރެންވެސް ކައިފިން.'
އެ ތިން ބަހަށް ބަލަހައްޓައިގެން އަހަންނަށް އިނދެވުނީއެވެ. އެއީ މީހަކު ލައްވައި ގަބޫލުކުރުވަން ދެއްކި ދިގު ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެކަނިވެރި މައެއް އޭނާގެ ބަނޑުފުރާނަ މުއްތިކުރެވުނު ވާހަކަ ބުނެލި ކުޑަކުޑަ ޖުމްލައެކެވެ. އަހަރެން ރިޔާޒަކަށް އެ މެސެޖެއް ނުދައްކަމެވެ.
އޭގެ ފަހުން ހަފުތާތަކެއް ފާއިތުވެގެން ދިޔައެވެ. އަހަރެމެން ދޭތެރެއަކުން މެސެޖު ކުރަމެވެ. އެއްދުވަހަކު އޭނާ ބުންޏެވެ، 'ވަޒީފާއަކަށް އިންޓަވިއުއަށް އެބަދަން. ދުޢާކޮށްދީ.' އަހަރެން ވަރަށް އިހުލާސްތެރިކަމާއެކު ދުޢާކުރީމެވެ.
މަހެއްހާ ދުވަސް ފަހުން އަހަރެމެން އަލުން އެ ސުޕަމާކެޓަށް ދިޔައީމެވެ. ރިޔާޒް ޓްރޮލީ ކޮއްޕަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެން ދިޔައީ މުގު ބަލާށެވެ. އެވަގުތު ބިސްކޯދު އަތުރަން ހުރި މުވައްޒަފަކު ފެނުނެވެ. އޭނާގެ ބުރުގާ މިހާރު ނޫކުލައެވެ. އަތްކުރި އޮތީ ރީތިކޮށް އޮޅާލާފައެވެ. ޔުނީފޯމުގައި އިން ބެޖުގައި އިނީ 'އަފީފާ' އެވެ.
އަހަރެން ހުއްޓުނީމެވެ. އޭނާ އެނބުރި ބަލާލާފައި އަހަރެން ފެނުމުން ގަނޑުވިއެވެ. އޭނާގެ ދެލޯ ކަރުނުން ފުރުނެވެ. "ޝަޒްނާ،" އޭނާ ގޮވާލިއެވެ.
"ކޮއްކޮއަށް ވަޒީފާ ލިބުނީތާ!" އަހަރެން އުފަލުން ބުނީމެވެ.
އަފީފާގެ ސުޕަވައިޒަރުގެ ހުއްދައާއެކު އަހަރެމެން ކުޑަކޮށް ވާހަކަދައްކާލަން މަޑުކޮށްލީމެވެ. ރިޔާޒް ދުރުގައި ޓްރޮލީ ހިފައިގެން ހުއްޓެވެ.
"އަޔާން ކޮބާ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ.
"ބޮޑުދައިތަ ކައިރީ. އޭނާގެ ބަރުދަންވެސް މިހާރު އިތުރުވެއްޖެ،" އަފީފާ އުފަލާއެކު ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ މޫނުމަތިން ކޮންމެވެސް ހިތާމައެއް ފެންނަން ހުއްޓެވެ. "ޝަޒްނާ، އަހަރެން ވަރަށް ގިނަ މެސެޖު ލިޔެފައި ފޮހެލިން. އަހަރެން ބޭނުންވީ ޝަޒްނާ ކޮށްދިން ކަންތަކުގެ ވާހަކަ ބުނަން. އެކަމަކު ފަށާނެ ތަނެއް ނޭނގުނީ."
އޭނާ އިސްޖަހާލިއެވެ. "އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ ނިޔާވީ،" އޭނާ ވަރަށް މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. އަހަރެން ސިހުނެވެ.
"ކޮން އިރަކު؟"
"ޝަޒްނާއާ ދިމާވުމުގެ ސަތާރަ ދުވަސް ކުރިން."
އޭނާގެ ފިރިމީހާ ނަޒީމަކީ ރިސޯޓެއްގެ ބަދިގޭގައި މަސައްކަތްކުރި މީހެކެވެ. ކައިވެންޏަށް ދެ އަހަރުވެސް ނުވެއެވެ. "އޭނާ އަމިއްލައަށް ދަރިފުޅުގެ ހެދުންތައް ގަތީ. އެއްދުވަހު ގުޅާފައި އެހި ތުއްތު ކުދިން ބޫޓަށް އަރާތޯވެސް،" އަފީފާ ހިނިތުންވެލަމުން ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް އެ ހިނިތުންވުން ކަރުނައަށް ބަދަލުވާން ގިނަ ވަގުތެއް ނުނެގިއެވެ.
ނަޒީމް ނިޔާވީ ކުއްލިއަކަށެވެ. ބަލިވެގެން ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދިޔަ ގޮތަށް އެނބުރި ނައީއެވެ. "އެދުވަހު ހެނދުނު އޭނާ ބުނި މެންދުރު ކެއުން ބަހައްޓާށޭ. އަހަރެން ބެހެއްޓިން. ހޮސްޕިޓަލުން އެނބުރި އައިއިރު، ބަދިގޭގައި އޭނާގެ ތަށި ހުރީ މަތިޖަހާފައި،" އަފީފާ ގިސްލަމުން ބުންޏެވެ.
އަހަރެން އޭނާގެ އަތުގައި ހިފާލީމެވެ. އޭނާގެ އަތް ތުރުތުރުލައެވެ. އަތުގައި އެއްވެސް ފައިސާއެއް ނެތެވެ. ދަރަނިތަކާއި ކުލި ދައްކަން ޖެހިފައި އޮތީ އިންތިހާއަށެވެ. "އެދުވަހު ފިހާރައިގައި ހުރެފައި އަހަރެން ހިތަށްއެރި، ނަޒީމް އަހަރެން ދޫކޮށްލީ އަހަރެން މިއީ ވަރުގަދަ މީހަކަށް ނުވާތީބާއޭ. އަހަރެން ހުރީ އުއްމީދު ކަނޑާލައިގެން،" އަފީފާ ބުންޏެވެ.
"އަހަރެން ބިރުގަތީ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފުސު ދެކެ. އެކަމަކު ޝަޒްނާ އަހަންނާ ވާހަކަދެއްކީ އަދިވެސް އަހަރެން މިއީ އިންސާނެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގެން. ފައިސާއަށްވުރެ ބޮޑަށް އަހަންނަށް އެހީވީ ޝަޒްނާ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅުގެ ނަން އެހީމަ. އެންމެން ބަލަމުން ދިޔައީ އަހަރެންގެ އަތުގައި ނެތް އެއްޗަކަށް .އެކަމަކު ޝަޒްނާ ބެލީ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅަށް. އެންމެންނަށް ފެންނަނީ އަހަރެންގެ ނިކަމެތިކަން، އެކަމަކު ޝަޒްނާއަށް ފެނުނީ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު،" އަފީފާ ރޮމުން ބުންޏެވެ.
އަހަރެންގެ ލޮލުންވެސް ކަރުނަ ފައިބަން ފެށިއެވެ. "ކޮއްކޯ، ކޮއްކޮއަކީ މާ ކުރިންވެސް އިންސާނެއް. އެކަކު ބުނާ ބަހަކުން އެކަން ބަދަލެއް ނުވާނެ،" އަހަރެން އޯގާތެރިކަމާއެކު ބުނީމެވެ.
އަފީފާ އިސްއުފުލާލައި، ފުން ނޭވާއެއްލިއެވެ. "އެދުވަހު ގެއަށް ގޮސް އަހަރެން ބޮޑުދައިތައަށް ގުޅާފައި ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔައިދިނިން. އޭނާ އެރޭ އައިސް އަހަންނަށް އެހީތެރިވާން ފެށީ. ޝަޒްނާ ދިން ހިތްވަރުގެ ސަބަބުން އަހަރެން ބޭނުންވީ އަލުން ދިރިއުޅެން ފަށަން."
ދެން އަފީފާ ކުރިއަށް ޖެހިލައި އަހަރެންގެ ގައިގައި ބާރަށް ބައްދާލިއެވެ. އަހަރެންގެ ކޮނޑުގައި ބޯ އަޅާލައިގެން ހުރެ އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ، "ދިރިއުޅުމަކީ ހަނގުރާމައެއް ކަމަށް ގަބޫލުކޮށް، އުއްމީދު ކަނޑާލި ދުވަހު އަހަރެން ހިފަހައްޓައިދިނީ ޝަޒްނާ."
އަހަރެން އޭނާގެ ބުރަކަށީގައި ފިރުމާލީމެވެ. ބުނާނެ މާގިނަ ވާހަކައެއް ނެތެވެ. އެ އިހުސާސްތައް ބަހުން ބަޔާންކުރަން އުނދަގުލެވެ. އަހަރެން ދުރަށް ޖެހިލިއިރު، ރިޔާޒް ހުރީ އަހަރެމެންގެ ކައިރީގައެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު މުޅިން ބަދަލުވެއްޖެއެވެ. އޭނާ ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީ އަފީފާގެ ޔުނީފޯމުގައި އިން ބެޖަށެވެ.
"އަފީފާ،" ރިޔާޒް މަޑުމަޑުން ގޮވާލިއެވެ.
އަފީފާ ކަރުނަ ފޮހެލަމުން ކޮޅަށް ތެދުވިއެވެ. "ލައްބަ؟"
ރިޔާޒް އެއްޗެއް ބުނަން އުޅެފައި ހުއްޓާލިއެވެ. އޭނާގެ ލޮލުން ފެންނަނީ ދެރަވެފައިވާ ކަމުގެ ނިޝާންތަކެވެ. "އަހަރެން އަފީފާއާ މެދު ކަންތައް ކުރީ ވަރަށް އިހާނެތިކޮށް،" ރިޔާޒް ބުންޏެވެ. "އަހަރެން އެދުވަހު އެ ބުނި ބަސްތައް ބުނުމުގެ އެއްވެސް ހައްގެއް އަހަންނަކަށް ނެތް."
އަފީފާ އެއްޗެއް ނުބުނެ ރިޔާޒަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. "އަހަންނަށް މާފުކުރޭ،" ރިޔާޒް އިސްޖަހާލިއެވެ. "އަފީފާ އައީ އެހީއަކަށް އެދި، އެކަމަކު އަހަރެން ކަންތައް ކުރީ އެ ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވާނެ ގޮތަށް."
އަފީފާ އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް ތެތް ޓިޝޫކޮޅަށް ބަލާލިއެވެ. "ގެއަށް ގޮސް އަހަރެން ހަނދާންވީ ޝަޒްނާގެ ވާހަކައަށްވުރެ ބޮޑަށް ރިޔާޒް ބުނި ބަސްތައް."
ރިޔާޒް އިތުރަށް އިސްޖަހާލިއެވެ. "އެނގޭ..."
"ނޫން،" އަފީފާ ވަރަށް މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. "ރިޔާޒަކަށް ނޭނގޭނެ. ރިޔާޒް ގެއަށް ގޮސް އަހަރެންގެ މަތިން ހަނދާން ނައްތާލީ. އެކަމަކު އަހަރެން އެ ބަސްތަކާއެކު އެތައް ރެއަކު ރުއިން."
ރިޔާޒްގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބަން ފެށިއެވެ. "އާނ،" އޭނާ ބުންޏެވެ. "އަހަރެން ހަނދާން ނައްތާލިން."
އަފީފާގެ ބްރޭކް ގަޑި ހަމަވުމުން އޭނާ ޔުނީފޯމް ރީތިކޮށްލިއެވެ. "ވާހަކަ އަޑުއެހީތީ ޝުކުރިއްޔާ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
އޭނާ ދާން އުޅުމުން ރިޔާޒް އެހިއެވެ، "އަހަރެމެންނަށް މިހާރު ކޮށްދެވޭނެ އެއްވެސް ކަމެއް އެބައޮތްތަ؟"
އަފީފާ މަޑުޖެހިލިއެވެ. ދެން އަހަންނަށް ބަލާލިއެވެ. "މި ވަޒީފާގެ ސަބަބުން މިހާރު ކަންތައްތައް ރަނގަޅުވަމުން މިދަނީ. ބޮޑުދައިތަވެސް އެބަހުރި."
"އެންމެ ރަނގަޅު،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
އަފީފާ ރިޔާޒާ ދިމާއަށް އެނބުރިލިއެވެ. "މިފަހަރު ނޫނަސް، ދެން ފަހަރަކުންވެސް އެހީއަކަށް އެދޭ މީހަކާ މެދު ތިހާ ހަރުކަށި ނުވުމަށް އެދެން."
ރިޔާޒް ބޯޖަހާލިއެވެ. "އަހަރެން އެކަން ހަނދާން ބަހައްޓާނަން."
އަފީފާ އޭނާގެ މަސައްކަތަށް އެނބުރި ދިޔައެވެ. އޭނާ ގޮސް އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކަށް އެހީތެރިވާ މަންޒަރު އަހަރެމެން ބަލަން ތިބީމެވެ. އޭނާއަކީ މިހާރު އެހެން މީހުންނަށް އޯގާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ މީހެކެވެ.
ގެއަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި ރިޔާޒް އެއްވެސް ވާހަކައެއް ނުދައްކައެވެ. ޓްރެފިކް ލައިޓަކަށް މަޑުކޮށްލި ވަގުތު އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލާލީމެވެ. އޭނާ އިނީ ހުންގާނުގައި ވަރަށް ބާރަށް ހިފަހައްޓައިގެންނެވެ.
ގެއަށް ގޮސް ސާމާނުތައް ބަދިގެއަށް ވެއްދުމަށްފަހު، ރިޔާޒް މޭޒުކައިރީގައި އިށީނެވެ. "އަހަރެން އެދުވަހު ހޭނިން،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
"އާނ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
"މުޅި މަގުމަތީގައި އަހަރެން ހޭނިން."
"އާނ."
ރިޔާޒް އޭނާގެ ދެލޮލުގައި އަތްއެޅިއެވެ. "އޭނާ އެހާ ބޮޑު ހިތާމައެއް އުފުލަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެން ހުރީ އޭނާއަށް މަލާމާތްކޮށް ހޭން."
އަހަރެން އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި އިށީނީމެވެ. މިފަހަރު އޭނާ އަމިއްލަ ނަފުސު ދިފާއުކުރާކަށް މަސައްކަތެއް ނުކުރެއެވެ. ކުރެވުނީ ކުށެއްކަން އޭނާ ގަބޫލުކުރިއެވެ. "ޝަޒްނާއަށް އެނގުނުތަ އޭނާގެ ހާލަތު؟" ރިޔާޒް އެހިއެވެ.
"ނޭނގޭ. އެކަމަކު އޭނާ އެދުނީ ކިރުދަޅަކަށް. އަހަރެން އަތުގައި ފައިސާ ހުރި. އެހީތެރިވާން އެވަރު ފުދޭ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
ރިޔާޒް ފުން ނޭވާއެއްލިއެވެ. "އަހަރެން އަބަދުވެސް ބެލީ ހެކި ހޯދޭތޯ. މީހަކު އޮޅުވާލަފާނެތީ ބިރުން."
"ރައްކާތެރިވެ ހުރެމެ، އޯގާތެރިވެސް ވެވިދާނެ ރިޔާޒް،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
"އަހަރެން ހީކުރީ މީހަކު އޮޅުވާލުމުން އަހަރެން ނިކަމެތިވާނެ ކަމަށް. އެކަމަކު އޭނާ ލަދުގަންނަވާލުމުން އަހަންނަށް ލިބުނީ ކޮން މޮޅެއް؟" ރިޔާޒް ދެރަވެފައި އެހިއެވެ. "އަހަރެން މިހާރު ބޭނުމީ އަހަރެން މިހުރި ގޮތް ބަދަލުކުރަން."
އޭގެ ފަހުން އައި ހަފުތާތަކުގައި އަހަރެމެން އަފީފާއާ ގުޅުން ބޭއްވީމެވެ. އޭނާގެ ބޮޑުދައިތަ ރަށަށް ދާން ޖެހުމުން، ދަރިފުޅު ބަލާނެ މީހަކު ހޯދުމުގައި އަހަރެމެން އެހީތެރިވީމެވެ. ރިޔާޒް އަމިއްލައަށް އިސްނަގައިގެން ފުރަތަމަ މަހުގެ ހަރަދު ދޭން ހުށަހެޅިއެވެ. އަފީފާ އެކަން ގަބޫލުކުރީ އޭނާ އެ ފައިސާ އަނބުރާ ދައްކާނެ ކަމަށް ބުނަމުންނެވެ. ރިޔާޒް އެކަމަށް އެއްބަސްވިއެވެ. އޭނާ ދަސްކުރަމުން ދިޔައީ، އެހީތެރިވުމަކީ އަނެކާގެ ދިރިއުޅުމުގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވުން ނޫން ކަމެވެ.
އެއް ހުކުރު ދުވަހަކު އަފީފާ އޭނާގެ ދަރިފުޅު ގޮވައިގެން އަހަރެމެންގެ ގެއަށް އައެވެ. އަޔާން މިހާރު ކުރިއަށްވުރެ ބޮޑެވެ. އަފީފާ އޭނާގެ ފިރިމީހާ ގަނެދިން ކުޑަކުޑަ ބޫޓު ޖޯޑު މޭޒުމަތީގައި ބެހެއްޓިއެވެ. "މިހާރު މިއީ އޭނާގެ ފަޔަށް ހެޔޮވަރުވާން ފަށައިފި،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
ރިޔާޒް އެ ބޫޓު ޖޯޑަށް ވަރަށް ގިނައިރު ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. "އަހަރެން އޭނާ އުރާލަންތަ؟" ރިޔާޒް އެހިއެވެ.
އަފީފާ ބޯޖަހާލިއެވެ. ރިޔާޒް ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އެ ތުއްތު ކުއްޖާ އުރާލިއެވެ. އެ މަންޒަރު ބަލަން ހުރި އަފީފާގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބަން ފެށިއެވެ. "ކިހިނެއްވީ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ.
"ނަޒީމްވެސް ހަމަ ތިހެން ބުނީ. އޭނާވެސް ދަރިފުޅުގެ ބޯ ހިފަހައްޓަންވީ ގޮތާ މެދު ވަރަށް ކަންބޮޑުވި،" އަފީފާ ބުންޏެވެ.
ރިޔާޒް އެ ކުއްޖާގެ މޫނަށް ބަލާލިއެވެ. "އަހަރެމެންނަށް އޭނާގެ ވާހަކަ ކިޔައިދީބަލަ،" ރިޔާޒް ވަރަށް އޯގާތެރިކަމާއެކު ބުންޏެވެ.
އެ ދުވަހު ނަޒީމަކީ ހަމައެކަނި މަރުވި މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާއަކީ ދިރިހުރި އިންސާނެއްގެ ގޮތުގައި އަހަރެމެންގެ ހަނދާ
އެ ދުވަހު ނަޒީމަކީ ހަމައެކަނި މަރުވި މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާއަކީ ދިރިހުރި އިންސާނެއްގެ ގޮތުގައި އަހަރެމެންގެ ހަނދާނަށް އައެވެ. އޭނާއަކީ ދަރިފުޅަށް ބޭނުން ނުވާނެ ބޫޓު ގަނެދިން، ފޮނިކުރާ ފިހަން އުޅެގެން އަންދާލި، އަދި އޭނާގެ ތުއްތު ދަރިފުޅަށް ނިދިގަންނަވަން ވަރަށް އަޑު ހުތުރުކޮށް ލަވަކިޔައިދިން ލޯބިވެތި ބައްޕައެކެވެ. އެ މާހައުލުގައި އޮތީ ހިތާމައަށްވުރެ ބޮޑަށް، އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ މަތިވެރި ގުޅުމެވެ.
މަސްތަކެއް ފަހުން އަހަރެމެން އަނެއްކާވެސް އެ ސުޕަމާކެޓަށް ދިޔައީމެވެ. ފިހާރައިގެ ދޮރުމަތީގައި، އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކު އޭނާގެ އަތުގައި ހުރި މަދު ފައިސާކޮޅު ގުނަން ހުއްޓެވެ. އޭނާގެ ކައިރީގައި ހަނޑޫ ބޯލަކާއި މަސްދަޅުތަކެއް ހުއްޓެވެ.
ރިޔާޒްގެ ހިނގުން މަޑުޖެހިލިއެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ކުރިން ފެންނަ ކަހަލަ ފާޑުކިޔުމުގެ ކުލަވަރު ފެނިލާފައި ވަގުތުން ފިލައިގެން ދިޔައެވެ. އޭނާ އެ މުސްކުޅި މީހާގެ ކައިރިއަށް ހިނގައިގަތެވެ.
"ބޭބޭ، ފައިސާ މަދުވަނީތޯ؟" ރިޔާޒް ވަރަށް އަދަބުވެރިކަމާއެކު އެހިއެވެ.
އެ މީހާ ލަދުން އިސްޖަހާލިއެވެ. "އާނ، ކުޑަކޮށް މަދުވަނީ."
ރިޔާޒް އަހަންނަށް ބަލާލިއެވެ. އޭނާގެ ދެލޮލުގައި އޮތީ އޯގާތެރިކަމެވެ. "އަޅުގަނޑުމެން އެކަން ހަމަޖައްސައިދޭނަން،" ރިޔާޒް ބުންޏެވެ. އޭނާ އެކަން ކުރީ ވަރަށް މަޑުމަޑުންނެވެ. އެހެން މީހުންނަށް ދައްކާކަށް ނޫނެވެ. ނަސޭހަތެއް ދޭކަށްވެސް ނޫނެވެ. ހަމައެކަނި އެހީތެރިވުމުގެ ސާފު ނިޔަތުގައެވެ.
ފިހާރައިގެ އަނެއް ކައުންޓަރުގައި އަފީފާ ހުއްޓެވެ. އޭނާ ހުރީ ކަސްޓަމަރަކަށް އެއްޗެހި ކޮތަޅަށް އަޅައިދޭށެވެ. އޭނާއަށް ރިޔާޒް އެ މުސްކުޅި މީހާއަށް އެހީވި މަންޒަރު ފެނުނެވެ. އަދި އޭނާއަށް އެކަން ވިސްނުނެވެ. ފިހާރައިގެ ދުރުގައި ހުރެފައި އޭނާ އަހަންނަށް ބަލާލައި ހިނިތުންވެލިއެވެ. އަހަރެންވެސް އޭނާއަށް ހިނިތުންވުމެއް ރައްދުކުރީމެވެ.
މިފަހަރު ފިހާރައިން ނުކުމެގެން ދިޔައިރު، އެ މީހާއަކީ އެހީއަށް ހައްގު މީހެއްތޯ ރިޔާޒް ސުވާލެއް ނުކުރެއެވެ. އޭނާ މާރުކޭޓު ކޮތަޅުތައް ހިފައިގެން ކާރަށް ގޮސް، އަހަންނަށްޓަކައި ކާރުގެ ދޮރު ހުޅުވައިދިނެވެ.
ގެއަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި ރިޔާޒް ބުންޏެވެ، "މިއަދު އެތަނަށް ދެވުނީތީ އަހަރެން ވަރަށް އުފާވެއްޖެ."
އަހަރެންވެސް އިނީ އެހާމެ އުފަލުންނެވެ. އެހީތެރިވުމަކީ ހަމައެކަނި ފައިސާ ދިނުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މީހެއްގެ ކަރާމާތް ހިފަހައްޓައިދީ، އަލުން ދިރިއުޅުމުގެ ހިތްވަރު ދިނުމެވެ. އަދި އެހީތެރިވުމުގެ ތެރެއިން ރިޔާޒަށް ލިބުނު ބަދަލަކީ، އޭނާގެ ހިތުގައި އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ އާ ރޫހެއް އުފެދުމެވެ.
ކުޑަކުޑަ އޯގާތެރިކަމެއްގެ ސަބަބުން މުޅި ދިރިއުޅުން ބަދަލުވެދާނެކަން މިއަދު އަހަރެމެން ދެމީހުންނަށްވެސް ޔަގީންވެއްޖެއެވެ. ސުޕަމާކެޓުގެ އެ ހަރުގަނޑުތަކުގެ ދޭތެރެއިން ފެށުނު އެ ދަތުރު، އަހަރެމެން އެންމެންގެ ހިތްތަކަށް ގެނެސްދިނީ ބަޔާންކުރަންދަތި ހިތްހަމަޖެހުމެކެވެ.
އެ ދުވަހަށްފަހު، ރިޔާޒްގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފަލްސަފާ މުޅިން ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ. އޭނާ ކުރިން ގެންގުޅުނު "ހަރުކަށި އުސޫލުތަކުގެ" ބަދަލުގައި، މިހާރު އޭނާގެ ކިބައިން ފެންނަނީ މަޑުމައިތިރިކަމާއި ކަންކަމާ މެދު ފުންކޮށް ވިސްނާ މަންޒަރެވެ.
އެއްދުވަހަކު ހަވީރު އަހަރެމެން ގޭގެ ބެލްކަނީގައި ސައިބޯން ތިއްބާ، ރިޔާޒް ކުއްލިއަކަށް ބުންޏެވެ. "ޝަޒްނާ، އަހަރެން މި ވިސްނަނީ އަފީފާގެ ދަރިފުޅު، އަޔާންގެ ތައުލީމީ ކަންކަމަށް އެހީތެރިވާނެ ފަންޑެއް ހުޅުވަން. އޭނާ ބޮޑުވެގެން ދާއިރު، އޭނާގެ ބައްޕަ ނެތްކަމުގެ އިހުސާސް ވީހާވެސް ކުޑަކުރެވޭތޯ."
އަހަރެން ރިޔާޒަށް ބަލާލީމެވެ. އޭނާގެ ދެލޮލުން ފެންނަނީ އިހުލާސްތެރިކަމެވެ. "ތިއީ ވަރަށް ރަނގަޅު ހިޔާލެއް. އެކަމަކު އަފީފާ އެކަން ގަބޫލުކުރާނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އޮތް އިތުބާރު ނުގެއްލޭ ގޮތަށް ކަންކަން ކުރީމަ،" އަހަރެން ހަނދާންކޮށްދިނީމެވެ.
ރިޔާޒް ބޯޖަހާލިއެވެ. "އާނ، އަހަރެން މިހާރު ދަސްކޮށްފިން އެހީތެރިވުމަކީ މީހަކު އަޅުވެތިކުރުން ނޫންކަން. އަހަރެމެން އޭނާއަށް އެހީވާނީ އޭނާގެ ގަދަރަށް އުނިކަން ނާންނާނެހެން، ބޭންކު އެކައުންޓެއް މެދުވެރިކޮށް އިންވެސްޓްމަންޓެއްގެ ގޮތުގައި."
ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް އަފީފާއަކީ އަހަރެމެންގެ އާއިލާގެ މެންބަރަކަށް ބަދަލުވިއެވެ. އޭނާގެ ވަޒީފާގައި ކުރިއެރުން ލިބި، މިހާރު އޭނާއަކީ އެ ސުޕަމާކެޓްގެ ސެކްޝަން އިންޗާޖެކެވެ. އޭނާގެ ކިބައިން ފެންނަ ހިތްވަރަކީ އަހަރެމެންނަށްވެސް ލިބޭ ފިލާވަޅެކެވެ.
އަހަރެމެންގެ ގުޅުން ބަދަހިވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް، ރިޔާޒް އޭނާގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންނާ މެދު ކަންތައް ކުރާ ގޮތްވެސް ބަދަލުވިއެވެ. ކުރިން މުސާރައިގެ ކުރިއެރުމަކަށް އެދޭ މީހާއަށް މަލާމާތްކުރި ރިޔާޒް، މިހާރު މަސައްކަތް ކުރަނީ މުވައްޒަފުންގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގައި ދިމާވާ ދަތިތައް ދެނެގަނެ، ކުންފުނީގެ ފަރާތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތްތައް ހޯދުމަށެވެ.
އަހަރެން އެއްދުވަހަކު ރިޔާޒް ކައިރީ އެހީމެވެ. "ރިޔާޒް، ކޮން ކަމެއްތޯ އެންމެ ބޮޑަށް ބަދަލުވީ؟"
ރިޔާޒް ހިނިތުންވެލިއެވެ. "އަހަރެންގެ ނަޒަރިއްޔާތު. ކުރިން އަހަރެން ހީކުރީ ފައިސާއަކީ ބާރެއް ކަމަށް. އެކަމަކު މިހާރު އަހަރެން ގަބޫލުކުރަނީ ފައިސާއަކީ އަމާނާތެއް ކަމަށް. އަދި އެންމެ ބޮޑު ބާރަކީ އޯގާތެރިކަން ކަމަށް. އަފީފާގެ އެ ދުވަހުގެ އެ ކަރުނަތަކަކީ އަހަރެންގެ ހިތުގެ ހަރުކަން ފިލުވައިދިން އޯގާތެރިކަމުގެ ތިކިތަކެއް."
އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުން މިހާރު މާ ފުރިހަމައެވެ. ގޭގެ އާ ދޮރުފޮތިތަކަށްވުރެ، އަފީފާގެ ދަރިފުޅު އަޔާންގެ ހިނިތުންވުން އަހަރެމެންނަށް މާ އަގުބޮޑެވެ. ކޮންމެ އިންސާނަކީވެސް އިހުތިރާމާއި ލޯބި ހައްގުވާ މީހެއްކަން، އަދި ނުދަންނަ މީހަކަށް ދިއްކޮށްލާ ކުޑަކުޑަ އެހީތެރިކަމުގެ އަތަކީ، އެމީހެއްގެ މުޅި ދުނިޔެ ބަދަލުކޮށްލާނެ ސަބަބަކަށް ވެދާނެކަން އަހަރެމެންނަށް މިއަދު އެނގެއެވެ.
މި ވާހަކައަކީ ހަމައެކަނި އަފީފާގެ ހިތްވަރުގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. މިއީ ރިޔާޒްގެ ހިތް ބަދަލުވި ވާހަކައެވެ. އަދި އަހަރެން، ޝަޒްނާގެ، އިންސާނިއްޔަތުކަމަށް އޮތް އުއްމީދު އާވި ވާހަކައެވެ. އަހަރެމެން އެންމެންނަކީވެސް އެކަކު އަނެކަކަށް ބޭނުންވާނެ ބައެއްކަން ހަނދާންކޮށްދިން، ސުޕަމާކެޓްގެ އެ އާދައިގެ ހަވީރުގެ ވާހަކައެވެ. ސަބަބަކީ ބައެއްފަހަރު، ކުރިއަށް ދިއުމަށް ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި ކުޑަކުޑަ ހިތްވަރެއް ނުވަތަ މީހެއްގެ އޯގާތެރި ބަހެއް ކަމަށްވާތީއެވެ.
އަފީފާގެ ދިރިއުޅުމަށް އައި ބަދަލުތަކާއެކު، އަހަރެމެންގެ ދެމަފިރިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އާދަކާދަތަކަށްވެސް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނަން ފެށިއެވެ. ރިޔާޒް މިހާރު ހަފުތާ ބަންދުގައި ގިނައިން ވާހަކަދައްކަނީ އާ އެޕާޓްމަންޓެއް ގަތުމުގެ ބަދަލުގައި، މުޖުތަމައުގައި އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ދާއިމީ އެހީއެއް ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތްތަކާ މެދުގައެވެ.
އެއްދުވަހަކު ރިޔާޒް އޮފީހުން އައީ ވަރަށް އުފާވެފައި ހުރެއެވެ. "ޝަޒްނާ، އަހަރެން މިއަދު އޮފީހުގައި 'އެމްޕަތީ ފަންޑް' އެއް ހުޅުވައިފިން. އެއީ މުވައްޒަފުންގެ އާއިލާތަކަށް ދިމާވާ ކުއްލި ހިތާމަތަކާއި ބަލިމަޑުކަމުގައި އެހީތެރިވާން ހާއްސަކުރި ފަންޑެއް. އަދި އޮފީހުގެ އެންމެންވެސް އެކަމާ ވަރަށް އުފާވި،" އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ. އަހަރެން ރިޔާޒްގެ މޫނަށް ބަލާލީމެވެ. ކުރިން އަމިއްލަ އެދުމާއި، މުސާރައިގެ ކުރިއެރުމަށް އެދޭ މީހުންނަށް މަލާމާތްކުރި ރިޔާޒްގެ ކިބައިން މިއަދު ފެންނަނީ މުޅިން ތަފާތު ސިފަތަކެކެވެ.
އަފީފާގެ ހިތްވަރަކީ އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ބޮޑު މިސާލެވެ. އެއްދުވަހަކު އަހަރެން އަފީފާއާ ބައްދަލުކޮށްލަން ފިހާރައަށް ދިޔައިމެވެ. އޭނާ ހުރީ އަލަށް ވަޒީފާއަށް ވަތް މުވައްޒަފަކަށް ކަންކަން ދަސްކޮށްދޭށެވެ. އޭނާ އެ ކުއްޖާއަށް ބުނެދެމުން ދިޔައީ، "މިތަނަށް އަންނަ ކޮންމެ މީހަކީވެސް ތަފާތު ހާލަތެއްގައި ހުރެދާނެ މީހެއް. ބައެއް މީހުން ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ތިއްބަސް، އެއީ އެމީހެއްގެ ދިރިއުޅުމުގައި އޮތް ބޮޑު ތަކުލީފެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ވެދާނެ. އެހެންވީމާ އަބަދުވެސް އޯގާތެރިކަމާއެކު މުއާމަލާތްކުރާތި." އަފީފާގެ އެ ބަސްތަކުން އަހަރެންގެ ހިތަށް ވަރަށް ބޮޑު އަސަރެއް ކުރިއެވެ. އޭނާގެ ނިކަމެތި ހާލަތުން ލިބުނު ފިލާވަޅު، އޭނާ މިއަދު އެހެން މީހުންނަށް ބަދަލުކޮށްދެނީ ރީތި ނަމޫނާއަކުންނެވެ.
އަޔާންގެ ފުރަތަމަ އުފަންދުވަސް އައިއިރު، އަހަރެމެން އެ ދުވަސް ފާހަގަކުރީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ. އަފީފާގެ ގޭގައި ބޭއްވި އެ ކުޑަކުޑަ ހަފުލާގައި ބައިވެރިވީ އަހަރެމެން ދެމަފިރިންނާއި އަފީފާގެ ބޮޑުދައިތައެވެ. ރިޔާޒް އަޔާންއަށް ހަދިޔާކުރީ އޭނާ ބޮޑުވެގެން ކިޔަވަން ބޭނުންވާނެ ފައިސާ ރައްކާކުރެވޭނެ އެކައުންޓެކެވެ. "މިއީ އަޔާންގެ ބައްޕަގެ ހަނދާނުގައި،" ރިޔާޒް ބުންޏެވެ. އަފީފާގެ ދެލޯ ކަރުނުން ފުރުނެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ކުރީގެ އެ މާޔޫސީ ކަރުނައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޝުކުރުވެރިކަމުގެ ކަރުނައެވެ.
"ޝަޒްނާ، އަހަރެން ހިތަށް އަރާ، އެދުވަހު ޝަޒްނާއާ ދިމާނުވިނަމަ އަހަރެން މިއަދު ކޮބައިބާއޭ؟" އަފީފާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. "އަހަރެން ހުރީ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އޮތް އިތުބާރު ކުޑަވެ، މި ދުނިޔޭގައި އޯގާތެރިކަމެއް ނެތް ކަމަށް ގަބޫލުކޮށްގެން."
އަހަރެން އޭނާގެ އަތުގައި ފިރުމާލީމެވެ. "އަފީފާ، މާތްﷲ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް މަގެއް ދައްކަވާނެ. އަހަރެމެންނަކީ ހަމައެކަނި އެކަލާނގެ މެދުވެރިކުރެއްވި ބައެއް. އަފީފާގެ އަމިއްލަ ހިތްވަރު ނެތްނަމަ، އަހަރެމެންނަށްވެސް އެހީއެއް ނުވެވުނީސް."
ރިޔާޒް މިހާރު ކޮންމެ މަހަކުވެސް އަހަރެން ގާތު އަހާލާނެއެވެ. "މިމަހު އެހީއެއް ބޭނުންވާ ކޮންމެވެސް އާއިލާއެއް އެބައޮތްތަ؟" އޭނާގެ މި ބަދަލަކީ އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު އުފަލެވެ. އަހަރެމެންނަށް މިއަދު އެނގިއްޖެއެވެ؛ އުފާވެރިކަމަކީ ބޮޑު ގޭގޭގައި އުޅުމާއި، އަގުބޮޑު ދޮރުފޮތިތަކާއި ކާޕެޓްތަކެއް ނޫނެވެ. އުފާވެރިކަމަކީ ހިތާމައިގައި ތިބޭ މީހުންގެ ތުންފަތަށް ހިނިތުންވުމެއް ގެނެސްދިނުމެވެ.
އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ދަތުރުގައި އަފީފާއާ ދިމާވުމަކީ، ހަމައެކަނި އޭނާއަށް ލިބުނު އެހީއެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަހަރެމެންގެ އިންސާނިއްޔަތުކަން އަލުން ދިރުވައިދިން، އަދި އަހަރެމެންގެ ކައިވެނީގެ ގުޅުން އިތުރަށް ވަރުގަދަކޮށްދިން ރަހުމަތެކެވެ. ކޮންމެ އިންސާނަކީވެސް އެހެން މީހުންނަށް ކުރިއަށް ދިއުމަށް ލިބޭ ހިތްވަރަކަށް ވެވިދާނެއެވެ. އަފީފާގެ އެ ކުޑަކުޑަ އާދޭހުން ފެށުނު މި ވާހަކަ، މިއަދު ވަނީ އެތައް ބައެއްގެ ހިތްތަކަށް އަލިކަން ގެނެސްދޭ އުއްމީދުގެ ދަތުރަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ.
އަދިވެސް އަހަރެމެން އެ ސުޕަމާކެޓަށް ދަމެވެ. ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް އެ ކިރުދަޅުތައް ހުރި ހަރުގަނޑާ އަރާ ހަމަވާއިރު، އަހަރެމެން އެކަކު އަނެކަކަށް ބަލާލާފައި ހިނިތުންވެލަމެވެ. އެއީ އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުވި ތަނެވެ. އެއީ "އޯގާތެރިކަމަކީ ބަލިކަށިކަމެއް ނޫން" ކަން ރިޔާޒަށް ދަސްވި ތަނެވެ. އަދި އެއީ "އިހުލާސްތެރި އެހީއަކީ މީހެއްގެ މުޅި ދުނިޔެ ބަދަލުކޮށްލާނެ އެއްޗެއް" ކަން އަހަންނަށް ޔަގީންވި ތަނެވެ. ކޮންމެ މީހަކީވެސް އެހެން މީހަކަށް ހިތްވަރަކަށް ވާންވީ ވަގުތަކީ މިއީއެވެ. ސަބަބަކީ ބައެއް މީހުން ދިރިހުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި "ކުރިއަށް ދިއުމަށް ފުދޭވަރުގެ" ކުޑަކުޑަ އޯގާތެރިކަމަކަށް ވާތީއެވެ.
އެ ވަށިގަނޑު ތެރޭގައި އޮތީ އެންމެ ދެ އެއްޗެވެ. ޕާން ފޮއްޗަކާއި ސައިފަތް ޕެކެޓެކެވެ.
އޭނާ ކިރުދަޅެއް ނަގައި، އޭގެ އަގަށް ބަލާލުމަށްފަހު އަލުން ހަރުގަނޑުގައި ބެހެއްޓިއެވެ. ދެން އޭނާގެ އަތުގައި ހުރި މަދު ފައިސާކޮޅު ގުނާލިއެވެ. އަދިވެސް އެއްފަހަރު ކިރުދަޅުގެ އަގަށް ބަލާލިއެވެ.
އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ ރިޔާޒް އޭރު ހުރީ ކޮފީ ބްރޭންޑްތައް އަޅާކިޔާށެވެ. އަހަރެން އޭނާގެ ކައިރީގައި ހުއްޓާ، އެ އަންހެންކުއްޖާ މަޑުމަޑުން އަހަރެމެންނާ ދިމާއަށް އައެވެ.
"މާފުކުރައްވާ..." އޭނާ ވަރަށް މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.
އޭނާގެ ދެލޯ ފުރަތަމަ އަމާޒުވީ އަހަންނަށެވެ. ދެން ރިޔާޒަށެވެ. "މި ދަރިފުޅަށް ކިރުދަޅެއް ގަނެދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދެވިދާނެތޯ؟"
އަހަންނަށް ޖަވާބެއް ނުދެވިގެން އުޅެނިކޮށް، ރިޔާޒް ވަރަށް ފޫހިވެފައި ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލިއެވެ. "ނުދަންނަ މީހުން ކައިރީ ކާންދޭން ކިޔުމުގެ ކުރިން، އަމިއްލަ އާއިލާ ރޭވުންތެރިކަމާއެކު ބަލަހައްޓަން ދަސްކުރިނަމަ މާ ރަނގަޅުވީސް،" ރިޔާޒް ބުންޏެވެ.
އެ އަންހެންކުއްޖާ ހުރި ފިޔަވަޅުމަތީގައި ގަނޑުވީ ކަހަލައެވެ. އޭނާގެ މޭގައި އޮތް ތުއްތު ދަރިފުޅު ގުޑާލިއެވެ.
"މާފުކުރައްވާ،" އޭނާ ވަރަށް މަޑުމަޑުން ބުނެލިއެވެ. އަދި އިސްޖަހާލައިގެން ހަރުގަނޑާ ދިމާއަށް އެނބުރުނެވެ. އޭނާ އިސްޖަހާލި ގޮތުން އަހަރެންގެ ހިތަށް ވަރަށް އަސަރުކުރިއެވެ. އަހަންނަށް އޭނާގެ ފަހަތުން ދެވުނެވެ.
އަހަރެންގެ ނަމަކީ ޝަޒްނާއެވެ. އަހަރެންގެ އުމުރަކީ ތިރީސް އަށް އަހަރެވެ. ކައިވެންޏަށް އެގާރަ އަހަރު ވެފައިވާއިރު، އަހަރެމެން ދިރިއުޅެނީ ހުޅުމާލޭގެ ކުލީ އެޕާޓްމަންޓެއްގައެވެ.
ރިޔާޒަކީ މީހުން ބުނާ ކަހަލަ ރަހުމުކުޑަ ނުބައި މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ގަވާއިދުން ބިލްތައް ދައްކައެވެ. އުފަންދުވަސްތައް ހަނދާން ބަހައްޓައެވެ. އަދި ތިމާގެ މީހަކު އެހީއަކަށް އެދިއްޖެނަމަ އެހީތެރިވެސްވެއެވެ. ނަމަވެސް ފަހަކަށް އައިސް އޭނާގެ ވިސްނުން ހުންނަނީ، ދަތި ހާލުގައި އުޅޭ މީހުންނަކީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ނުކުޅެދުންތެރިކަމާއި ކަންނެތްކަމުގެ ސަބަބުން އެ ހާލުގައި އުޅޭ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މީހަކު ފައިސާގެ އެހީއަކަށް އެދިއްޖެނަމަ، އޭނާ ބުނާނީ އެއީ ކަންނެތް މީހެއް ކަމަށެވެ. މީހެއްގެ ވަޒީފާ ގެއްލިއްޖެނަމަ، އޭނާ ސުވާލުކުރާނީ އެމީހަކަށް ކުރެވުނު ކުށަކީ ކޮބައިތޯއެވެ.
އެދުވަހު މެންދުރުވެސް އޭނާ ހުރީ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފަކު މުސާރައިގެ ކުރިއެރުމަކަށް އެދުމުން އެކަމާ ޝަކުވާކޮށްކޮށެވެ. އަދި މިހާރު މިހިރީ، ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ތުއްތު ދުވަސްވަރުގައި އޮތް ދަރިފުޅަށް ކާންދޭނެ ގޮތެއް ނެތިގެން އާދޭސްކުރި އަންހެނަކަށް މަލާމާތްކޮށްފައެވެ.
އަހަރެން ގޮސް އެ އަންހެންކުއްޖާއާ އަރާ ހަމަކުރީމެވެ. "ކޮއްކޯ،" އަހަރެން ގޮވާލީމެވެ. އޭނާ ހުއްޓުނެވެ. ނަމަވެސް އެނބުރި ބަލައެއް ނުލިއެވެ.
"އަހަންނާ ދިމާއަށް ބަލާލަބަލަ،" އަހަރެން އޯގާތެރިކަމާއެކު ބުނީމެވެ.
"އަހަރެން އެހީއަށް އެދިގެން ނުވާނެ،" އިސްޖަހައިގެން ހުރެ އޭނާ ބުންޏެވެ.
"ކޮއްކޮ އެދުނީ ކިރުދަޅަކަށް. އެއީ މާފަށް އެދެންޖެހޭ ވަރުގެ ކަމެއް ނޫން،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. އޭނާގެ ތުންފަތް ތުރުތުރުލަމުން ދިޔައެވެ. ކައިރިން ބަލާއިރު އޭނާ ފެންނަނީ އަހަރެން ހީކުރި ވަރަށްވުރެ މާ ޒުވާންކޮށެވެ. އުމުރުން ވާނީ ސައުވީހަކަށް އަހަރެވެ. ދެލޯ ކައިރި ވަނީ ކަޅުވެފައެވެ. ވަރުބަލިކަން އިންތިހާއަށް މޫނުމަތިން ފެނެއެވެ.
"ކޮއްކޮގެ ނަމަކީ ކޮބާ؟" އަހަރެން އަހާލީމެވެ.
"އަފީފާ،" އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.
"ދެން މި ކުޑަކުއްޖާގެ ނަމަކީ؟" އަހަރެން އެ ތުއްތު ކުއްޖާއަށް ބަލާލީމެވެ.
"އަޔާން،" އޭނާ ދަރިފުޅުގެ މޫނަށް ބަލާލަމުން ބުންޏެވެ.
"ހަލޯ އަޔާން،" އަހަރެން ލޯބިން ބުނެލީމެވެ. އެވަގުތު އެ ތުއްތު ދަރިފުޅު އަނގަ ހުޅުވާލައި ކުޑަކުޑަ އާ ފުރިހަމައެއް ލިއެވެ. އަފީފާ ހިނިތުންވާން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ.
"ކިތައް ދުވަސްވެއްޖެ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ.
"މާދަމާއަށް ހަ ހަފުތާ ވާނެ."
"އަޔާން ބޮނީ މި ކިރުތަ؟" އަހަރެން ކިރުދަޅަށް އިޝާރާތް ކުރީމެވެ. އޭނާ ބޯޖަހާލިއެވެ. "އާނ، ކްލިނިކުން ބުނީ މި ކިރުދޭން."
"މި ދަޅު ކޮއްކޮގެ ވަށިގަނޑަށް ލާ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
"އަހަރެން އަތުގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ފައިސާ އެބަހުރި،" އޭނާ އަވަސް އަވަހަށް ބުންޏެވެ. "ތިންސަތޭކަ ސާޅީސް ރުފިޔާ އެބައޮތް."
"އެންމެ ރަނގަޅު،" އަހަރެން ކިރުދަޅު ނަގައި އޭނާގެ ވަށިގަނޑަށް ލައިދިނީމެވެ. ދެން އޭގައި އޮތް ޕާން ފޮއްޗާއި ސައިފަތް ޕެކެޓަށް ބަލާލީމެވެ. "ކޮއްކޮ މިއަދު އެއްޗެއް ކައިފިންތަ؟"
އޭނާ އިސްޖަހާލިއެވެ. "ކޮއްކޯ؟" އަހަރެން އަލުން އެހީމެވެ.
"ސައި ބުއިން،" އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.
"މިހާރު ހަތަރުގަޑި ބައިވަނީ..."
"އެނގޭ..." އޭނާގެ އަޑުގައި ހުރީ މާޔޫސްކަމެވެ.
އެވަގުތު ރިޔާޒް ކޮފީ ފުޅި ހިފައިގެން އަހަރެމެންގެ ކައިރިއަށް އައެވެ. "ޝަޒްނާ، ދަނީތަ؟" ރިޔާޒް އެހިއެވެ.
"މި ދަނީ، މަޑުކޮށްލާ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. ރިޔާޒް އަފީފާގެ ވަށިގަނޑުގައި އޮތް ކިރުދަޅަށް ބަލާލިއެވެ. "ތިއީ ހަމަ ގަނެދެނީތަ؟" ރިޔާޒް ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލިއެވެ. "ޝަޒްނާއަކަށް ނޭނގޭނެ މި މީހުންގެ ގޮތެއް."
"އެހެންވެއޭ މި އަހަނީ،" އަހަރެން ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ބުނީމެވެ.
އަފީފާ އޭނާގެ ދަރިފުޅު މެޔާލާ ބާރުކޮށްލިއެވެ. "އެންމެ ރަނގަޅު. އަހަރެންގެ ސަބަބުން ތި ދެމީހުން ޒުވާބު ނުކުރޭ،" އަފީފާ ބުންޏެވެ.
"އަހަރެމެން ޒުވާބެއް ނުކުރަން،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ދަބަސް ހުޅުވާލީމެވެ. އެދުވަހު ހެނދުނު އަހަރެން ބޭންކުން ފައިސާ ނެގީ ގޭގެ އެޕާޓްމަންޓަށް ބައެއް އެއްޗެހި ގަންނާށެވެ. އާ ދޮރުފޮތިތަކާއި ރީތި ކާޕެޓެކެވެ. އެއީ ނުގަނެ މަޑުކޮށްލެވޭނެ އެއްޗެއްސެވެ.
އަހަރެން ހަތަރުހާސް ފަސްސަތޭކަ ރުފިޔާ ގުނާލުމަށްފަހު އަފީފާއަށް ދިއްކޮށްލީމެވެ. އަފީފާ އެ ފައިސާތަކަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީ ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގިފައެވެ. "ނޫން..." އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. "ހަމައެކަނި ކިރުދަޅު ދިނަސް ފުދޭނެ."
"ކިރުދަޅު ގަނޭ. އަދި ކޮއްކޮ ކާނެ އެއްޗެހިވެސް ގަނޭ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
"އަހަންނަށް ތިހާ ގިނަ ފައިސާ ނުނެގޭނެ."
"ނެގޭނެ. މިއީ މިވަގުތު ކޮއްކޮއަށް ބޭނުންވާނެ އެއްޗެއް،" އަހަރެން އޭނާގެ އަތުގައި ހިފައި، އެ ފައިސާކޮޅު އަތްތިލަ ތެރެއަށް ލައި ބާރުކޮށްލީމެވެ.
އަފީފާ އެ ފައިސާތަކަށް ބަލާލުމަށްފަހު، އަހަރެންގެ އިނގިލިތަކުގައި ބާރަށް ހިފަހައްޓާލިއެވެ. އޭނާގެ ލޮލުން ފައިބަމުންދިޔަ ކަރުނަތަކުން އަހަރެންގެ ހިތް ކުދިކުދިވިއެވެ. "ކީއްވެ؟" އޭނާ ސުވާލުކުރިއެވެ. އެ އަޑުގައި އޮތީ ހައިރާންކަމެވެ.
"ސަބަބަކީ މިއަދު ކޮއްކޮއަށް އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާތީ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
އަފީފާ ގިސްލާފައި ރޯން ފެށިއެވެ. އޭނާ އަމިއްލައަށް ހުއްޓޭތޯ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައިރު، މޭގައި އޮތް ތުއްތު ދަރިފުޅު މަޑުމަޑުން ގުޑާލިއެވެ. ރިޔާޒް ކައިރީގައި ހުރެފައި ފޫހިވެގެން ފައިސާ ދައްކާ ކައުންޓަރާ ދިމާއަށް ބަލާލިއެވެ. "ޝަޒްނާ، މީހުން އެބަ ބަލާ،" އޭނާ ކުދިކިޔާލިއެވެ.
އަހަރެން ރިޔާޒްގެ ބަހަކަށް އަޅައެއް ނުލަމެވެ. "ކޮއްކޮގެ ގޭގައި އުޅެނީ ކޮންބައެއް؟" އަހަރެން އަހާލީމެވެ.
"ބޮޑުދައިތަ އަންނާނެ ވަގުތު ލިބުނުވަރަކުން،" އޭނާ ކަރުނަ ފޮހެމުން ބުންޏެވެ.
"އަހަންނަށް ކޮއްކޮގެ ނަންބަރު ދީބަލަ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
އަފީފާ ބޯ ހޫރުވާލިއެވެ. "އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން ޝަޒްނާ ހީކުރާކަށް އަހަރެން އަބަދު އެހީއަށް އެދޭނެއޭ."
"އަހަރެން ބޭނުމީ ކޮއްކޮ ސަލާމަތުން ގެއަށް ދިޔަކަން ޔަގީންކުރަން،" އަހަރެން ޔަގީންކަން ދިނީމެވެ. އޭނާ އަހަންނަށް ނަންބަރު ދިނެވެ. އަހަރެމެން ދާން ހިނގައިގަތުމުގެ ކުރިން އޭނާ ކިރުދަޅުގައި އަތްލިއެވެ. "މާތްﷲ ޝަޒްނާއަށް ހުރިހާ ކަމެއް ލުއިކޮށްދެއްވާށި،" އޭނާ ދުޢާކުރިއެވެ.
ކާރަށް އެރިތަނާހެން ރިޔާޒް ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލިއެވެ. "ހަތަރުހާސް ފަސްސަތޭކަ ރުފިޔާ! ޝަޒްނާ، ތިއީ ހަމަ މޮޔައެއް. އޭނާ ރޯނެކަން އެނގޭނެ އެހާ ގިނަ ފައިސާ ދިނީމަ."
"ހުއްޓާލާ ރިޔާޒް،" އަހަރެން ވަރަށް ސީރިއަސްވެފައި ބުނީމެވެ.
"އަހަރެން މި މަސައްކަތް ކުރަނީ ޝަޒްނާ ސަލާމަތް ކުރަން. ތިކަހަލަ މީހުންނަށް އެނގޭނެ މީހުންގެ އިހުސާސްތަކާ ކުޅެން،" ރިޔާޒް ބުންޏެވެ.
އަހަރެން ބޭރު ބަލާލީމެވެ. އަފީފާ ދެ ކޮތަޅު ހިފައިގެން ފިހާރައިން ނުކުންނަނީއެވެ. އޭނާ އަޔާން ނިވާކޮށްލުމަށްފަހު ހޫނުގަދަ އަވީގެ ތެރެއަށް ހިނގައިގަތެވެ. "އޭނާ ފައިސާއަކަށް ނޭދޭ. އޭނާ އެދުނީ ކިރުދަޅަކަށް،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
"އެއީ ޝަޒްނާ ފައިސާ ދޭނެކަން އެނގޭތީ،" ރިޔާޒް ރައްދުދިނެވެ.
"ކޮން ކަމެއް ކުރީމަ ރިޔާޒް އޭނާ ގަބޫލުކުރާނީ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ. ރިޔާޒް ކާރު ސްޓާޓް ކުރިއެވެ. "ދޫކޮށްލާ. ތިއީ ޝަޒްނާގެ ފައިސާ."
އެރޭ އަހަރެން ގޭގެ ބާ ދޮރުފޮތިތައް ބަދަލެއް ނުކުރަމެވެ. ދެދުވަސް ފަހުން އަފީފާ އަހަންނަށް ފޮޓޯއެއް ފޮނުވިއެވެ. އޭގައި ހުރީ ކިރުދަޅާއި، ހަނޑުލާއި، ބިހާއި، ޕާނާއި އަދި ނެޕީ ޕެކެޓެކެވެ. އޭގެ ކައިރީގައި ބާކީ ހުރި ފައިސާކޮޅު ވަރަށް ރީތިކޮށް ފަތްޖަހާފައި އޮތެވެ.
'ޝުކުރިއްޔާ ޝަޒްނާ. އަހަރެމެން ސަލާމަތުން ގެއަށް އަތުވެއްޖެއިން. އެދުވަހު ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގުނު،' މެސެޖުގައި އޮތެވެ.
އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ. 'އިތުރު އެއްޗެއް ބުނާނެ ކަމެއް ނެތް. އަޔާން ކިހިނެއް؟'
'މިހާރު ނިދާފައި،' އޭނާ ބުންޏެވެ. ދެން އައީ އަހަރެންގެ ހިތް ރޮއްވާލި މެސެޖެކެވެ. 'އަހަރެންވެސް ކައިފިން.'
އެ ތިން ބަހަށް ބަލަހައްޓައިގެން އަހަންނަށް އިނދެވުނީއެވެ. އެއީ މީހަކު ލައްވައި ގަބޫލުކުރުވަން ދެއްކި ދިގު ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެކަނިވެރި މައެއް އޭނާގެ ބަނޑުފުރާނަ މުއްތިކުރެވުނު ވާހަކަ ބުނެލި ކުޑަކުޑަ ޖުމްލައެކެވެ. އަހަރެން ރިޔާޒަކަށް އެ މެސެޖެއް ނުދައްކަމެވެ.
އޭގެ ފަހުން ހަފުތާތަކެއް ފާއިތުވެގެން ދިޔައެވެ. އަހަރެމެން ދޭތެރެއަކުން މެސެޖު ކުރަމެވެ. އެއްދުވަހަކު އޭނާ ބުންޏެވެ، 'ވަޒީފާއަކަށް އިންޓަވިއުއަށް އެބަދަން. ދުޢާކޮށްދީ.' އަހަރެން ވަރަށް އިހުލާސްތެރިކަމާއެކު ދުޢާކުރީމެވެ.
މަހެއްހާ ދުވަސް ފަހުން އަހަރެމެން އަލުން އެ ސުޕަމާކެޓަށް ދިޔައީމެވެ. ރިޔާޒް ޓްރޮލީ ކޮއްޕަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެން ދިޔައީ މުގު ބަލާށެވެ. އެވަގުތު ބިސްކޯދު އަތުރަން ހުރި މުވައްޒަފަކު ފެނުނެވެ. އޭނާގެ ބުރުގާ މިހާރު ނޫކުލައެވެ. އަތްކުރި އޮތީ ރީތިކޮށް އޮޅާލާފައެވެ. ޔުނީފޯމުގައި އިން ބެޖުގައި އިނީ 'އަފީފާ' އެވެ.
އަހަރެން ހުއްޓުނީމެވެ. އޭނާ އެނބުރި ބަލާލާފައި އަހަރެން ފެނުމުން ގަނޑުވިއެވެ. އޭނާގެ ދެލޯ ކަރުނުން ފުރުނެވެ. "ޝަޒްނާ،" އޭނާ ގޮވާލިއެވެ.
"ކޮއްކޮއަށް ވަޒީފާ ލިބުނީތާ!" އަހަރެން އުފަލުން ބުނީމެވެ.
އަފީފާގެ ސުޕަވައިޒަރުގެ ހުއްދައާއެކު އަހަރެމެން ކުޑަކޮށް ވާހަކަދައްކާލަން މަޑުކޮށްލީމެވެ. ރިޔާޒް ދުރުގައި ޓްރޮލީ ހިފައިގެން ހުއްޓެވެ.
"އަޔާން ކޮބާ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ.
"ބޮޑުދައިތަ ކައިރީ. އޭނާގެ ބަރުދަންވެސް މިހާރު އިތުރުވެއްޖެ،" އަފީފާ އުފަލާއެކު ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ މޫނުމަތިން ކޮންމެވެސް ހިތާމައެއް ފެންނަން ހުއްޓެވެ. "ޝަޒްނާ، އަހަރެން ވަރަށް ގިނަ މެސެޖު ލިޔެފައި ފޮހެލިން. އަހަރެން ބޭނުންވީ ޝަޒްނާ ކޮށްދިން ކަންތަކުގެ ވާހަކަ ބުނަން. އެކަމަކު ފަށާނެ ތަނެއް ނޭނގުނީ."
އޭނާ އިސްޖަހާލިއެވެ. "އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ ނިޔާވީ،" އޭނާ ވަރަށް މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. އަހަރެން ސިހުނެވެ.
"ކޮން އިރަކު؟"
"ޝަޒްނާއާ ދިމާވުމުގެ ސަތާރަ ދުވަސް ކުރިން."
އޭނާގެ ފިރިމީހާ ނަޒީމަކީ ރިސޯޓެއްގެ ބަދިގޭގައި މަސައްކަތްކުރި މީހެކެވެ. ކައިވެންޏަށް ދެ އަހަރުވެސް ނުވެއެވެ. "އޭނާ އަމިއްލައަށް ދަރިފުޅުގެ ހެދުންތައް ގަތީ. އެއްދުވަހު ގުޅާފައި އެހި ތުއްތު ކުދިން ބޫޓަށް އަރާތޯވެސް،" އަފީފާ ހިނިތުންވެލަމުން ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް އެ ހިނިތުންވުން ކަރުނައަށް ބަދަލުވާން ގިނަ ވަގުތެއް ނުނެގިއެވެ.
ނަޒީމް ނިޔާވީ ކުއްލިއަކަށެވެ. ބަލިވެގެން ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދިޔަ ގޮތަށް އެނބުރި ނައީއެވެ. "އެދުވަހު ހެނދުނު އޭނާ ބުނި މެންދުރު ކެއުން ބަހައްޓާށޭ. އަހަރެން ބެހެއްޓިން. ހޮސްޕިޓަލުން އެނބުރި އައިއިރު، ބަދިގޭގައި އޭނާގެ ތަށި ހުރީ މަތިޖަހާފައި،" އަފީފާ ގިސްލަމުން ބުންޏެވެ.
އަހަރެން އޭނާގެ އަތުގައި ހިފާލީމެވެ. އޭނާގެ އަތް ތުރުތުރުލައެވެ. އަތުގައި އެއްވެސް ފައިސާއެއް ނެތެވެ. ދަރަނިތަކާއި ކުލި ދައްކަން ޖެހިފައި އޮތީ އިންތިހާއަށެވެ. "އެދުވަހު ފިހާރައިގައި ހުރެފައި އަހަރެން ހިތަށްއެރި، ނަޒީމް އަހަރެން ދޫކޮށްލީ އަހަރެން މިއީ ވަރުގަދަ މީހަކަށް ނުވާތީބާއޭ. އަހަރެން ހުރީ އުއްމީދު ކަނޑާލައިގެން،" އަފީފާ ބުންޏެވެ.
"އަހަރެން ބިރުގަތީ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފުސު ދެކެ. އެކަމަކު ޝަޒްނާ އަހަންނާ ވާހަކަދެއްކީ އަދިވެސް އަހަރެން މިއީ އިންސާނެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގެން. ފައިސާއަށްވުރެ ބޮޑަށް އަހަންނަށް އެހީވީ ޝަޒްނާ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅުގެ ނަން އެހީމަ. އެންމެން ބަލަމުން ދިޔައީ އަހަރެންގެ އަތުގައި ނެތް އެއްޗަކަށް .އެކަމަކު ޝަޒްނާ ބެލީ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅަށް. އެންމެންނަށް ފެންނަނީ އަހަރެންގެ ނިކަމެތިކަން، އެކަމަކު ޝަޒްނާއަށް ފެނުނީ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު،" އަފީފާ ރޮމުން ބުންޏެވެ.
އަހަރެންގެ ލޮލުންވެސް ކަރުނަ ފައިބަން ފެށިއެވެ. "ކޮއްކޯ، ކޮއްކޮއަކީ މާ ކުރިންވެސް އިންސާނެއް. އެކަކު ބުނާ ބަހަކުން އެކަން ބަދަލެއް ނުވާނެ،" އަހަރެން އޯގާތެރިކަމާއެކު ބުނީމެވެ.
އަފީފާ އިސްއުފުލާލައި، ފުން ނޭވާއެއްލިއެވެ. "އެދުވަހު ގެއަށް ގޮސް އަހަރެން ބޮޑުދައިތައަށް ގުޅާފައި ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔައިދިނިން. އޭނާ އެރޭ އައިސް އަހަންނަށް އެހީތެރިވާން ފެށީ. ޝަޒްނާ ދިން ހިތްވަރުގެ ސަބަބުން އަހަރެން ބޭނުންވީ އަލުން ދިރިއުޅެން ފަށަން."
ދެން އަފީފާ ކުރިއަށް ޖެހިލައި އަހަރެންގެ ގައިގައި ބާރަށް ބައްދާލިއެވެ. އަހަރެންގެ ކޮނޑުގައި ބޯ އަޅާލައިގެން ހުރެ އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ، "ދިރިއުޅުމަކީ ހަނގުރާމައެއް ކަމަށް ގަބޫލުކޮށް، އުއްމީދު ކަނޑާލި ދުވަހު އަހަރެން ހިފަހައްޓައިދިނީ ޝަޒްނާ."
އަހަރެން އޭނާގެ ބުރަކަށީގައި ފިރުމާލީމެވެ. ބުނާނެ މާގިނަ ވާހަކައެއް ނެތެވެ. އެ އިހުސާސްތައް ބަހުން ބަޔާންކުރަން އުނދަގުލެވެ. އަހަރެން ދުރަށް ޖެހިލިއިރު، ރިޔާޒް ހުރީ އަހަރެމެންގެ ކައިރީގައެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު މުޅިން ބަދަލުވެއްޖެއެވެ. އޭނާ ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީ އަފީފާގެ ޔުނީފޯމުގައި އިން ބެޖަށެވެ.
"އަފީފާ،" ރިޔާޒް މަޑުމަޑުން ގޮވާލިއެވެ.
އަފީފާ ކަރުނަ ފޮހެލަމުން ކޮޅަށް ތެދުވިއެވެ. "ލައްބަ؟"
ރިޔާޒް އެއްޗެއް ބުނަން އުޅެފައި ހުއްޓާލިއެވެ. އޭނާގެ ލޮލުން ފެންނަނީ ދެރަވެފައިވާ ކަމުގެ ނިޝާންތަކެވެ. "އަހަރެން އަފީފާއާ މެދު ކަންތައް ކުރީ ވަރަށް އިހާނެތިކޮށް،" ރިޔާޒް ބުންޏެވެ. "އަހަރެން އެދުވަހު އެ ބުނި ބަސްތައް ބުނުމުގެ އެއްވެސް ހައްގެއް އަހަންނަކަށް ނެތް."
އަފީފާ އެއްޗެއް ނުބުނެ ރިޔާޒަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. "އަހަންނަށް މާފުކުރޭ،" ރިޔާޒް އިސްޖަހާލިއެވެ. "އަފީފާ އައީ އެހީއަކަށް އެދި، އެކަމަކު އަހަރެން ކަންތައް ކުރީ އެ ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވާނެ ގޮތަށް."
އަފީފާ އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް ތެތް ޓިޝޫކޮޅަށް ބަލާލިއެވެ. "ގެއަށް ގޮސް އަހަރެން ހަނދާންވީ ޝަޒްނާގެ ވާހަކައަށްވުރެ ބޮޑަށް ރިޔާޒް ބުނި ބަސްތައް."
ރިޔާޒް އިތުރަށް އިސްޖަހާލިއެވެ. "އެނގޭ..."
"ނޫން،" އަފީފާ ވަރަށް މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. "ރިޔާޒަކަށް ނޭނގޭނެ. ރިޔާޒް ގެއަށް ގޮސް އަހަރެންގެ މަތިން ހަނދާން ނައްތާލީ. އެކަމަކު އަހަރެން އެ ބަސްތަކާއެކު އެތައް ރެއަކު ރުއިން."
ރިޔާޒްގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބަން ފެށިއެވެ. "އާނ،" އޭނާ ބުންޏެވެ. "އަހަރެން ހަނދާން ނައްތާލިން."
އަފީފާގެ ބްރޭކް ގަޑި ހަމަވުމުން އޭނާ ޔުނީފޯމް ރީތިކޮށްލިއެވެ. "ވާހަކަ އަޑުއެހީތީ ޝުކުރިއްޔާ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
އޭނާ ދާން އުޅުމުން ރިޔާޒް އެހިއެވެ، "އަހަރެމެންނަށް މިހާރު ކޮށްދެވޭނެ އެއްވެސް ކަމެއް އެބައޮތްތަ؟"
އަފީފާ މަޑުޖެހިލިއެވެ. ދެން އަހަންނަށް ބަލާލިއެވެ. "މި ވަޒީފާގެ ސަބަބުން މިހާރު ކަންތައްތައް ރަނގަޅުވަމުން މިދަނީ. ބޮޑުދައިތަވެސް އެބަހުރި."
"އެންމެ ރަނގަޅު،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
އަފީފާ ރިޔާޒާ ދިމާއަށް އެނބުރިލިއެވެ. "މިފަހަރު ނޫނަސް، ދެން ފަހަރަކުންވެސް އެހީއަކަށް އެދޭ މީހަކާ މެދު ތިހާ ހަރުކަށި ނުވުމަށް އެދެން."
ރިޔާޒް ބޯޖަހާލިއެވެ. "އަހަރެން އެކަން ހަނދާން ބަހައްޓާނަން."
އަފީފާ އޭނާގެ މަސައްކަތަށް އެނބުރި ދިޔައެވެ. އޭނާ ގޮސް އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކަށް އެހީތެރިވާ މަންޒަރު އަހަރެމެން ބަލަން ތިބީމެވެ. އޭނާއަކީ މިހާރު އެހެން މީހުންނަށް އޯގާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ މީހެކެވެ.
ގެއަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި ރިޔާޒް އެއްވެސް ވާހަކައެއް ނުދައްކައެވެ. ޓްރެފިކް ލައިޓަކަށް މަޑުކޮށްލި ވަގުތު އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލާލީމެވެ. އޭނާ އިނީ ހުންގާނުގައި ވަރަށް ބާރަށް ހިފަހައްޓައިގެންނެވެ.
ގެއަށް ގޮސް ސާމާނުތައް ބަދިގެއަށް ވެއްދުމަށްފަހު، ރިޔާޒް މޭޒުކައިރީގައި އިށީނެވެ. "އަހަރެން އެދުވަހު ހޭނިން،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
"އާނ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
"މުޅި މަގުމަތީގައި އަހަރެން ހޭނިން."
"އާނ."
ރިޔާޒް އޭނާގެ ދެލޮލުގައި އަތްއެޅިއެވެ. "އޭނާ އެހާ ބޮޑު ހިތާމައެއް އުފުލަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެން ހުރީ އޭނާއަށް މަލާމާތްކޮށް ހޭން."
އަހަރެން އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި އިށީނީމެވެ. މިފަހަރު އޭނާ އަމިއްލަ ނަފުސު ދިފާއުކުރާކަށް މަސައްކަތެއް ނުކުރެއެވެ. ކުރެވުނީ ކުށެއްކަން އޭނާ ގަބޫލުކުރިއެވެ. "ޝަޒްނާއަށް އެނގުނުތަ އޭނާގެ ހާލަތު؟" ރިޔާޒް އެހިއެވެ.
"ނޭނގޭ. އެކަމަކު އޭނާ އެދުނީ ކިރުދަޅަކަށް. އަހަރެން އަތުގައި ފައިސާ ހުރި. އެހީތެރިވާން އެވަރު ފުދޭ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
ރިޔާޒް ފުން ނޭވާއެއްލިއެވެ. "އަހަރެން އަބަދުވެސް ބެލީ ހެކި ހޯދޭތޯ. މީހަކު އޮޅުވާލަފާނެތީ ބިރުން."
"ރައްކާތެރިވެ ހުރެމެ، އޯގާތެރިވެސް ވެވިދާނެ ރިޔާޒް،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
"އަހަރެން ހީކުރީ މީހަކު އޮޅުވާލުމުން އަހަރެން ނިކަމެތިވާނެ ކަމަށް. އެކަމަކު އޭނާ ލަދުގަންނަވާލުމުން އަހަންނަށް ލިބުނީ ކޮން މޮޅެއް؟" ރިޔާޒް ދެރަވެފައި އެހިއެވެ. "އަހަރެން މިހާރު ބޭނުމީ އަހަރެން މިހުރި ގޮތް ބަދަލުކުރަން."
އޭގެ ފަހުން އައި ހަފުތާތަކުގައި އަހަރެމެން އަފީފާއާ ގުޅުން ބޭއްވީމެވެ. އޭނާގެ ބޮޑުދައިތަ ރަށަށް ދާން ޖެހުމުން، ދަރިފުޅު ބަލާނެ މީހަކު ހޯދުމުގައި އަހަރެމެން އެހީތެރިވީމެވެ. ރިޔާޒް އަމިއްލައަށް އިސްނަގައިގެން ފުރަތަމަ މަހުގެ ހަރަދު ދޭން ހުށަހެޅިއެވެ. އަފީފާ އެކަން ގަބޫލުކުރީ އޭނާ އެ ފައިސާ އަނބުރާ ދައްކާނެ ކަމަށް ބުނަމުންނެވެ. ރިޔާޒް އެކަމަށް އެއްބަސްވިއެވެ. އޭނާ ދަސްކުރަމުން ދިޔައީ، އެހީތެރިވުމަކީ އަނެކާގެ ދިރިއުޅުމުގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވުން ނޫން ކަމެވެ.
އެއް ހުކުރު ދުވަހަކު އަފީފާ އޭނާގެ ދަރިފުޅު ގޮވައިގެން އަހަރެމެންގެ ގެއަށް އައެވެ. އަޔާން މިހާރު ކުރިއަށްވުރެ ބޮޑެވެ. އަފީފާ އޭނާގެ ފިރިމީހާ ގަނެދިން ކުޑަކުޑަ ބޫޓު ޖޯޑު މޭޒުމަތީގައި ބެހެއްޓިއެވެ. "މިހާރު މިއީ އޭނާގެ ފަޔަށް ހެޔޮވަރުވާން ފަށައިފި،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
ރިޔާޒް އެ ބޫޓު ޖޯޑަށް ވަރަށް ގިނައިރު ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. "އަހަރެން އޭނާ އުރާލަންތަ؟" ރިޔާޒް އެހިއެވެ.
އަފީފާ ބޯޖަހާލިއެވެ. ރިޔާޒް ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އެ ތުއްތު ކުއްޖާ އުރާލިއެވެ. އެ މަންޒަރު ބަލަން ހުރި އަފީފާގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބަން ފެށިއެވެ. "ކިހިނެއްވީ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ.
"ނަޒީމްވެސް ހަމަ ތިހެން ބުނީ. އޭނާވެސް ދަރިފުޅުގެ ބޯ ހިފަހައްޓަންވީ ގޮތާ މެދު ވަރަށް ކަންބޮޑުވި،" އަފީފާ ބުންޏެވެ.
ރިޔާޒް އެ ކުއްޖާގެ މޫނަށް ބަލާލިއެވެ. "އަހަރެމެންނަށް އޭނާގެ ވާހަކަ ކިޔައިދީބަލަ،" ރިޔާޒް ވަރަށް އޯގާތެރިކަމާއެކު ބުންޏެވެ.
އެ ދުވަހު ނަޒީމަކީ ހަމައެކަނި މަރުވި މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާއަކީ ދިރިހުރި އިންސާނެއްގެ ގޮތުގައި އަހަރެމެންގެ ހަނދާ
އެ ދުވަހު ނަޒީމަކީ ހަމައެކަނި މަރުވި މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާއަކީ ދިރިހުރި އިންސާނެއްގެ ގޮތުގައި އަހަރެމެންގެ ހަނދާނަށް އައެވެ. އޭނާއަކީ ދަރިފުޅަށް ބޭނުން ނުވާނެ ބޫޓު ގަނެދިން، ފޮނިކުރާ ފިހަން އުޅެގެން އަންދާލި، އަދި އޭނާގެ ތުއްތު ދަރިފުޅަށް ނިދިގަންނަވަން ވަރަށް އަޑު ހުތުރުކޮށް ލަވަކިޔައިދިން ލޯބިވެތި ބައްޕައެކެވެ. އެ މާހައުލުގައި އޮތީ ހިތާމައަށްވުރެ ބޮޑަށް، އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ މަތިވެރި ގުޅުމެވެ.
މަސްތަކެއް ފަހުން އަހަރެމެން އަނެއްކާވެސް އެ ސުޕަމާކެޓަށް ދިޔައީމެވެ. ފިހާރައިގެ ދޮރުމަތީގައި، އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކު އޭނާގެ އަތުގައި ހުރި މަދު ފައިސާކޮޅު ގުނަން ހުއްޓެވެ. އޭނާގެ ކައިރީގައި ހަނޑޫ ބޯލަކާއި މަސްދަޅުތަކެއް ހުއްޓެވެ.
ރިޔާޒްގެ ހިނގުން މަޑުޖެހިލިއެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ކުރިން ފެންނަ ކަހަލަ ފާޑުކިޔުމުގެ ކުލަވަރު ފެނިލާފައި ވަގުތުން ފިލައިގެން ދިޔައެވެ. އޭނާ އެ މުސްކުޅި މީހާގެ ކައިރިއަށް ހިނގައިގަތެވެ.
"ބޭބޭ، ފައިސާ މަދުވަނީތޯ؟" ރިޔާޒް ވަރަށް އަދަބުވެރިކަމާއެކު އެހިއެވެ.
އެ މީހާ ލަދުން އިސްޖަހާލިއެވެ. "އާނ، ކުޑަކޮށް މަދުވަނީ."
ރިޔާޒް އަހަންނަށް ބަލާލިއެވެ. އޭނާގެ ދެލޮލުގައި އޮތީ އޯގާތެރިކަމެވެ. "އަޅުގަނޑުމެން އެކަން ހަމަޖައްސައިދޭނަން،" ރިޔާޒް ބުންޏެވެ. އޭނާ އެކަން ކުރީ ވަރަށް މަޑުމަޑުންނެވެ. އެހެން މީހުންނަށް ދައްކާކަށް ނޫނެވެ. ނަސޭހަތެއް ދޭކަށްވެސް ނޫނެވެ. ހަމައެކަނި އެހީތެރިވުމުގެ ސާފު ނިޔަތުގައެވެ.
ފިހާރައިގެ އަނެއް ކައުންޓަރުގައި އަފީފާ ހުއްޓެވެ. އޭނާ ހުރީ ކަސްޓަމަރަކަށް އެއްޗެހި ކޮތަޅަށް އަޅައިދޭށެވެ. އޭނާއަށް ރިޔާޒް އެ މުސްކުޅި މީހާއަށް އެހީވި މަންޒަރު ފެނުނެވެ. އަދި އޭނާއަށް އެކަން ވިސްނުނެވެ. ފިހާރައިގެ ދުރުގައި ހުރެފައި އޭނާ އަހަންނަށް ބަލާލައި ހިނިތުންވެލިއެވެ. އަހަރެންވެސް އޭނާއަށް ހިނިތުންވުމެއް ރައްދުކުރީމެވެ.
މިފަހަރު ފިހާރައިން ނުކުމެގެން ދިޔައިރު، އެ މީހާއަކީ އެހީއަށް ހައްގު މީހެއްތޯ ރިޔާޒް ސުވާލެއް ނުކުރެއެވެ. އޭނާ މާރުކޭޓު ކޮތަޅުތައް ހިފައިގެން ކާރަށް ގޮސް، އަހަންނަށްޓަކައި ކާރުގެ ދޮރު ހުޅުވައިދިނެވެ.
ގެއަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި ރިޔާޒް ބުންޏެވެ، "މިއަދު އެތަނަށް ދެވުނީތީ އަހަރެން ވަރަށް އުފާވެއްޖެ."
އަހަރެންވެސް އިނީ އެހާމެ އުފަލުންނެވެ. އެހީތެރިވުމަކީ ހަމައެކަނި ފައިސާ ދިނުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މީހެއްގެ ކަރާމާތް ހިފަހައްޓައިދީ، އަލުން ދިރިއުޅުމުގެ ހިތްވަރު ދިނުމެވެ. އަދި އެހީތެރިވުމުގެ ތެރެއިން ރިޔާޒަށް ލިބުނު ބަދަލަކީ، އޭނާގެ ހިތުގައި އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ އާ ރޫހެއް އުފެދުމެވެ.
ކުޑަކުޑަ އޯގާތެރިކަމެއްގެ ސަބަބުން މުޅި ދިރިއުޅުން ބަދަލުވެދާނެކަން މިއަދު އަހަރެމެން ދެމީހުންނަށްވެސް ޔަގީންވެއްޖެއެވެ. ސުޕަމާކެޓުގެ އެ ހަރުގަނޑުތަކުގެ ދޭތެރެއިން ފެށުނު އެ ދަތުރު، އަހަރެމެން އެންމެންގެ ހިތްތަކަށް ގެނެސްދިނީ ބަޔާންކުރަންދަތި ހިތްހަމަޖެހުމެކެވެ.
އެ ދުވަހަށްފަހު، ރިޔާޒްގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފަލްސަފާ މުޅިން ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ. އޭނާ ކުރިން ގެންގުޅުނު "ހަރުކަށި އުސޫލުތަކުގެ" ބަދަލުގައި، މިހާރު އޭނާގެ ކިބައިން ފެންނަނީ މަޑުމައިތިރިކަމާއި ކަންކަމާ މެދު ފުންކޮށް ވިސްނާ މަންޒަރެވެ.
އެއްދުވަހަކު ހަވީރު އަހަރެމެން ގޭގެ ބެލްކަނީގައި ސައިބޯން ތިއްބާ، ރިޔާޒް ކުއްލިއަކަށް ބުންޏެވެ. "ޝަޒްނާ، އަހަރެން މި ވިސްނަނީ އަފީފާގެ ދަރިފުޅު، އަޔާންގެ ތައުލީމީ ކަންކަމަށް އެހީތެރިވާނެ ފަންޑެއް ހުޅުވަން. އޭނާ ބޮޑުވެގެން ދާއިރު، އޭނާގެ ބައްޕަ ނެތްކަމުގެ އިހުސާސް ވީހާވެސް ކުޑަކުރެވޭތޯ."
އަހަރެން ރިޔާޒަށް ބަލާލީމެވެ. އޭނާގެ ދެލޮލުން ފެންނަނީ އިހުލާސްތެރިކަމެވެ. "ތިއީ ވަރަށް ރަނގަޅު ހިޔާލެއް. އެކަމަކު އަފީފާ އެކަން ގަބޫލުކުރާނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އޮތް އިތުބާރު ނުގެއްލޭ ގޮތަށް ކަންކަން ކުރީމަ،" އަހަރެން ހަނދާންކޮށްދިނީމެވެ.
ރިޔާޒް ބޯޖަހާލިއެވެ. "އާނ، އަހަރެން މިހާރު ދަސްކޮށްފިން އެހީތެރިވުމަކީ މީހަކު އަޅުވެތިކުރުން ނޫންކަން. އަހަރެމެން އޭނާއަށް އެހީވާނީ އޭނާގެ ގަދަރަށް އުނިކަން ނާންނާނެހެން، ބޭންކު އެކައުންޓެއް މެދުވެރިކޮށް އިންވެސްޓްމަންޓެއްގެ ގޮތުގައި."
ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް އަފީފާއަކީ އަހަރެމެންގެ އާއިލާގެ މެންބަރަކަށް ބަދަލުވިއެވެ. އޭނާގެ ވަޒީފާގައި ކުރިއެރުން ލިބި، މިހާރު އޭނާއަކީ އެ ސުޕަމާކެޓްގެ ސެކްޝަން އިންޗާޖެކެވެ. އޭނާގެ ކިބައިން ފެންނަ ހިތްވަރަކީ އަހަރެމެންނަށްވެސް ލިބޭ ފިލާވަޅެކެވެ.
އަހަރެމެންގެ ގުޅުން ބަދަހިވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް، ރިޔާޒް އޭނާގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންނާ މެދު ކަންތައް ކުރާ ގޮތްވެސް ބަދަލުވިއެވެ. ކުރިން މުސާރައިގެ ކުރިއެރުމަކަށް އެދޭ މީހާއަށް މަލާމާތްކުރި ރިޔާޒް، މިހާރު މަސައްކަތް ކުރަނީ މުވައްޒަފުންގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގައި ދިމާވާ ދަތިތައް ދެނެގަނެ، ކުންފުނީގެ ފަރާތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތްތައް ހޯދުމަށެވެ.
އަހަރެން އެއްދުވަހަކު ރިޔާޒް ކައިރީ އެހީމެވެ. "ރިޔާޒް، ކޮން ކަމެއްތޯ އެންމެ ބޮޑަށް ބަދަލުވީ؟"
ރިޔާޒް ހިނިތުންވެލިއެވެ. "އަހަރެންގެ ނަޒަރިއްޔާތު. ކުރިން އަހަރެން ހީކުރީ ފައިސާއަކީ ބާރެއް ކަމަށް. އެކަމަކު މިހާރު އަހަރެން ގަބޫލުކުރަނީ ފައިސާއަކީ އަމާނާތެއް ކަމަށް. އަދި އެންމެ ބޮޑު ބާރަކީ އޯގާތެރިކަން ކަމަށް. އަފީފާގެ އެ ދުވަހުގެ އެ ކަރުނަތަކަކީ އަހަރެންގެ ހިތުގެ ހަރުކަން ފިލުވައިދިން އޯގާތެރިކަމުގެ ތިކިތަކެއް."
އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުން މިހާރު މާ ފުރިހަމައެވެ. ގޭގެ އާ ދޮރުފޮތިތަކަށްވުރެ، އަފީފާގެ ދަރިފުޅު އަޔާންގެ ހިނިތުންވުން އަހަރެމެންނަށް މާ އަގުބޮޑެވެ. ކޮންމެ އިންސާނަކީވެސް އިހުތިރާމާއި ލޯބި ހައްގުވާ މީހެއްކަން، އަދި ނުދަންނަ މީހަކަށް ދިއްކޮށްލާ ކުޑަކުޑަ އެހީތެރިކަމުގެ އަތަކީ، އެމީހެއްގެ މުޅި ދުނިޔެ ބަދަލުކޮށްލާނެ ސަބަބަކަށް ވެދާނެކަން އަހަރެމެންނަށް މިއަދު އެނގެއެވެ.
މި ވާހަކައަކީ ހަމައެކަނި އަފީފާގެ ހިތްވަރުގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. މިއީ ރިޔާޒްގެ ހިތް ބަދަލުވި ވާހަކައެވެ. އަދި އަހަރެން، ޝަޒްނާގެ، އިންސާނިއްޔަތުކަމަށް އޮތް އުއްމީދު އާވި ވާހަކައެވެ. އަހަރެމެން އެންމެންނަކީވެސް އެކަކު އަނެކަކަށް ބޭނުންވާނެ ބައެއްކަން ހަނދާންކޮށްދިން، ސުޕަމާކެޓްގެ އެ އާދައިގެ ހަވީރުގެ ވާހަކައެވެ. ސަބަބަކީ ބައެއްފަހަރު، ކުރިއަށް ދިއުމަށް ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި ކުޑަކުޑަ ހިތްވަރެއް ނުވަތަ މީހެއްގެ އޯގާތެރި ބަހެއް ކަމަށްވާތީއެވެ.
އަފީފާގެ ދިރިއުޅުމަށް އައި ބަދަލުތަކާއެކު، އަހަރެމެންގެ ދެމަފިރިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އާދަކާދަތަކަށްވެސް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނަން ފެށިއެވެ. ރިޔާޒް މިހާރު ހަފުތާ ބަންދުގައި ގިނައިން ވާހަކަދައްކަނީ އާ އެޕާޓްމަންޓެއް ގަތުމުގެ ބަދަލުގައި، މުޖުތަމައުގައި އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ދާއިމީ އެހީއެއް ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތްތަކާ މެދުގައެވެ.
އެއްދުވަހަކު ރިޔާޒް އޮފީހުން އައީ ވަރަށް އުފާވެފައި ހުރެއެވެ. "ޝަޒްނާ، އަހަރެން މިއަދު އޮފީހުގައި 'އެމްޕަތީ ފަންޑް' އެއް ހުޅުވައިފިން. އެއީ މުވައްޒަފުންގެ އާއިލާތަކަށް ދިމާވާ ކުއްލި ހިތާމަތަކާއި ބަލިމަޑުކަމުގައި އެހީތެރިވާން ހާއްސަކުރި ފަންޑެއް. އަދި އޮފީހުގެ އެންމެންވެސް އެކަމާ ވަރަށް އުފާވި،" އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ. އަހަރެން ރިޔާޒްގެ މޫނަށް ބަލާލީމެވެ. ކުރިން އަމިއްލަ އެދުމާއި، މުސާރައިގެ ކުރިއެރުމަށް އެދޭ މީހުންނަށް މަލާމާތްކުރި ރިޔާޒްގެ ކިބައިން މިއަދު ފެންނަނީ މުޅިން ތަފާތު ސިފަތަކެކެވެ.
އަފީފާގެ ހިތްވަރަކީ އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ބޮޑު މިސާލެވެ. އެއްދުވަހަކު އަހަރެން އަފީފާއާ ބައްދަލުކޮށްލަން ފިހާރައަށް ދިޔައިމެވެ. އޭނާ ހުރީ އަލަށް ވަޒީފާއަށް ވަތް މުވައްޒަފަކަށް ކަންކަން ދަސްކޮށްދޭށެވެ. އޭނާ އެ ކުއްޖާއަށް ބުނެދެމުން ދިޔައީ، "މިތަނަށް އަންނަ ކޮންމެ މީހަކީވެސް ތަފާތު ހާލަތެއްގައި ހުރެދާނެ މީހެއް. ބައެއް މީހުން ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ތިއްބަސް، އެއީ އެމީހެއްގެ ދިރިއުޅުމުގައި އޮތް ބޮޑު ތަކުލީފެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ވެދާނެ. އެހެންވީމާ އަބަދުވެސް އޯގާތެރިކަމާއެކު މުއާމަލާތްކުރާތި." އަފީފާގެ އެ ބަސްތަކުން އަހަރެންގެ ހިތަށް ވަރަށް ބޮޑު އަސަރެއް ކުރިއެވެ. އޭނާގެ ނިކަމެތި ހާލަތުން ލިބުނު ފިލާވަޅު، އޭނާ މިއަދު އެހެން މީހުންނަށް ބަދަލުކޮށްދެނީ ރީތި ނަމޫނާއަކުންނެވެ.
އަޔާންގެ ފުރަތަމަ އުފަންދުވަސް އައިއިރު، އަހަރެމެން އެ ދުވަސް ފާހަގަކުރީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ. އަފީފާގެ ގޭގައި ބޭއްވި އެ ކުޑަކުޑަ ހަފުލާގައި ބައިވެރިވީ އަހަރެމެން ދެމަފިރިންނާއި އަފީފާގެ ބޮޑުދައިތައެވެ. ރިޔާޒް އަޔާންއަށް ހަދިޔާކުރީ އޭނާ ބޮޑުވެގެން ކިޔަވަން ބޭނުންވާނެ ފައިސާ ރައްކާކުރެވޭނެ އެކައުންޓެކެވެ. "މިއީ އަޔާންގެ ބައްޕަގެ ހަނދާނުގައި،" ރިޔާޒް ބުންޏެވެ. އަފީފާގެ ދެލޯ ކަރުނުން ފުރުނެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ކުރީގެ އެ މާޔޫސީ ކަރުނައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޝުކުރުވެރިކަމުގެ ކަރުނައެވެ.
"ޝަޒްނާ، އަހަރެން ހިތަށް އަރާ، އެދުވަހު ޝަޒްނާއާ ދިމާނުވިނަމަ އަހަރެން މިއަދު ކޮބައިބާއޭ؟" އަފީފާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. "އަހަރެން ހުރީ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އޮތް އިތުބާރު ކުޑަވެ، މި ދުނިޔޭގައި އޯގާތެރިކަމެއް ނެތް ކަމަށް ގަބޫލުކޮށްގެން."
އަހަރެން އޭނާގެ އަތުގައި ފިރުމާލީމެވެ. "އަފީފާ، މާތްﷲ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް މަގެއް ދައްކަވާނެ. އަހަރެމެންނަކީ ހަމައެކަނި އެކަލާނގެ މެދުވެރިކުރެއްވި ބައެއް. އަފީފާގެ އަމިއްލަ ހިތްވަރު ނެތްނަމަ، އަހަރެމެންނަށްވެސް އެހީއެއް ނުވެވުނީސް."
ރިޔާޒް މިހާރު ކޮންމެ މަހަކުވެސް އަހަރެން ގާތު އަހާލާނެއެވެ. "މިމަހު އެހީއެއް ބޭނުންވާ ކޮންމެވެސް އާއިލާއެއް އެބައޮތްތަ؟" އޭނާގެ މި ބަދަލަކީ އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު އުފަލެވެ. އަހަރެމެންނަށް މިއަދު އެނގިއްޖެއެވެ؛ އުފާވެރިކަމަކީ ބޮޑު ގޭގޭގައި އުޅުމާއި، އަގުބޮޑު ދޮރުފޮތިތަކާއި ކާޕެޓްތަކެއް ނޫނެވެ. އުފާވެރިކަމަކީ ހިތާމައިގައި ތިބޭ މީހުންގެ ތުންފަތަށް ހިނިތުންވުމެއް ގެނެސްދިނުމެވެ.
އަދިވެސް އަހަރެމެން އެ ސުޕަމާކެޓަށް ދަމެވެ. ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް އެ ކިރުދަޅުތައް ހުރި ހަރުގަނޑާ އަރާ ހަމަވާއިރު، އަހަރެމެން އެކަކު އަނެކަކަށް ބަލާލާފައި ހިނިތުންވެލަމެވެ. އެއީ އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުވި ތަނެވެ. އެއީ "އޯގާތެރިކަމަކީ ބަލިކަށިކަމެއް ނޫން" ކަން ރިޔާޒަށް ދަސްވި ތަނެވެ. އަދި އެއީ "އިހުލާސްތެރި އެހީއަކީ މީހެއްގެ މުޅި ދުނިޔެ ބަދަލުކޮށްލާނެ އެއްޗެއް" ކަން އަހަންނަށް ޔަގީންވި ތަނެވެ. ކޮންމެ މީހަކީވެސް އެހެން މީހަކަށް ހިތްވަރަކަށް ވާންވީ ވަގުތަކީ މިއީއެވެ. ސަބަބަކީ ބައެއް މީހުން ދިރިހުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި "ކުރިއަށް ދިއުމަށް ފުދޭވަރުގެ" ކުޑަކުޑަ އޯގާތެރިކަމަކަށް ވާތީއެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު