ފިރިމީހާގެ މަންމަ ވަޅުލިތާ ތިން ދުވަސް ފަހުން ފާމަސީން ގުޅިއެވެ. އޭރު އަހަރެން ހުރީ ދޮންނަ މެޝިން ކައިރީގައެވެ. އެއީ މަންމަ އެންމެ ފަހުން އައިޖީއެމްއެޗްގައި އެޑްމިޓްކުރި ދުވަސްވަރު ގެންދިޔަ ރަޖާގަނޑުތަކެއް ދޮންނާށެވެ. އެއިން ނޫކުލައިގެ ރަޖާގަނޑެއްގައި މަންމަގެ ރިހިކުލައިގެ އިސްތަށިކޮޅެއް ތަތްލާފައި އޮތެވެ.
"ފާތިމަތު ހަނާ ދެއްތޯ؟" އަންހެނަކު އެހިއެވެ.
"އާދެ،" އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ.
"މިއީ ފާމަސީން ނުޒުހާ. ފާތިމަތު ސަޢީދާގެ ބޭސް ކޮތަޅު ތެރެއިން ސިޓީއުރައެއް ފެނިގެން މި ގުޅީ. އޭގައި އޮތީ ހަނާގެ ނަން ލިޔެފައި،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
އަހަރެން އެ ވަގުތު އަތުގައި އޮތް ރަޖާގަނޑު މޭގައި ޖައްސައި ބާރުކޮށްލީމެވެ. މަރުވުމަށްފަހުވެސް، އަދިވެސް ގެއަށް ނުގެނެވި ހުރި މަންމަގެ ބައެއް ތަކެތި ހުރީއެވެ.
"އަޅުގަނޑު މިއަދު މެންދުރުފަހުން ދާނަން، އެންމެ ރަނގަޅުތޯ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ.
"އާދެ، އެންމެ ރަނގަޅު، ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ،" އެކޮޅުން ފޯނު ކަނޑާލިއެވެ.
ވޭތުވެދިޔަ ތޭރަ ވަރަކަށް އަހަރު ވަންދެން މަންމަގެ ބޭސްތަކަށް ފައިސާ ދެއްކީ އަހަރެންނެވެ.
އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ ރަމީޒު އަބަދުވެސް ދައްކަނީ އެއް ވާހަކައެކެވެ.
"ރިޔާޒު އުޅެނީ ކުދިން ބަލަން ޖެހިގެން. ރިޝާންގެ ވިޔަފާރި އޮތީ ބަނގުރޫޓުވާން ކައިރިވެފައި. މިކަން ކުރެވެން އޮތީ ހަމައެކަނި އަހަރެމެންނަށް،" އޭނާ ބުނެއެވެ.
އަހަރެމެންގެ ހާލަކީވެސް ކިރިޔާ ދެކޮޅުޖެހިގެން އުޅެވޭ ފެންވަރެވެ. އަހަރެން އުޅެނީ މާލޭގައި ކުއްޔަށް ހިފާފައި ހުރި ކުޑަ ފްލެޓެއްގައި އިނދެ ސްކޫލް ޔުނިފޯމް ފަހާށެވެ. މަސައްކަތް ބޮޑުވާ މަސްމަހު، ދަންވަރު ދޭއް ޖަހަންދެން ފެހުމުގެ މަސައްކަތުގައި އުޅެމެވެ. އޭރު އަހަރެމެންގެ ދަރިފުޅު ޔުމްނާ ނިދާފައި އޮންނާނީ ފަހަން ހުރި ހެދުންތަކުގެ ކައިރީގައެވެ.
އެހެންވިޔަސް، ރަމީޒު އައިސް ބޭސްސިޓީއެއް ދައްކާލާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން އަހަރެން އެއަށް ފައިސާ ހޯދައިދެމެވެ.
މަންމައަކީ ހަކުރު ބައްޔާއި، ހިތުގެ ބައްޔާއި، ކަކުލު ހުޅު ދުޅަވާ ބަލި ހުންނަ މީހެކެވެ. ބައެއް ބޭސްތައް އާސަންދައިން ލިބުނަސް، ބޭސް ހުސްވުމުން ނުވަތަ ބޭސްސިޓީ ބަދަލުވުމުން އަމިއްލައަށް ގަންނަން ޖެހޭ ފަހަރު އާދެއެވެ.
އޭނާ ދުވަހަކުވެސް ސީދާ އަހަރެންގެ ގާތަކު އެއްޗަކަށް ނޭދެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފާލާފައި އަހާނެއެވެ. "ދަރިފުޅާ، ކައިފިން ހެއްޔެވެ؟"
ބަލި އެނދުގައި އޮންނައިރުވެސް، އޭނާ ކަންބޮޑުވަނީ އަހަރެން މެންދުރު ނުކައި ހުރެދާނެތީއެވެ.
ކަށުނަމާދުގެ އަނެއް ދުވަހު، މަންމަގެ ފިރިހެން ދަރިން އެ ގެއަށް އެއްވިއެވެ.
އަހަރެން ހުރީ ފާޚާނާގައި ހޮސްޕިޓަލުން ގެނައި އެންމެ ފަހު ރަޖާގަނޑު އަތުން ދޮންނާށެވެ. އެއީ އަހަރެމެންގެ ފްލެޓުގައި އެ ހިއްކަން އަޅާނެ ޖާގައެއް ނެތުމުންނެވެ.
ބޭރުން އިވެނީ ވަތްގަނޑުތައް ހުޅުވައި ލައްޕާ އަޑެވެ.
"މި އަލަމާރިއަކީ މަގޭ އެއްޗެއް،" ރިޔާޒު އިޢުލާން ކުރިއެވެ. "މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން މީތި ގަތީ މަ."
ރިޝާން ބޭނުންވީ ޓީވީއެވެ.
އެމީހުންގެ އަންހެން ކޮއްކޮ ރިފާ އައީ ރަންގަހަނާތައް އަޅަން ހުސް ދަބަހެއް ހިފައިގެންނެވެ.
އަހަރެން އެ ތެތް ރަޖާގަނޑު ހިފައިގެން ބޭރަށް ނިކުތީމެވެ. މަންމަގެ ކޮޓަރި ތެރެ އޮތީ ބީރައްޓެހިންތަކެއް ވަދެ ހާވާލާފައި އޮތް ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ނަމާދު ހެދުން އޮތީ ތަޅުންގަނޑު މަތީގައި އޮޅާލާފައެވެ. ހުކުރު ނަމާދުގެ ކުރިން އޭނާ ޖަހާ ކުޑަ ސެންޓު ފުޅި އޮތީ މަންމަ ނަމާދުކޮށް އަވަދިވެގެން ޤުރުއާން ކިޔަވަން އިންނަ ގޮނޑި ދަށުގައެވެ.
އަހަރެން އެ ފުޅި ނެގީމެވެ.
ރިފާ އިނީ އެނދު މަތީގައި އުޅާތައް ގުނާށެވެ.
"ކުޑަ ރިހި އަނގޮޓިއެއް އޮންނާނެ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. "އަހަރެން ރަމީޒާ ފުރަތަމަ އިން އިރުވެސް މަންމަ އެ އަޅާ. އެއްވެސް މީހަކު އިއުތިރާޒެއް ނުކުރާ ނަމަ، އެ އަހަރެން ބާއްވަން ބޭނުން."
ރިފާ ގުނުން ހުއްޓާލިއެވެ.
"ގަހަނާއަކީ ހަމައެކަނި ލޭގެ ގުޅުން ހުރި މީހުންނަށް އޮތް އެއްޗެއް، ހަނާ."
އަހަރެން ރަމީޒަށް ބަލާލީމެވެ. އޭނާ ހުރީ ދޮރުމަތީގައި ފޯނާ ކުޅޭށެވެ.
"ރަމީޒު؟"
އޭނާ އިސްއުފުލައި ބަލާލިއެވެ.
"ދޫކޮށްލާ. މިއީ އެކަހަލަ ވާހަކަ ދައްކަންވީ ވަގުތެއް ނޫން."
އެކަހަލަ ވާހަކަ ދައްކަންވީ ވަގުތަކީ ކޮބައިތޯ އަހަރެން އަހަން ބޭނުންވިއެވެ. ނިދި ނަގާލާފައި އޭނާގެ ހުން ބެލި ރޭތަކުގައި ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ބަލިވެ ގޮސް ފާޚާނާއާ ހަމައަށް ނުދެވޭ ވަރުވުމުން އޭނާ ސާފުކޮށްދިން ދުވަސްތަކުގައި ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ އޭނާގެ ޓެސްޓުތަކަށާއި ބޭސްތަކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށް އަހަރެންގެ ކައިވެނީގެ އުޅާކޮޅު ވިއްކާލި ދުވަހު ހެއްޔެވެ؟
ނަމަވެސް، އަހަރެން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުބުނެ، ސެންޓު ފުޅި މޭޒުމަތީގައި ބެހެއްޓީމެވެ. އަދި ބާލިދީ ހިފައިގެން ބޭރަށް ނިކުތީމެވެ.
ފާމަސީގައި، ނުޒުހާ އަހަރެންގެ އަތަށް ބޯ މުށިކުލައިގެ ސިޓީއުރައެއް ދިނެވެ.
"މިދިޔަ މަހު ދަރިފުޅާއެކު މިތަނަށް އައިއިރު، މަންމަ މި ދަބަސް މިތަނަށް ދޫކޮށްލާފައި ދިޔައީ،" އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ. "އަހަރެމެން މީތި ރައްކާކޮށްފައި ބޭއްވީ، އެކަމަކު ކަންތައް ވީގޮތުން..."
"އޭނާއަކީ އަހަރެންގެ މަންމައެއް ނޫން،" އަހަރެން ބުނަން އުޅުނީމެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން ހުއްޓުނީމެވެ.
"އާނ، އެއީ އަހަރެންގެ މަންމަ،" އަހަރެން މަޑުމަޑުން ބުނީމެވެ.
އެ ސިޓީއުރައިގެ ތެރޭގައި އޮތީ ކުދިކުދި ރަސީދުތަކެކެވެ. އެ ރަސީދުތައް ހުރީ ބައިބަޔަށް އަތުރާލައި، ރޯނުފަށަކުން އައްސާފައެވެ. އޭގެ އިތުރުން ނޯޓަރީގެ ތައްގަނޑު ޖަހާފައިވާ ލިޔުމަކާއި، މަންމަގެ އަތުލިޔުމުން ލިޔެފައިވާ ސިޓީއެއް އޮތެވެ.
އަހަރެން އެންމެ ފުރަތަމަ ކަނޑާލީ އެ ލިޔުމެވެ. އޭގެ ސުރުޚީގައި އޮތީ:
'ލޯނު ނެގިކަމުގެ އިޤްރާރާއި ފައިސާ އަނބުރާ ދެއްކިކަމުގެ ރެކޯޑު.'
އޭގެ ދަށުގައި ތިން ނަމެއް އޮތެވެ.
މުޙައްމަދު ރިޔާޒު އަޙުމަދު
ޢަލީ ރިޝާން އަޙުމަދު
އިބްރާހީމް ރަމީޒު އަޙުމަދު
އަހަރެންގެ ފިރިމީހާއެވެ!
އަހަރެން ފުރަތަމަ ޕެރެގްރާފް ދެފަހަރަށް ކިޔާލީމެވެ.
މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން، މަންމަގެ އުފަން ރަށް، އައްޑޫގައި އޮތް އޭނާގެ ބިން ވިއްކާލީ އޭނާގެ ތިން ފިރިހެން ދަރިންނަށް އެހީވުމަށެވެ. ރިޔާޒަށް ފައިސާ ބޭނުންވީ މަސްދޯންޏަކަށް އިންވެސްޓް ކުރާށެވެ. ރިޝާނަށް ފައިސާ ބޭނުންވީ ފިހާރައެއް ހުޅުވާށެވެ. އަދި ރަމީޒަށް ފައިސާ ބޭނުންވީ އޭނާގެ ދަރަނިތައް ހަލާސްކުރާށެވެ. އެމީހުން އެއްބަސްވީ ކޮންމެ މަހަކު ވަކިވަރެއް ދައްކައިގެން އެ ފައިސާ އަނބުރާ ދައްކާށެވެ.
ދެން އަހަރެން ރަސީދުތައް ބަލަން ފެށީމެވެ. އެއީ މަންމަގެ އެކައުންޓަށް ފައިސާ ޖަމާކުރިކަމުގެ ރެކޯޑުތަކެވެ. މަހަކަށްފަހު މަހެކެވެ. އަހަރަކަށްފަހު އަހަރެކެވެ. އެ ތިން އަޚުންވެސް ދިޔައީ ފައިސާ ދައްކަމުންނެވެ. އެ ތާރީޚުތައް ދެމިގެން ގޮސްފައިވަނީ، އެހީވާނެ ތަނަވަސްކަމެއް ނެތްކަމަށް ރަމީޒު އަހަރެން ގާތު ބުނަމުން ދިޔަ ހަމަ އެ ތޭރަ އަހަރުގެ މައްޗަށެވެ.
އަހަރެންގެ އަތް ތުރުތުރު އަޅަން ފެށިއެވެ.
"ކަލޭގެ ކޮއްކޮމެން މަންމައަށް ފައިސާ ފޮނުވިތަ؟"
ކުޑަ ހިނދުކޮޅަކަށް ހިމޭންވިއެވެ. "އެ ވާހަކަ ބުނީ ކާކު؟"
"އެމީހުން ފޮނުވިތަ؟"
"އާނ، އެކަމަކު އެއީ ތަފާތު ކަމެއް."
އަހަރެން ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީ އޭނާގެ ނަން ޖަހާފައިވާ ރަސީދަކަށެވެ. "ކަލޭވެސް ފައިސާ ފޮނުވިން."
"ހަނާ، ކިހިނެއްވީ؟ ކޮންތާކު ތިހުރީ؟"
"ބޭސްތަކާ ބެހޭގޮތުން ކަލޭ މަންމަ ގާތު ބުނީ ކީކޭ؟"
"ތި ވާހަކަ ދައްކަން ގެއަށް އާދޭ."
އަހަރެން މަންމަގެ ސިޓީ ކަނޑާލީމެވެ. އޭގެ ފުރަތަމަ ފޮޅުވަތުން އަހަރެންގެ ކަކުލުން ވަރުދޫވިއެވެ.
'ދަރިފުޅާ، މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އަހަރެން ގަބޫލުކޮށްގެން ހުރީ ބޭހަށް ހިނގާ ފައިސާއަކީ އަހަރެންގެ ތިން ފިރިހެން ދަރިން ފޮނުވާ ފައިސާ ކަމަށެވެ.'
އަހަރެން ފްލެޓަށް ދިޔައިރު ރަމީޒު ހުރީ އިންތިޒާރުގައެވެ. އަހަރެން އާންމުކޮށް ފޮތި ކަނޑަން ބޭނުންކުރާ މޭޒުމަތީގައި އެ ލިޔުންތައް ބެހެއްޓީމެވެ.
"ކިޔާބަލަ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
އޭނާ ނޯޓަރީގެ ތައްގަނޑަށް ބަލާލިއެވެ. ދެން އޭނާގެ މަންމަގެ އަތުލިޔުމަށް ބަލާލިއެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު ވަގުތުން ބަދަލުވިއެވެ.
"މަންމަ މިކަމުގެ ތެރެއަށް ހަނާ ވައްދައިގެން ނުވާނެ."
"މިކަމުގެ ތެރެއަށް އަހަރެން ވައްދައިގެން ނުވާނެއޭ؟" އަހަރެންގެ އަޑު އުފުލުނުލެއް ބާރުކަމުން އޭނާ ކޮޓަރިއާ ދިމާއަށް ބަލާލިއެވެ. ދަރިފުޅު ޔުމްނާ އޭރު ހުރީ ސްކޫލުގައެވެ. "ވޭތުވެދިޔަ ތޭރަ އަހަރު، އަހަރެން ބޭހަށް ފައިސާ ދެއްކި ކޮންމެ ފަހަރަކު އަހަރެން ހުރީ މިކަމުގެ ތެރޭގައި."
"އެ ފޮނުވި ފައިސާއަކީ ލޯނު އަނބުރާ ދެއްކުން. އެއީ ބޭހަށް ދިން ފައިސާއެއް ނޫން."
"އެކަން އަހަރެންނަށް އެނގޭ. ކަލޭގެ ލޯނު އަދާކުރުން އެހާ ރައްކާތެރިކޮށް ބޭއްވިއިރު، އިތުރަށް ހިނގި ކޮންމެ ޚަރަދެއް އަހަރެން ފަހައިގެން ހޯދާ ފައިސާއިން ނަގަން ޖެހުނީ ކީއްވެ؟"
"އަހަރެން ކުލި ދެއްކީމެއްނު."
"އަދި އަހަރެން ކާބޯތަކެއްޗަށާއި، ޔުމްނާގެ ކަންކަމަށާއި، ކަލޭގެ މަންމަގެ ބޭހަށް ފައިސާ ދެއްކިން. އަހަރެންނަށް ދަތިވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ކަލޭ ބުނީ ކަލޭގެ ކޮއްކޮމެންގެ އަތުގައި އެއްޗެއް ނެތް ކަމަށް."
"އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ޒިންމާތަކެއް އޮވެއޭ."
"އަހަރެންގެވެސް ޒިންމާތަކެއް އޮތް!"
އޭނާ އިށީނެވެ. އަހަރެން ހުރީ ކޮޅަށެވެ.
"އަހަރެންގެ އުޅާތައް ވިއްކާލިކަން މަންމައަށް އެނގޭތަ؟"
އޭނާ ބޯ ހޫރާލިއެވެ.
"މަންމަގެ ބޭސްސިޓީއަށް ފައިސާ ދައްކަން ވެގެން އަހަރެންގެ ލޮލުގެ ޓެސްޓުތައް ފަސްކުރިކަން އެނގޭތަ؟"
"ނޫން."
"އެހެން އެއްވެސް މީހެއްގެ އެހީއަށް ނޭދުމަށް ކަލޭ ގާތު އަހަރެން ބުނިކަން މަންމައަށް އެނގޭތަ؟"
އޭނާ ނިތްކުރީގައި އަތް އުނގުޅާލިއެވެ. "އަހަރެން ބޭނުންނުވީ އާއިލީ މައްސަލަތަކެއް ޖެހެން."
"ކަލޭ މައްސަލަތަކުން ދުރުވީ، އަހަރެންނަށް ކަންކަން ސިއްރުކޮށްގެން."
އޭނާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުބުންޏެވެ. އަހަރެން އެ ސިޓީ ނެގީމެވެ.
"މަންމަގެ ބަލިހާލަތަށް ޚަރަދުކުރަނީ މަންމަގެ ފިރިހެން ދަރިން ކަމަށް މަންމަ ގަބޫލުކޮށްގެން ހުންނަން ކަލޭ ފުރުސަތު ދިނީ."
"ތިޔައީ އިންސާފެއް ނޫން."
"އެހެންވީމާ ވީގޮތް މިހާރު ކިޔައިދީ!"
އޭނާ އަނގަ ހުޅުވާލިއެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު ދައްކާނެ އުޒުރެއް އޭނާއަކަށް ނުވިސްނުނެވެ.
މަންމައަށް ހަގީގަތް އެނގުނީ މަންމަ މަރުވުމުގެ ހަ ހަފުތާ ކުރިންނެވެ. މަންމަގެ އެނދު ކައިރީގައި އަހަރެންގެ ޚަރަދުތައް ލިޔާ ކުޑަ ނޯޓުފޮތް ބޭއްވުނީއެވެ. އޭގައި އަހަރެން ފޮތި ގަންނަ އަގުތަކާއި، ސްކޫލް ފީއާއި، ކާބޯތަކެއްޗާއި ބޭހަށް ކުރާ ޚަރަދުތައް ލިޔެފައި ހުންނާނެއެވެ. ލޮލުގެ އޮޕަރޭޝަނަށްފަހު، މަންމަގެ އައިނުން އެ ބޮޑެތި އަކުރުތައް ކިޔަން މަންމައަށް އެނގުނެވެ.
މަންމަ ރަމީޒާ އެ ސުވާލު ކުރުމުން، ބޭހަށް ފައިސާ ދައްކަނީ އަހަރެންގެ އާމްދަނީން ކަމަށް އޭނާ އިޢުތިރާފުވިއެވެ. އަދި އަހަރެންގެ އުޅާތަކުގެ ވާހަކަވެސް މަންމައަށް ވަނީ އެނގިފައެވެ. ފެންނަ ފެނުމަށް، ރިފާ އެ ވާހަކަ ދެއްކީ ބޭއިޚްތިޔާރުގައެވެ. "މާމަގެ ހޮސްޕިޓަލް ޚަރަދުތަކަށް އެ އެއްޗެހި ވިއްކާލިތާ ކިތަންމެ ދުވަހެއް ވެއްޖެ."
މަންމަގެ ސިޓީ އެ ހިސާބުން މަޑުޖެހިފައި، ދެން ހުރި ބަސްތައް ލިޔެފައިވަނީ ވަރަށް ބާރަށް ގަލަން ޖައްސައިގެންނެވެ.
'ދަރިފުޅުގެ އަތް ހުސްކޮށް އޮތީ ކީއްވެގެންތޯ އަހަރެން އެހި ހަނދާން އެބަހުއްޓެވެ. ދަރިފުޅު ބުނީ ފަހާ މެޝިނުގައި އުޅާ އަޅައިގަންނާތީ ކަމަށެވެ.'
އަހަރެން އަނގަމަތީގައި އަތް އެޅީމެވެ. މަންމަ އެކަން ހަނދާން އެބަހުއްޓެވެ.
'އަހަރެން އިތުރަށް ސުވާލުކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. ދަރިފުޅު އަބަދު ވަރުބަލިވެފައި ހުންނަ ސަބަބު އަހަރެން ދެނެގަންނަން ޖެހޭނެއެވެ.'
އެ ސިޓީގައި މަންމަ ނޯޓަރީއަކާ ބައްދަލުކުރި ސަބަބު ކިޔައިދީފައިވެއެވެ. މަންމަ ބޭނުންވީ ލޯނުތަކާއި، ލިބުނު ފައިސާއާއި، ދައްކަން ޖެހޭ ބާކީ ފައިސާގެ ރެކޯޑެއް ހެކިންގެ ކުރިމަތީގައި ބާއްވާށެވެ. ކުރީގެ އެއްބަސްވުމުގެ ކޮޕީތަކެއްވެސް އޭގައި ހުއްޓެވެ. އަދި ރަމީޒު އިޢުތިރާފުވި ކަންތައްތަކުގެ ލިޔުމެއްވެސް އޮތެވެ.
މަންމަ އަހަރެންނަށް ގެ ދޭކަށް ނުވަތަ މުޅި މިލްކިއްޔާތު ދޭކަށް ނުނިންމައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މަންމަ ދޫކޮށްލީ ހެކިތަކެކެވެ.
'ތިޔަ އެންމެންނާ އެކުގައި ވާހަކަދައްކަން އަހަރެން ބޭނުންވިއެވެ،' މަންމަ ލިޔެފައިވެއެވެ. 'ނަމަވެސް އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ބަލިވީއެވެ. އަހަރެންނަށް އެ ފުރުސަތު ނުލިބިއްޖެ ނަމަ، ދަރިފުޅަށް ކަންކަން އޮޅުނީ ކަމަށް ބުނަން އެމީހުންނަށް ފުރުސަތު ނުދޭށެވެ.'
ސިޓީގެ ތިރީގައި އޮތް ޖުމްލަ، އަހަރެންގެ ލޮލުން ފައިބަމުންދިޔަ ކަރުނައިގެ ތެރެއިން ކިޔާލެވުނީ ކިރިޔާ ކިރިޔާއެވެ.
'އެހީއަށް އެދުމަކީ ނުބައި ކަމެއް ކަމަށް ގަބޫލުކޮށްގެން ދަރިފުޅު އެތައް އަހަރެއް ހޭދަކޮށްފީއެވެ.'
އެ ރޭ، އަހަރެން މުޅި އާއިލާ އެ ގެއަށް އެއްކުރީމެވެ. ރިފާ އައީ މަންމަގެ ރަން އުޅައެއް އަޅައިގެންނެވެ.
"މިއީ ކޮން ކަމެއް؟" އޭނާ އެހިއެވެ.
އަހަރެން ކާ މޭޒުމަތީގައި އެ ކަރުދާސްތައް ބެހެއްޓީމެވެ. "މަންމަ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދިން ލޯނުތައް."
ރިޔާޒު ރަމީޒަށް ބަލާލިއެވެ. "އެކަން އަހަރެމެން އެންމެންނަށް އެނގޭ."
"އަހަރެންނަކަށް ނޭނގެ."
"އެއީ އާއިލީ އަމިއްލަ ކަމެއް."
"އަހަރެން ގާތު ބުނީ މަންމަގެ ފަރުވާއަށް އެހީވާނެ ތަނަވަސްކަމެއް ތިޔަބައިމީހުންގެ ނެތް ކަމަށް."
ރިޔާޒު ނިތްކުރިއަށް ރޫއަރުވާލިއެވެ. "ރަމީޒު ބުނީ އޭނާ އެކަން ބަލަހައްޓާނެ ކަމަށް."
"އަހަރެންގެ މިހިރަ ފަހާފޮށި ކައިރީ ރެއާދުވާލު އިނދެގެން ލިބޭ މަދު ފައިސާކޮޅުން،" އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ.
ރިޝާން ކުރިއަށް ޖެހިލިއެވެ. "ކީކޭ؟"
"ދިހަ ބާރަ އަހަރު ވަންދެން."
އޭނާ އޭނާގެ ބޭބެއަށް ބަލާލިއެވެ. "ކަލޭ ބުނީ ހަނާއާއި ކަލޭ އެއްބަސްވީއޭ އެކަން ކުރަން، ސަބަބަކީ ދެމީހުންނަށްވެސް އާމްދަނީ ލިބޭތީއޭ."
"އަހަރެމެން އެއްބަސްވީމޭ،" ރަމީޒު ބުންޏެވެ.
"ނޫން." އަހަރެން މޭޒުމަތީގައި އަތް ބާއްވާލީމެވެ. "އަހަރެން އެއްބަސްވީ ކަލޭގެ ކޮއްކޮމެންނަށް އެހީނުވެވޭނެ ކަމަށް ކަލޭ ބުނުމުން. ކަންކަން ރަނގަޅުވިތޯ އަހަރެން އެހި ކޮންމެ ފަހަރަކު ކަލޭ ބުނީ އެމީހުން އަދިވެސް އުޅެނީ ދަތިހާލުގައި ކަމަށް."
ރިފާ އަތް އުރާލިއެވެ. "މަންމަ މަރުވިތާ ކުޑަދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ކަލޭ ތި ފަށަނީ ފައިސާގެ ވާހަކަ."
އަހަރެން މުޅި ކޮޓަރިއަށް ނަޒަރު ހިންގާލީމެވެ. ޓީވީ އޭރު ވަނީ ގެންގޮސްފައެވެ. ދެ އަލަމާރިއެއްވެސް ނެތެވެ. މަންމަގެ ބޮޑު ގަޑި އެލުވާފައި ހުރި ފާރުގައި އޮތީ ހުސް ތަނެކެވެ.
"އިއްޔެ ކަލޭމެން މިތަނުން ގެންދިޔައީ މަންމަގެ ތަކެތި. އަހަރެން މި ދައްކަނީ އެ ތަކެތީގެ ވާހަކައެއް ނޫން،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. "މިއަދު އަހަރެން މި އަހަނީ، އޮޅުވާލައިގެން އަހަރެން އަތުން ޚަރަދުކުރުވި ފައިސާގެ ވާހަކަ. ކަލޭމެންނަށް ޖެހޭނީ އަޑުއަހަން."
އެއްވެސް މީހަކު ގުޑައެއް ނުލިއެވެ. އަހަރެން ނޯޓުފޮތުގެ ވާހަކަ އޮތް ބައި ކިޔައިދިނީމެވެ. ދެން އުޅާތަކުގެ ވާހަކަ އޮތް ބައި ކިޔައިދިނީމެވެ.
ރިޝާން އިސްދަށަށް ޖެހިއެވެ. ރިޔާޒު ގޮނޑީގައި ހަމަޖެހިލިއެވެ. "އަހަރެންނަކަށް އެކަމެއް ނޭނގެ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
"މަންމަ ބޭސް ބޭނުންވާކަން ކަލޭމެންނަށް އެނގޭ. އޭގެ އަގަކީ ކޮބައިތޯ ކަލޭމެން ދުވަހަކުވެސް އެހިންތަ؟"
އޭނާ ޖަވާބެއް ނުދިނެވެ. ރިފާގެ އަތް، އޭނާ އަޅައިގެން ހުރި ރަން އުޅާގައި ބާރުކޮށްލިއެވެ. ރަމީޒު ބަލަހައްޓައިގެން އިނީ ތަޅުންގަނޑަށެވެ.
އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން އަހަރެން ހީކުރީ ހަގީގަތް އެނގުމުން އަހަރެން ބާރުގަދަވާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެމީހުންގެ މެދުގައި އިށީނދެގެން އިންއިރު އަހަރެންނަށް އިހުސާސް ކުރެވުނީ އިންތިހާ ވަރުބަލިކަމެވެ. އަހަރެން ބޭނުންވީ އެ ހޭލާ ހުރި ރޭތައް އަނބުރާ ލިބުމަށެވެ. އަހަރެން ބޭނުންވީ އޭރުގެ ޒުވާންކަން އަހަރެންނާ ބައްދަލުކޮށް، އަމިއްލަ ނަފްސަށްޓަކައި އެއްޗެއް ބެހެއްޓުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއްކަން ބުނެދޭށެވެ.
އެ ރޭ ހުރިހާ ކަމެއް ހައްލެއް ނުވިއެވެ. ލޯނުތަކާއި މަންމަގެ މުދަލުގެ ކަންކަން ރަނގަޅަށް ބަލަން ޖެހުނެވެ. އަހަރެން ބާރުއެޅީ، މިލްކިއްޔާތުން އިތުރު އެއްޗެއް ނެގުމުގެ ކުރިން ގާނޫނީ ގޮތުން ކަންކަން އެނގޭ މީހަކަށް އެ ލިޔުންތައް ދެއްކުމަށެވެ.
އަހަރެން ކުރި ޚަރަދުތަކަކީ ތަފާތު މައްސަލައެކެވެ. އަހަރެން އެ ފައިސާ ދިނީ މަންމަގެ ބަލިހާލަތަށްޓަކައެވެ. އެއީ މަންމަ އަހަރެން އަތުން ނެގި ދަރަންޏެއް ކަމަށް ހަދާކަށް އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ވީގޮތް ގަބޫލުކުރުމަށް މަންމަގެ ފިރިހެން ދަރިންގެ ކިބައިން އަހަރެން އެދުނީމެވެ.
ގިނަ ބަހުސްތަކަކަށްފަހު، ރެކޯޑުކުރެވިފައި ހުރި ބޭސްތަކުގެ ޚަރަދު އެމީހުން ބަހާލައިގެން ދޭން އެއްބަސްވިއެވެ. ބައެއް އަހަރުތަކުގެ ރެކޯޑު ހުރީ ހަމައެކަނި ނޯޓުފޮތުގައެވެ. އަދި ބައެއް ޚަރަދުތައް ސާބިތުކޮށްދެވޭކަށް ނެތެވެ. މިއީ ފުރިހަމަ ހިސާބެއް ނޫނެވެ. އެ ތޭރަ އަހަރުގެ އެއްވެސް ކަމެއް ދެން ފުރިހަމައެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
ރިޝާން އޭނާގެ ބައި އެންމެ ފުރަތަމަ ފޮނުވިއެވެ. އަދި އޭނާ ގެންދިޔަ ޓީވީވެސް އަނބުރާ ގެނައެވެ. "ހުރިހާ ކަމެއް ހަމައަކަށް އެޅެންދެން،" އޭނާ ބުންޏެވެ. އޭނާ ދޮރުމަތީގައި މަޑުކޮށްލިއެވެ. "އަހަރެން އިތުރަށް ސުވާލުކުރަން ޖެހޭނެ."
"އާނ،" އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ. އޭނާ ބޯ ޖަހާލިއެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، އަހަރެންގެ ޖަވާބު މަޑުމޮޅިކުރުމަށް އެކަކުވެސް ނޭދެއެވެ.
ރަމީޒު ހީކުރީ މާފަށް އެދުމުން ހުރިހާ ކަމެއް ކުރިން އޮތް ގޮތަށް ރުޖޫޢަވާނެ ކަމަށެވެ. "އަހަރެންނަށް ކުށެއް ކުރެވުނީ،" އެއް ރެއަކު އޭނާ ބުންޏެވެ. ޔުމްނާ ނިދުމުން އަހަރެމެން ތިބީ ކުރިމަތިލައިގެންނެވެ.
"ކުށަކީ ހިނދުކޮޅެއްގެ ކަމެއް،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. "ކަލޭގެ އަތުގައި އެތައް އަހަރެއް އޮތް އަހަރެން ގާތު ބުނަން."
"އަހަރެން އެ ދަރަންޏާ މެދު ލަދުގަތީ. އަހަރެން ބޭނުންވީ އެ ހަލާސްކުރަން. ކަލޭ ބޭހުގެ ކަންކަން ހަމަޖައްސާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އަހަރެން ހިތަށް އެރީ އަހަރެމެންނަށް މިކަން ކުރެވެއޭ."
"ކަލޭގެ މާނައަކީ އަހަރެންނަށް އެކަން ކުރެވެއޭ!"
އޭނާ ރޯން ފެށިއެވެ. އޭނާގެ މަންމަގެ ޖަނާޒާގައި އޭނާ ރޮނިކޮށް އަހަރެން ދުށީމެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު އަހަރެން އިނީ ހަމައެކަނި ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެންނެވެ.
"ކަލޭ ބޭނުމީ އަހަރެން ދާންތަ؟"
"އަހަރެން ބޭނުމީ ވަގުތު. އަދި އަހަރެންނަށް ގެއްލުން ދެވޭނީ ކޮން މިންވަރަކަށްކަން ކަލޭ ނިންމުން ހުއްޓާލަން ބޭނުން."
ކުރިއަށް އޮތް ހަފުތާތަކުގައި އޭނާ ހުރީ ރިޝާންގެ ގޭގައެވެ. އަހަރެމެން ވާހަކަދެއްކީ ދަރިފުޅުގެ ކަންކަމާއި ގޭގެ ޚަރަދުތަކާ ބެހޭގޮތުންނެވެ. ފަހުން، މީހެއްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އަހަރެމެން އުނދަގޫ ވާހަކަތައް ދައްކަން ފެށީމެވެ. އަހަރެން ވަކި ތާރީޚެއްގައި މާފުކުރާނެ ކަމުގެ ވައުދެއް ނުވަމެވެ. އަހަރެން ދައްކާ ވާހަކަ ނިމޭނީ ކޮން އިރަކުންތޯ ނާހައި، އަޑުއަހަން އޭނާ ދަސްކުރަން ޖެހުނެވެ.
އެއްދުވަހު މެންދުރުފަހު، އަހަރެން އެ ސިޓީ ކިޔަން އިންދާ ޔުމްނާއަށް ފެނުނެވެ. "މާމަ މަތިން ހަނދާންވަނީތަ؟"
"އާނ."
އޭނާ އަހަރެންގެ ކައިރީގައި އިށީނެވެ. "ބައްޕަ ބުނި ފައިސާގެ ކަންކަމުގައި ދޮގުހެދި ވާހަކަ."
އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލާލީމެވެ. "އިތުރަށް ކީކޭ ބުނީ؟"
"ބުނީ މަންމައަށް ދެރަދެވުނޭ. އަދި އެއީ މަންމަގެ ކުށެއް ނޫނޭ."
އަހަރެން މަޑުމަޑުން ނޭވާ ދޫކޮށްލީމެވެ. މަދުވެގެން، އަމިއްލަ ނަފްސު ދިފާއުކޮށްދިނުމަށް އޭނާ ދަރިފުޅުގެ ކިބައިން ނޭދޭތީ ހިތްހަމަޖެހުނެވެ.
ޔުމްނާ އެ ސިޓީއުރައިގެ ކައިރީގައި އަތް ހާކާލިއެވެ. "މަންމަ ވަރުބަލިވެފައި ހުންނައިރުވެސް އަބަދު ދަނީ މާމަގެ ގެއަށް."
"މާމަ ބޭނުންވީ މީހެއްގެ އެހީ."
"މަންމަވެސް ބޭނުންވި މީހެއްގެ އެހީ."
އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލާލީމެވެ. އޭނާގެ އުމުރަކީ ސޯޅަ އަހަރެވެ. ނުނިމި ހުރި ޔުނިފޯމްތަކުގެ މައްޗަށް އަހަރެން ނިދިފައި އޮންނަ މަންޒަރު ހަނދާން ހުންނާނެ ވަރުގެ އުމުރެކެވެ. އަހަރެން ބޭނުންވާ ވަރަށްވުރެ އިތުރަށް އޭނާއަށް ކަންކަން ވިސްނެއެވެ.
"އަހަރެން މިހާރު އެކަން ދަސްކުރަމުން މިދަނީ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
ހަފުތާއެއް ފަހުން، ރިފާ އަހަރެމެންގެ ފްލެޓަށް އައެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ކުޑަ ފޮތި ކޮތަޅެއް އޮތެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އޮތީ މަންމަގެ ރިހި އަނގޮޓިއެވެ. "އަހަރެން ހިތަށް އެރީ މީތި އޮންނަން ޖެހޭނީ ހަނާގެ އަތުގައޭ."
އަހަރެން ވަގުތުން އޭގައި އަތެއް ނުލަމެވެ. "ކީއްވެ؟"
އޭނާ އިސްޖަހާލިއެވެ. "ސަބަބަކީ ކަލޭ އެއަށް އެދުމުން އަހަރެންވީ ވަރަށް އިހާނެތި މީހަކަށް. އެއީ ކަލެއަށް ހައްގު އެއްޗެއް." އޭނާގެ ލޮލުން ކަރުނަ އައެވެ. "އަހަރެން އެ ގަހަނާތައް ބޭނުންވީ، އެއީ މަންމަގެ ހަނދާނެއްގެ ގޮތުގައި ބާއްވަން އެއްޗެއް ބޭނުންވާތީ. އެކަމަކު އެއީ އަހަރެން ބުނި ބަސްތަކުގެ އުޒުރެއް ނޫން." އޭނާ އެ ކޮތަޅު އަހަރެންގެ ފަހާފޮށި ކައިރީގައި ބެހެއްޓިއެވެ. "މާފުކުރޭ ހަނާ."
އޭނާ ދިއުމުން، އަހަރެން އެ އަނގޮޓި އިނގިއްޔަށް ހެޔޮވަރުކޮށްލީމެވެ. އެއީ ތަންކޮޅެއް ދޫ އަނގޮޓިއެކެވެ. މަންމަ އޭނާގެ ހިމަ އިނގިލީގައި އެ އަނގޮޓި އަނބުރާލަ އަނބުރާލައި އިންނަ ހަނދާން
އަހަރެން ވިއެވެ.
އަހަރެން ރޮއިގަތީމެވެ. އެއީ އެ އަނގޮޓީގެ ސަބަބުން ކަންކަން ރަނގަޅުވީމައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، އަހަރެންނަށް ލިބުނު އަނިޔާ ފޮރުވައިގެން ހުންނަން ނުޖެހި، ހިތްހަމަޖެހިލައިގެން ރޮއިލެވުނީތީއެވެ.
ފައިސާ އަނބުރާ ލިބެމުން ދިޔައީ މަސްތަކަކަށް ބަހާލައިގެންނެވެ. އޭގެ ބައެއް ފައިސާ އަހަރެން ބޭނުންކުރީ އަހަރެންގެ ލޮލުގެ ޓެސްޓުތަކަށާއި ފަރުވާއަށެވެ. އަދި އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ހަލާކުވަމުން ދިޔަ ފަހާ މެޝިން ބަދަލުކޮށް އާ މެޝިނެއް ގަތީމެވެ. ބާކީ ހުރި ފައިސާ ޖަމާކުރީ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަމުގައި ހުޅުވި އެކައުންޓަކަށެވެ.
ރަމީޒު އެނބުރި ގެއަށް އައީ ވަރަށް ފަހުންނެވެ. އަހަރެމެން ކުރިން އެއްބަސްވި ގޮތަށް ގޭގެ ޚަރަދުތަކަށް އޭނާ ފައިސާ ދައްކަން ފެށިއެވެ. އާއިލާގެ މީހަކަށް އެހީއެއް ބޭނުންވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އެއްވެސް މީހަކަށް ވައުދެއް ވުމުގެ ކުރިން އަހަރެމެން ދެމީހުން އެކަމާ މަޝްވަރާކުރަމެވެ.
ބައެއް ދުވަސްދުވަހު، އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލާލުމުން ފޯނުން ވާހަކަދެއްކި ދުވަހުގެ އެ ހިމޭންކަން ހަނދާންވެއެވެ. "އެ ވާހަކަ ބުނީ ކާކު؟"
އިތުބާރު އަންނަނީ ވަރަށް މަޑުމަޑުންނެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެ އިތުބާރު މުޅިން ގެއްލޭ ކަހަލަ އިހުސާސެއްވެސް ކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް، އޭނާ ދަސްކުރީ އިންތިޒާރު ކުރާށެވެ.
ވަރަށް ގަދައަށް ވިއްސާރަވެ ވާރޭވެހުނު ހުކުރު ދުވަހެއްގެ ފަތިސްވަގުތެވެ. ފަތިސް ނަމާދަށްފަހު އާދައިގެ މަތިން އަހަރެން މަންމައަށް ހެޔޮ ދުޢާކުރީމެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އެ ދުވަހު ހެޔޮ ދުޢާކުރުމުގައި އެތައް ވަގުތެއް ވަންދެން އަހަރެން ހިމޭނުން އިނީމެވެ.
އަހަރެން މަންމަގެ ކިބައިން އަހަން ބޭނުންވި ކިތަންމެ ކަމެއް ހުއްޓެވެ. މަންމަ އެހާ ރައްކާތެރިކަމާއެކު އެ ރަސީދުތައް ބެލެހެއްޓީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ މަންމަގެ ފިރިހެން ދަރިންނާ ކުރިމަތިލާން މަންމަ ޖެހިލުންވީ ހެއްޔެވެ؟ އެންމެ ފަހު ހަފުތާތަކުގައި، އަހަރެން ހުރީ ކިހާ އެކަނިވެރިވެފައިކަން މަންމައަށް އިހުސާސް ކުރެވުނު ހެއްޔެވެ؟
އެ ހުރިހާ ސުވާލެއްގެ ޖަވާބެއް އަހަރެންނަކަށް ދެން ނުލިބޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، ފިރިމީހާގެ އާއިލާއިން އަހަރެން ބާކީކޮށްލަން އުޅުނު ވަގުތު، އަހަރެންނަށް ބޭނުންވި އެންމެ މުހިންމު ހަތިޔާރު މަންމަ އަހަރެންނަށް ދީފައިވެއެވެ. އެއީ އެމީހުންނަށް އިންކާރު ނުކުރެވޭނެ ފަދަ ސާފު ހެކިތަކެކެވެ.
ގޭގައި، އަހަރެން އެ ސިޓީއުރަ ބާއްވާފައި އޮންނަނީ ފަހާ މޭޒުގެ ވަތްގަނޑެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ލޯނުގެ ލިޔުންތައް ވަނީ ކޮޕީކޮށް، އެކަމަށް ހައްލެއް ހޯދާފައެވެ. ރަސީދުތައް އަލުން ގުނުމުގެ ބޭނުމެއް ދެން ނެތެވެ. މަންމަގެ ސިޓީ އޮންނަނީ އޭގެ އެންމެ މަތީގައެވެ.
ބައެއް ދުވަސްދުވަހު މަސައްކަތް ބުރަވުމުން، އަހަރެން އެ ސިޓީ ނަގައި އޭގެ އެންމެ ފަހު ފޮޅުވަތްތައް ކިޔާލަމެވެ.
'ދަރިފުޅަށް ގެއްލުނު ނިދި ނުވަތަ ވިއްކާލި ތަކެތި އަހަރެންނަށް އަނބުރާ ހޯދައެއް ނުދެވޭނެއެވެ. އަހަރެންނަށް ކުރެވޭނެ ކަމަކީ، ވަގުތު އޮއްވައި ހަގީގަތް ކިޔައިދިނުމެވެ. މިކަންކަން އެނގުން ލަސްވީތީ މާފުކުރާށެވެ، އަހަރެންގެ ދަރިފުޅާއެވެ.'
އަހަރެން އެ ރިހި އަނގޮޓީގައި ފިރުމާލަމުން، އަހަރެން ކައިފިންތޯ މަންމަ އަހާ ހަނދާން އާކުރަމެވެ. ދެން އަހަރެން މަސައްކަތްތައް އެއްފަރާތް ކޮށްލަމެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުން، ކާނާ ހޫނުކޮށް ހުއްޓައި ކެއުމަށްޓަކައި އަހަރެން އިށީންނަމެވެ.
"އާދެ،" އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ.
"މިއީ ފާމަސީން ނުޒުހާ. ފާތިމަތު ސަޢީދާގެ ބޭސް ކޮތަޅު ތެރެއިން ސިޓީއުރައެއް ފެނިގެން މި ގުޅީ. އޭގައި އޮތީ ހަނާގެ ނަން ލިޔެފައި،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
އަހަރެން އެ ވަގުތު އަތުގައި އޮތް ރަޖާގަނޑު މޭގައި ޖައްސައި ބާރުކޮށްލީމެވެ. މަރުވުމަށްފަހުވެސް، އަދިވެސް ގެއަށް ނުގެނެވި ހުރި މަންމަގެ ބައެއް ތަކެތި ހުރީއެވެ.
"އަޅުގަނޑު މިއަދު މެންދުރުފަހުން ދާނަން، އެންމެ ރަނގަޅުތޯ؟" އަހަރެން އެހީމެވެ.
"އާދެ، އެންމެ ރަނގަޅު، ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ،" އެކޮޅުން ފޯނު ކަނޑާލިއެވެ.
ވޭތުވެދިޔަ ތޭރަ ވަރަކަށް އަހަރު ވަންދެން މަންމަގެ ބޭސްތަކަށް ފައިސާ ދެއްކީ އަހަރެންނެވެ.
އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ ރަމީޒު އަބަދުވެސް ދައްކަނީ އެއް ވާހަކައެކެވެ.
"ރިޔާޒު އުޅެނީ ކުދިން ބަލަން ޖެހިގެން. ރިޝާންގެ ވިޔަފާރި އޮތީ ބަނގުރޫޓުވާން ކައިރިވެފައި. މިކަން ކުރެވެން އޮތީ ހަމައެކަނި އަހަރެމެންނަށް،" އޭނާ ބުނެއެވެ.
އަހަރެމެންގެ ހާލަކީވެސް ކިރިޔާ ދެކޮޅުޖެހިގެން އުޅެވޭ ފެންވަރެވެ. އަހަރެން އުޅެނީ މާލޭގައި ކުއްޔަށް ހިފާފައި ހުރި ކުޑަ ފްލެޓެއްގައި އިނދެ ސްކޫލް ޔުނިފޯމް ފަހާށެވެ. މަސައްކަތް ބޮޑުވާ މަސްމަހު، ދަންވަރު ދޭއް ޖަހަންދެން ފެހުމުގެ މަސައްކަތުގައި އުޅެމެވެ. އޭރު އަހަރެމެންގެ ދަރިފުޅު ޔުމްނާ ނިދާފައި އޮންނާނީ ފަހަން ހުރި ހެދުންތަކުގެ ކައިރީގައެވެ.
އެހެންވިޔަސް، ރަމީޒު އައިސް ބޭސްސިޓީއެއް ދައްކާލާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން އަހަރެން އެއަށް ފައިސާ ހޯދައިދެމެވެ.
މަންމައަކީ ހަކުރު ބައްޔާއި، ހިތުގެ ބައްޔާއި، ކަކުލު ހުޅު ދުޅަވާ ބަލި ހުންނަ މީހެކެވެ. ބައެއް ބޭސްތައް އާސަންދައިން ލިބުނަސް، ބޭސް ހުސްވުމުން ނުވަތަ ބޭސްސިޓީ ބަދަލުވުމުން އަމިއްލައަށް ގަންނަން ޖެހޭ ފަހަރު އާދެއެވެ.
އޭނާ ދުވަހަކުވެސް ސީދާ އަހަރެންގެ ގާތަކު އެއްޗަކަށް ނޭދެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފާލާފައި އަހާނެއެވެ. "ދަރިފުޅާ، ކައިފިން ހެއްޔެވެ؟"
ބަލި އެނދުގައި އޮންނައިރުވެސް، އޭނާ ކަންބޮޑުވަނީ އަހަރެން މެންދުރު ނުކައި ހުރެދާނެތީއެވެ.
ކަށުނަމާދުގެ އަނެއް ދުވަހު، މަންމަގެ ފިރިހެން ދަރިން އެ ގެއަށް އެއްވިއެވެ.
އަހަރެން ހުރީ ފާޚާނާގައި ހޮސްޕިޓަލުން ގެނައި އެންމެ ފަހު ރަޖާގަނޑު އަތުން ދޮންނާށެވެ. އެއީ އަހަރެމެންގެ ފްލެޓުގައި އެ ހިއްކަން އަޅާނެ ޖާގައެއް ނެތުމުންނެވެ.
ބޭރުން އިވެނީ ވަތްގަނޑުތައް ހުޅުވައި ލައްޕާ އަޑެވެ.
"މި އަލަމާރިއަކީ މަގޭ އެއްޗެއް،" ރިޔާޒު އިޢުލާން ކުރިއެވެ. "މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން މީތި ގަތީ މަ."
ރިޝާން ބޭނުންވީ ޓީވީއެވެ.
އެމީހުންގެ އަންހެން ކޮއްކޮ ރިފާ އައީ ރަންގަހަނާތައް އަޅަން ހުސް ދަބަހެއް ހިފައިގެންނެވެ.
އަހަރެން އެ ތެތް ރަޖާގަނޑު ހިފައިގެން ބޭރަށް ނިކުތީމެވެ. މަންމަގެ ކޮޓަރި ތެރެ އޮތީ ބީރައްޓެހިންތަކެއް ވަދެ ހާވާލާފައި އޮތް ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ނަމާދު ހެދުން އޮތީ ތަޅުންގަނޑު މަތީގައި އޮޅާލާފައެވެ. ހުކުރު ނަމާދުގެ ކުރިން އޭނާ ޖަހާ ކުޑަ ސެންޓު ފުޅި އޮތީ މަންމަ ނަމާދުކޮށް އަވަދިވެގެން ޤުރުއާން ކިޔަވަން އިންނަ ގޮނޑި ދަށުގައެވެ.
އަހަރެން އެ ފުޅި ނެގީމެވެ.
ރިފާ އިނީ އެނދު މަތީގައި އުޅާތައް ގުނާށެވެ.
"ކުޑަ ރިހި އަނގޮޓިއެއް އޮންނާނެ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. "އަހަރެން ރަމީޒާ ފުރަތަމަ އިން އިރުވެސް މަންމަ އެ އަޅާ. އެއްވެސް މީހަކު އިއުތިރާޒެއް ނުކުރާ ނަމަ، އެ އަހަރެން ބާއްވަން ބޭނުން."
ރިފާ ގުނުން ހުއްޓާލިއެވެ.
"ގަހަނާއަކީ ހަމައެކަނި ލޭގެ ގުޅުން ހުރި މީހުންނަށް އޮތް އެއްޗެއް، ހަނާ."
އަހަރެން ރަމީޒަށް ބަލާލީމެވެ. އޭނާ ހުރީ ދޮރުމަތީގައި ފޯނާ ކުޅޭށެވެ.
"ރަމީޒު؟"
އޭނާ އިސްއުފުލައި ބަލާލިއެވެ.
"ދޫކޮށްލާ. މިއީ އެކަހަލަ ވާހަކަ ދައްކަންވީ ވަގުތެއް ނޫން."
އެކަހަލަ ވާހަކަ ދައްކަންވީ ވަގުތަކީ ކޮބައިތޯ އަހަރެން އަހަން ބޭނުންވިއެވެ. ނިދި ނަގާލާފައި އޭނާގެ ހުން ބެލި ރޭތަކުގައި ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ބަލިވެ ގޮސް ފާޚާނާއާ ހަމައަށް ނުދެވޭ ވަރުވުމުން އޭނާ ސާފުކޮށްދިން ދުވަސްތަކުގައި ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ އޭނާގެ ޓެސްޓުތަކަށާއި ބޭސްތަކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށް އަހަރެންގެ ކައިވެނީގެ އުޅާކޮޅު ވިއްކާލި ދުވަހު ހެއްޔެވެ؟
ނަމަވެސް، އަހަރެން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުބުނެ، ސެންޓު ފުޅި މޭޒުމަތީގައި ބެހެއްޓީމެވެ. އަދި ބާލިދީ ހިފައިގެން ބޭރަށް ނިކުތީމެވެ.
ފާމަސީގައި، ނުޒުހާ އަހަރެންގެ އަތަށް ބޯ މުށިކުލައިގެ ސިޓީއުރައެއް ދިނެވެ.
"މިދިޔަ މަހު ދަރިފުޅާއެކު މިތަނަށް އައިއިރު، މަންމަ މި ދަބަސް މިތަނަށް ދޫކޮށްލާފައި ދިޔައީ،" އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ. "އަހަރެމެން މީތި ރައްކާކޮށްފައި ބޭއްވީ، އެކަމަކު ކަންތައް ވީގޮތުން..."
"އޭނާއަކީ އަހަރެންގެ މަންމައެއް ނޫން،" އަހަރެން ބުނަން އުޅުނީމެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން ހުއްޓުނީމެވެ.
"އާނ، އެއީ އަހަރެންގެ މަންމަ،" އަހަރެން މަޑުމަޑުން ބުނީމެވެ.
އެ ސިޓީއުރައިގެ ތެރޭގައި އޮތީ ކުދިކުދި ރަސީދުތަކެކެވެ. އެ ރަސީދުތައް ހުރީ ބައިބަޔަށް އަތުރާލައި، ރޯނުފަށަކުން އައްސާފައެވެ. އޭގެ އިތުރުން ނޯޓަރީގެ ތައްގަނޑު ޖަހާފައިވާ ލިޔުމަކާއި، މަންމަގެ އަތުލިޔުމުން ލިޔެފައިވާ ސިޓީއެއް އޮތެވެ.
އަހަރެން އެންމެ ފުރަތަމަ ކަނޑާލީ އެ ލިޔުމެވެ. އޭގެ ސުރުޚީގައި އޮތީ:
'ލޯނު ނެގިކަމުގެ އިޤްރާރާއި ފައިސާ އަނބުރާ ދެއްކިކަމުގެ ރެކޯޑު.'
އޭގެ ދަށުގައި ތިން ނަމެއް އޮތެވެ.
މުޙައްމަދު ރިޔާޒު އަޙުމަދު
ޢަލީ ރިޝާން އަޙުމަދު
އިބްރާހީމް ރަމީޒު އަޙުމަދު
އަހަރެންގެ ފިރިމީހާއެވެ!
އަހަރެން ފުރަތަމަ ޕެރެގްރާފް ދެފަހަރަށް ކިޔާލީމެވެ.
މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން، މަންމަގެ އުފަން ރަށް، އައްޑޫގައި އޮތް އޭނާގެ ބިން ވިއްކާލީ އޭނާގެ ތިން ފިރިހެން ދަރިންނަށް އެހީވުމަށެވެ. ރިޔާޒަށް ފައިސާ ބޭނުންވީ މަސްދޯންޏަކަށް އިންވެސްޓް ކުރާށެވެ. ރިޝާނަށް ފައިސާ ބޭނުންވީ ފިހާރައެއް ހުޅުވާށެވެ. އަދި ރަމީޒަށް ފައިސާ ބޭނުންވީ އޭނާގެ ދަރަނިތައް ހަލާސްކުރާށެވެ. އެމީހުން އެއްބަސްވީ ކޮންމެ މަހަކު ވަކިވަރެއް ދައްކައިގެން އެ ފައިސާ އަނބުރާ ދައްކާށެވެ.
ދެން އަހަރެން ރަސީދުތައް ބަލަން ފެށީމެވެ. އެއީ މަންމަގެ އެކައުންޓަށް ފައިސާ ޖަމާކުރިކަމުގެ ރެކޯޑުތަކެވެ. މަހަކަށްފަހު މަހެކެވެ. އަހަރަކަށްފަހު އަހަރެކެވެ. އެ ތިން އަޚުންވެސް ދިޔައީ ފައިސާ ދައްކަމުންނެވެ. އެ ތާރީޚުތައް ދެމިގެން ގޮސްފައިވަނީ، އެހީވާނެ ތަނަވަސްކަމެއް ނެތްކަމަށް ރަމީޒު އަހަރެން ގާތު ބުނަމުން ދިޔަ ހަމަ އެ ތޭރަ އަހަރުގެ މައްޗަށެވެ.
އަހަރެންގެ އަތް ތުރުތުރު އަޅަން ފެށިއެވެ.
"ކަލޭގެ ކޮއްކޮމެން މަންމައަށް ފައިސާ ފޮނުވިތަ؟"
ކުޑަ ހިނދުކޮޅަކަށް ހިމޭންވިއެވެ. "އެ ވާހަކަ ބުނީ ކާކު؟"
"އެމީހުން ފޮނުވިތަ؟"
"އާނ، އެކަމަކު އެއީ ތަފާތު ކަމެއް."
އަހަރެން ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީ އޭނާގެ ނަން ޖަހާފައިވާ ރަސީދަކަށެވެ. "ކަލޭވެސް ފައިސާ ފޮނުވިން."
"ހަނާ، ކިހިނެއްވީ؟ ކޮންތާކު ތިހުރީ؟"
"ބޭސްތަކާ ބެހޭގޮތުން ކަލޭ މަންމަ ގާތު ބުނީ ކީކޭ؟"
"ތި ވާހަކަ ދައްކަން ގެއަށް އާދޭ."
އަހަރެން މަންމަގެ ސިޓީ ކަނޑާލީމެވެ. އޭގެ ފުރަތަމަ ފޮޅުވަތުން އަހަރެންގެ ކަކުލުން ވަރުދޫވިއެވެ.
'ދަރިފުޅާ، މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އަހަރެން ގަބޫލުކޮށްގެން ހުރީ ބޭހަށް ހިނގާ ފައިސާއަކީ އަހަރެންގެ ތިން ފިރިހެން ދަރިން ފޮނުވާ ފައިސާ ކަމަށެވެ.'
އަހަރެން ފްލެޓަށް ދިޔައިރު ރަމީޒު ހުރީ އިންތިޒާރުގައެވެ. އަހަރެން އާންމުކޮށް ފޮތި ކަނޑަން ބޭނުންކުރާ މޭޒުމަތީގައި އެ ލިޔުންތައް ބެހެއްޓީމެވެ.
"ކިޔާބަލަ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
އޭނާ ނޯޓަރީގެ ތައްގަނޑަށް ބަލާލިއެވެ. ދެން އޭނާގެ މަންމަގެ އަތުލިޔުމަށް ބަލާލިއެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު ވަގުތުން ބަދަލުވިއެވެ.
"މަންމަ މިކަމުގެ ތެރެއަށް ހަނާ ވައްދައިގެން ނުވާނެ."
"މިކަމުގެ ތެރެއަށް އަހަރެން ވައްދައިގެން ނުވާނެއޭ؟" އަހަރެންގެ އަޑު އުފުލުނުލެއް ބާރުކަމުން އޭނާ ކޮޓަރިއާ ދިމާއަށް ބަލާލިއެވެ. ދަރިފުޅު ޔުމްނާ އޭރު ހުރީ ސްކޫލުގައެވެ. "ވޭތުވެދިޔަ ތޭރަ އަހަރު، އަހަރެން ބޭހަށް ފައިސާ ދެއްކި ކޮންމެ ފަހަރަކު އަހަރެން ހުރީ މިކަމުގެ ތެރޭގައި."
"އެ ފޮނުވި ފައިސާއަކީ ލޯނު އަނބުރާ ދެއްކުން. އެއީ ބޭހަށް ދިން ފައިސާއެއް ނޫން."
"އެކަން އަހަރެންނަށް އެނގޭ. ކަލޭގެ ލޯނު އަދާކުރުން އެހާ ރައްކާތެރިކޮށް ބޭއްވިއިރު، އިތުރަށް ހިނގި ކޮންމެ ޚަރަދެއް އަހަރެން ފަހައިގެން ހޯދާ ފައިސާއިން ނަގަން ޖެހުނީ ކީއްވެ؟"
"އަހަރެން ކުލި ދެއްކީމެއްނު."
"އަދި އަހަރެން ކާބޯތަކެއްޗަށާއި، ޔުމްނާގެ ކަންކަމަށާއި، ކަލޭގެ މަންމަގެ ބޭހަށް ފައިސާ ދެއްކިން. އަހަރެންނަށް ދަތިވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ކަލޭ ބުނީ ކަލޭގެ ކޮއްކޮމެންގެ އަތުގައި އެއްޗެއް ނެތް ކަމަށް."
"އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ޒިންމާތަކެއް އޮވެއޭ."
"އަހަރެންގެވެސް ޒިންމާތަކެއް އޮތް!"
އޭނާ އިށީނެވެ. އަހަރެން ހުރީ ކޮޅަށެވެ.
"އަހަރެންގެ އުޅާތައް ވިއްކާލިކަން މަންމައަށް އެނގޭތަ؟"
އޭނާ ބޯ ހޫރާލިއެވެ.
"މަންމަގެ ބޭސްސިޓީއަށް ފައިސާ ދައްކަން ވެގެން އަހަރެންގެ ލޮލުގެ ޓެސްޓުތައް ފަސްކުރިކަން އެނގޭތަ؟"
"ނޫން."
"އެހެން އެއްވެސް މީހެއްގެ އެހީއަށް ނޭދުމަށް ކަލޭ ގާތު އަހަރެން ބުނިކަން މަންމައަށް އެނގޭތަ؟"
އޭނާ ނިތްކުރީގައި އަތް އުނގުޅާލިއެވެ. "އަހަރެން ބޭނުންނުވީ އާއިލީ މައްސަލަތަކެއް ޖެހެން."
"ކަލޭ މައްސަލަތަކުން ދުރުވީ، އަހަރެންނަށް ކަންކަން ސިއްރުކޮށްގެން."
އޭނާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުބުންޏެވެ. އަހަރެން އެ ސިޓީ ނެގީމެވެ.
"މަންމަގެ ބަލިހާލަތަށް ޚަރަދުކުރަނީ މަންމަގެ ފިރިހެން ދަރިން ކަމަށް މަންމަ ގަބޫލުކޮށްގެން ހުންނަން ކަލޭ ފުރުސަތު ދިނީ."
"ތިޔައީ އިންސާފެއް ނޫން."
"އެހެންވީމާ ވީގޮތް މިހާރު ކިޔައިދީ!"
އޭނާ އަނގަ ހުޅުވާލިއެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު ދައްކާނެ އުޒުރެއް އޭނާއަކަށް ނުވިސްނުނެވެ.
މަންމައަށް ހަގީގަތް އެނގުނީ މަންމަ މަރުވުމުގެ ހަ ހަފުތާ ކުރިންނެވެ. މަންމަގެ އެނދު ކައިރީގައި އަހަރެންގެ ޚަރަދުތައް ލިޔާ ކުޑަ ނޯޓުފޮތް ބޭއްވުނީއެވެ. އޭގައި އަހަރެން ފޮތި ގަންނަ އަގުތަކާއި، ސްކޫލް ފީއާއި، ކާބޯތަކެއްޗާއި ބޭހަށް ކުރާ ޚަރަދުތައް ލިޔެފައި ހުންނާނެއެވެ. ލޮލުގެ އޮޕަރޭޝަނަށްފަހު، މަންމަގެ އައިނުން އެ ބޮޑެތި އަކުރުތައް ކިޔަން މަންމައަށް އެނގުނެވެ.
މަންމަ ރަމީޒާ އެ ސުވާލު ކުރުމުން، ބޭހަށް ފައިސާ ދައްކަނީ އަހަރެންގެ އާމްދަނީން ކަމަށް އޭނާ އިޢުތިރާފުވިއެވެ. އަދި އަހަރެންގެ އުޅާތަކުގެ ވާހަކަވެސް މަންމައަށް ވަނީ އެނގިފައެވެ. ފެންނަ ފެނުމަށް، ރިފާ އެ ވާހަކަ ދެއްކީ ބޭއިޚްތިޔާރުގައެވެ. "މާމަގެ ހޮސްޕިޓަލް ޚަރަދުތަކަށް އެ އެއްޗެހި ވިއްކާލިތާ ކިތަންމެ ދުވަހެއް ވެއްޖެ."
މަންމަގެ ސިޓީ އެ ހިސާބުން މަޑުޖެހިފައި، ދެން ހުރި ބަސްތައް ލިޔެފައިވަނީ ވަރަށް ބާރަށް ގަލަން ޖައްސައިގެންނެވެ.
'ދަރިފުޅުގެ އަތް ހުސްކޮށް އޮތީ ކީއްވެގެންތޯ އަހަރެން އެހި ހަނދާން އެބަހުއްޓެވެ. ދަރިފުޅު ބުނީ ފަހާ މެޝިނުގައި އުޅާ އަޅައިގަންނާތީ ކަމަށެވެ.'
އަހަރެން އަނގަމަތީގައި އަތް އެޅީމެވެ. މަންމަ އެކަން ހަނދާން އެބަހުއްޓެވެ.
'އަހަރެން އިތުރަށް ސުވާލުކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. ދަރިފުޅު އަބަދު ވަރުބަލިވެފައި ހުންނަ ސަބަބު އަހަރެން ދެނެގަންނަން ޖެހޭނެއެވެ.'
އެ ސިޓީގައި މަންމަ ނޯޓަރީއަކާ ބައްދަލުކުރި ސަބަބު ކިޔައިދީފައިވެއެވެ. މަންމަ ބޭނުންވީ ލޯނުތަކާއި، ލިބުނު ފައިސާއާއި، ދައްކަން ޖެހޭ ބާކީ ފައިސާގެ ރެކޯޑެއް ހެކިންގެ ކުރިމަތީގައި ބާއްވާށެވެ. ކުރީގެ އެއްބަސްވުމުގެ ކޮޕީތަކެއްވެސް އޭގައި ހުއްޓެވެ. އަދި ރަމީޒު އިޢުތިރާފުވި ކަންތައްތަކުގެ ލިޔުމެއްވެސް އޮތެވެ.
މަންމަ އަހަރެންނަށް ގެ ދޭކަށް ނުވަތަ މުޅި މިލްކިއްޔާތު ދޭކަށް ނުނިންމައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މަންމަ ދޫކޮށްލީ ހެކިތަކެކެވެ.
'ތިޔަ އެންމެންނާ އެކުގައި ވާހަކަދައްކަން އަހަރެން ބޭނުންވިއެވެ،' މަންމަ ލިޔެފައިވެއެވެ. 'ނަމަވެސް އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ބަލިވީއެވެ. އަހަރެންނަށް އެ ފުރުސަތު ނުލިބިއްޖެ ނަމަ، ދަރިފުޅަށް ކަންކަން އޮޅުނީ ކަމަށް ބުނަން އެމީހުންނަށް ފުރުސަތު ނުދޭށެވެ.'
ސިޓީގެ ތިރީގައި އޮތް ޖުމްލަ، އަހަރެންގެ ލޮލުން ފައިބަމުންދިޔަ ކަރުނައިގެ ތެރެއިން ކިޔާލެވުނީ ކިރިޔާ ކިރިޔާއެވެ.
'އެހީއަށް އެދުމަކީ ނުބައި ކަމެއް ކަމަށް ގަބޫލުކޮށްގެން ދަރިފުޅު އެތައް އަހަރެއް ހޭދަކޮށްފީއެވެ.'
އެ ރޭ، އަހަރެން މުޅި އާއިލާ އެ ގެއަށް އެއްކުރީމެވެ. ރިފާ އައީ މަންމަގެ ރަން އުޅައެއް އަޅައިގެންނެވެ.
"މިއީ ކޮން ކަމެއް؟" އޭނާ އެހިއެވެ.
އަހަރެން ކާ މޭޒުމަތީގައި އެ ކަރުދާސްތައް ބެހެއްޓީމެވެ. "މަންމަ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދިން ލޯނުތައް."
ރިޔާޒު ރަމީޒަށް ބަލާލިއެވެ. "އެކަން އަހަރެމެން އެންމެންނަށް އެނގޭ."
"އަހަރެންނަކަށް ނޭނގެ."
"އެއީ އާއިލީ އަމިއްލަ ކަމެއް."
"އަހަރެން ގާތު ބުނީ މަންމަގެ ފަރުވާއަށް އެހީވާނެ ތަނަވަސްކަމެއް ތިޔަބައިމީހުންގެ ނެތް ކަމަށް."
ރިޔާޒު ނިތްކުރިއަށް ރޫއަރުވާލިއެވެ. "ރަމީޒު ބުނީ އޭނާ އެކަން ބަލަހައްޓާނެ ކަމަށް."
"އަހަރެންގެ މިހިރަ ފަހާފޮށި ކައިރީ ރެއާދުވާލު އިނދެގެން ލިބޭ މަދު ފައިސާކޮޅުން،" އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ.
ރިޝާން ކުރިއަށް ޖެހިލިއެވެ. "ކީކޭ؟"
"ދިހަ ބާރަ އަހަރު ވަންދެން."
އޭނާ އޭނާގެ ބޭބެއަށް ބަލާލިއެވެ. "ކަލޭ ބުނީ ހަނާއާއި ކަލޭ އެއްބަސްވީއޭ އެކަން ކުރަން، ސަބަބަކީ ދެމީހުންނަށްވެސް އާމްދަނީ ލިބޭތީއޭ."
"އަހަރެމެން އެއްބަސްވީމޭ،" ރަމީޒު ބުންޏެވެ.
"ނޫން." އަހަރެން މޭޒުމަތީގައި އަތް ބާއްވާލީމެވެ. "އަހަރެން އެއްބަސްވީ ކަލޭގެ ކޮއްކޮމެންނަށް އެހީނުވެވޭނެ ކަމަށް ކަލޭ ބުނުމުން. ކަންކަން ރަނގަޅުވިތޯ އަހަރެން އެހި ކޮންމެ ފަހަރަކު ކަލޭ ބުނީ އެމީހުން އަދިވެސް އުޅެނީ ދަތިހާލުގައި ކަމަށް."
ރިފާ އަތް އުރާލިއެވެ. "މަންމަ މަރުވިތާ ކުޑަދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ކަލޭ ތި ފަށަނީ ފައިސާގެ ވާހަކަ."
އަހަރެން މުޅި ކޮޓަރިއަށް ނަޒަރު ހިންގާލީމެވެ. ޓީވީ އޭރު ވަނީ ގެންގޮސްފައެވެ. ދެ އަލަމާރިއެއްވެސް ނެތެވެ. މަންމަގެ ބޮޑު ގަޑި އެލުވާފައި ހުރި ފާރުގައި އޮތީ ހުސް ތަނެކެވެ.
"އިއްޔެ ކަލޭމެން މިތަނުން ގެންދިޔައީ މަންމަގެ ތަކެތި. އަހަރެން މި ދައްކަނީ އެ ތަކެތީގެ ވާހަކައެއް ނޫން،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. "މިއަދު އަހަރެން މި އަހަނީ، އޮޅުވާލައިގެން އަހަރެން އަތުން ޚަރަދުކުރުވި ފައިސާގެ ވާހަކަ. ކަލޭމެންނަށް ޖެހޭނީ އަޑުއަހަން."
އެއްވެސް މީހަކު ގުޑައެއް ނުލިއެވެ. އަހަރެން ނޯޓުފޮތުގެ ވާހަކަ އޮތް ބައި ކިޔައިދިނީމެވެ. ދެން އުޅާތަކުގެ ވާހަކަ އޮތް ބައި ކިޔައިދިނީމެވެ.
ރިޝާން އިސްދަށަށް ޖެހިއެވެ. ރިޔާޒު ގޮނޑީގައި ހަމަޖެހިލިއެވެ. "އަހަރެންނަކަށް އެކަމެއް ނޭނގެ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
"މަންމަ ބޭސް ބޭނުންވާކަން ކަލޭމެންނަށް އެނގޭ. އޭގެ އަގަކީ ކޮބައިތޯ ކަލޭމެން ދުވަހަކުވެސް އެހިންތަ؟"
އޭނާ ޖަވާބެއް ނުދިނެވެ. ރިފާގެ އަތް، އޭނާ އަޅައިގެން ހުރި ރަން އުޅާގައި ބާރުކޮށްލިއެވެ. ރަމީޒު ބަލަހައްޓައިގެން އިނީ ތަޅުންގަނޑަށެވެ.
އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން އަހަރެން ހީކުރީ ހަގީގަތް އެނގުމުން އަހަރެން ބާރުގަދަވާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެމީހުންގެ މެދުގައި އިށީނދެގެން އިންއިރު އަހަރެންނަށް އިހުސާސް ކުރެވުނީ އިންތިހާ ވަރުބަލިކަމެވެ. އަހަރެން ބޭނުންވީ އެ ހޭލާ ހުރި ރޭތައް އަނބުރާ ލިބުމަށެވެ. އަހަރެން ބޭނުންވީ އޭރުގެ ޒުވާންކަން އަހަރެންނާ ބައްދަލުކޮށް، އަމިއްލަ ނަފްސަށްޓަކައި އެއްޗެއް ބެހެއްޓުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއްކަން ބުނެދޭށެވެ.
އެ ރޭ ހުރިހާ ކަމެއް ހައްލެއް ނުވިއެވެ. ލޯނުތަކާއި މަންމަގެ މުދަލުގެ ކަންކަން ރަނގަޅަށް ބަލަން ޖެހުނެވެ. އަހަރެން ބާރުއެޅީ، މިލްކިއްޔާތުން އިތުރު އެއްޗެއް ނެގުމުގެ ކުރިން ގާނޫނީ ގޮތުން ކަންކަން އެނގޭ މީހަކަށް އެ ލިޔުންތައް ދެއްކުމަށެވެ.
އަހަރެން ކުރި ޚަރަދުތަކަކީ ތަފާތު މައްސަލައެކެވެ. އަހަރެން އެ ފައިސާ ދިނީ މަންމަގެ ބަލިހާލަތަށްޓަކައެވެ. އެއީ މަންމަ އަހަރެން އަތުން ނެގި ދަރަންޏެއް ކަމަށް ހަދާކަށް އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ވީގޮތް ގަބޫލުކުރުމަށް މަންމަގެ ފިރިހެން ދަރިންގެ ކިބައިން އަހަރެން އެދުނީމެވެ.
ގިނަ ބަހުސްތަކަކަށްފަހު، ރެކޯޑުކުރެވިފައި ހުރި ބޭސްތަކުގެ ޚަރަދު އެމީހުން ބަހާލައިގެން ދޭން އެއްބަސްވިއެވެ. ބައެއް އަހަރުތަކުގެ ރެކޯޑު ހުރީ ހަމައެކަނި ނޯޓުފޮތުގައެވެ. އަދި ބައެއް ޚަރަދުތައް ސާބިތުކޮށްދެވޭކަށް ނެތެވެ. މިއީ ފުރިހަމަ ހިސާބެއް ނޫނެވެ. އެ ތޭރަ އަހަރުގެ އެއްވެސް ކަމެއް ދެން ފުރިހަމައެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
ރިޝާން އޭނާގެ ބައި އެންމެ ފުރަތަމަ ފޮނުވިއެވެ. އަދި އޭނާ ގެންދިޔަ ޓީވީވެސް އަނބުރާ ގެނައެވެ. "ހުރިހާ ކަމެއް ހަމައަކަށް އެޅެންދެން،" އޭނާ ބުންޏެވެ. އޭނާ ދޮރުމަތީގައި މަޑުކޮށްލިއެވެ. "އަހަރެން އިތުރަށް ސުވާލުކުރަން ޖެހޭނެ."
"އާނ،" އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ. އޭނާ ބޯ ޖަހާލިއެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، އަހަރެންގެ ޖަވާބު މަޑުމޮޅިކުރުމަށް އެކަކުވެސް ނޭދެއެވެ.
ރަމީޒު ހީކުރީ މާފަށް އެދުމުން ހުރިހާ ކަމެއް ކުރިން އޮތް ގޮތަށް ރުޖޫޢަވާނެ ކަމަށެވެ. "އަހަރެންނަށް ކުށެއް ކުރެވުނީ،" އެއް ރެއަކު އޭނާ ބުންޏެވެ. ޔުމްނާ ނިދުމުން އަހަރެމެން ތިބީ ކުރިމަތިލައިގެންނެވެ.
"ކުށަކީ ހިނދުކޮޅެއްގެ ކަމެއް،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. "ކަލޭގެ އަތުގައި އެތައް އަހަރެއް އޮތް އަހަރެން ގާތު ބުނަން."
"އަހަރެން އެ ދަރަންޏާ މެދު ލަދުގަތީ. އަހަރެން ބޭނުންވީ އެ ހަލާސްކުރަން. ކަލޭ ބޭހުގެ ކަންކަން ހަމަޖައްސާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އަހަރެން ހިތަށް އެރީ އަހަރެމެންނަށް މިކަން ކުރެވެއޭ."
"ކަލޭގެ މާނައަކީ އަހަރެންނަށް އެކަން ކުރެވެއޭ!"
އޭނާ ރޯން ފެށިއެވެ. އޭނާގެ މަންމަގެ ޖަނާޒާގައި އޭނާ ރޮނިކޮށް އަހަރެން ދުށީމެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު އަހަރެން އިނީ ހަމައެކަނި ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެންނެވެ.
"ކަލޭ ބޭނުމީ އަހަރެން ދާންތަ؟"
"އަހަރެން ބޭނުމީ ވަގުތު. އަދި އަހަރެންނަށް ގެއްލުން ދެވޭނީ ކޮން މިންވަރަކަށްކަން ކަލޭ ނިންމުން ހުއްޓާލަން ބޭނުން."
ކުރިއަށް އޮތް ހަފުތާތަކުގައި އޭނާ ހުރީ ރިޝާންގެ ގޭގައެވެ. އަހަރެމެން ވާހަކަދެއްކީ ދަރިފުޅުގެ ކަންކަމާއި ގޭގެ ޚަރަދުތަކާ ބެހޭގޮތުންނެވެ. ފަހުން، މީހެއްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އަހަރެމެން އުނދަގޫ ވާހަކަތައް ދައްކަން ފެށީމެވެ. އަހަރެން ވަކި ތާރީޚެއްގައި މާފުކުރާނެ ކަމުގެ ވައުދެއް ނުވަމެވެ. އަހަރެން ދައްކާ ވާހަކަ ނިމޭނީ ކޮން އިރަކުންތޯ ނާހައި، އަޑުއަހަން އޭނާ ދަސްކުރަން ޖެހުނެވެ.
އެއްދުވަހު މެންދުރުފަހު، އަހަރެން އެ ސިޓީ ކިޔަން އިންދާ ޔުމްނާއަށް ފެނުނެވެ. "މާމަ މަތިން ހަނދާންވަނީތަ؟"
"އާނ."
އޭނާ އަހަރެންގެ ކައިރީގައި އިށީނެވެ. "ބައްޕަ ބުނި ފައިސާގެ ކަންކަމުގައި ދޮގުހެދި ވާހަކަ."
އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލާލީމެވެ. "އިތުރަށް ކީކޭ ބުނީ؟"
"ބުނީ މަންމައަށް ދެރަދެވުނޭ. އަދި އެއީ މަންމަގެ ކުށެއް ނޫނޭ."
އަހަރެން މަޑުމަޑުން ނޭވާ ދޫކޮށްލީމެވެ. މަދުވެގެން، އަމިއްލަ ނަފްސު ދިފާއުކޮށްދިނުމަށް އޭނާ ދަރިފުޅުގެ ކިބައިން ނޭދޭތީ ހިތްހަމަޖެހުނެވެ.
ޔުމްނާ އެ ސިޓީއުރައިގެ ކައިރީގައި އަތް ހާކާލިއެވެ. "މަންމަ ވަރުބަލިވެފައި ހުންނައިރުވެސް އަބަދު ދަނީ މާމަގެ ގެއަށް."
"މާމަ ބޭނުންވީ މީހެއްގެ އެހީ."
"މަންމަވެސް ބޭނުންވި މީހެއްގެ އެހީ."
އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލާލީމެވެ. އޭނާގެ އުމުރަކީ ސޯޅަ އަހަރެވެ. ނުނިމި ހުރި ޔުނިފޯމްތަކުގެ މައްޗަށް އަހަރެން ނިދިފައި އޮންނަ މަންޒަރު ހަނދާން ހުންނާނެ ވަރުގެ އުމުރެކެވެ. އަހަރެން ބޭނުންވާ ވަރަށްވުރެ އިތުރަށް އޭނާއަށް ކަންކަން ވިސްނެއެވެ.
"އަހަރެން މިހާރު އެކަން ދަސްކުރަމުން މިދަނީ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
ހަފުތާއެއް ފަހުން، ރިފާ އަހަރެމެންގެ ފްލެޓަށް އައެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ކުޑަ ފޮތި ކޮތަޅެއް އޮތެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އޮތީ މަންމަގެ ރިހި އަނގޮޓިއެވެ. "އަހަރެން ހިތަށް އެރީ މީތި އޮންނަން ޖެހޭނީ ހަނާގެ އަތުގައޭ."
އަހަރެން ވަގުތުން އޭގައި އަތެއް ނުލަމެވެ. "ކީއްވެ؟"
އޭނާ އިސްޖަހާލިއެވެ. "ސަބަބަކީ ކަލޭ އެއަށް އެދުމުން އަހަރެންވީ ވަރަށް އިހާނެތި މީހަކަށް. އެއީ ކަލެއަށް ހައްގު އެއްޗެއް." އޭނާގެ ލޮލުން ކަރުނަ އައެވެ. "އަހަރެން އެ ގަހަނާތައް ބޭނުންވީ، އެއީ މަންމަގެ ހަނދާނެއްގެ ގޮތުގައި ބާއްވަން އެއްޗެއް ބޭނުންވާތީ. އެކަމަކު އެއީ އަހަރެން ބުނި ބަސްތަކުގެ އުޒުރެއް ނޫން." އޭނާ އެ ކޮތަޅު އަހަރެންގެ ފަހާފޮށި ކައިރީގައި ބެހެއްޓިއެވެ. "މާފުކުރޭ ހަނާ."
އޭނާ ދިއުމުން، އަހަރެން އެ އަނގޮޓި އިނގިއްޔަށް ހެޔޮވަރުކޮށްލީމެވެ. އެއީ ތަންކޮޅެއް ދޫ އަނގޮޓިއެކެވެ. މަންމަ އޭނާގެ ހިމަ އިނގިލީގައި އެ އަނގޮޓި އަނބުރާލަ އަނބުރާލައި އިންނަ ހަނދާން
އަހަރެން ވިއެވެ.
އަހަރެން ރޮއިގަތީމެވެ. އެއީ އެ އަނގޮޓީގެ ސަބަބުން ކަންކަން ރަނގަޅުވީމައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، އަހަރެންނަށް ލިބުނު އަނިޔާ ފޮރުވައިގެން ހުންނަން ނުޖެހި، ހިތްހަމަޖެހިލައިގެން ރޮއިލެވުނީތީއެވެ.
ފައިސާ އަނބުރާ ލިބެމުން ދިޔައީ މަސްތަކަކަށް ބަހާލައިގެންނެވެ. އޭގެ ބައެއް ފައިސާ އަހަރެން ބޭނުންކުރީ އަހަރެންގެ ލޮލުގެ ޓެސްޓުތަކަށާއި ފަރުވާއަށެވެ. އަދި އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ހަލާކުވަމުން ދިޔަ ފަހާ މެޝިން ބަދަލުކޮށް އާ މެޝިނެއް ގަތީމެވެ. ބާކީ ހުރި ފައިސާ ޖަމާކުރީ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަމުގައި ހުޅުވި އެކައުންޓަކަށެވެ.
ރަމީޒު އެނބުރި ގެއަށް އައީ ވަރަށް ފަހުންނެވެ. އަހަރެމެން ކުރިން އެއްބަސްވި ގޮތަށް ގޭގެ ޚަރަދުތަކަށް އޭނާ ފައިސާ ދައްކަން ފެށިއެވެ. އާއިލާގެ މީހަކަށް އެހީއެއް ބޭނުންވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އެއްވެސް މީހަކަށް ވައުދެއް ވުމުގެ ކުރިން އަހަރެމެން ދެމީހުން އެކަމާ މަޝްވަރާކުރަމެވެ.
ބައެއް ދުވަސްދުވަހު، އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލާލުމުން ފޯނުން ވާހަކަދެއްކި ދުވަހުގެ އެ ހިމޭންކަން ހަނދާންވެއެވެ. "އެ ވާހަކަ ބުނީ ކާކު؟"
އިތުބާރު އަންނަނީ ވަރަށް މަޑުމަޑުންނެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެ އިތުބާރު މުޅިން ގެއްލޭ ކަހަލަ އިހުސާސެއްވެސް ކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް، އޭނާ ދަސްކުރީ އިންތިޒާރު ކުރާށެވެ.
ވަރަށް ގަދައަށް ވިއްސާރަވެ ވާރޭވެހުނު ހުކުރު ދުވަހެއްގެ ފަތިސްވަގުތެވެ. ފަތިސް ނަމާދަށްފަހު އާދައިގެ މަތިން އަހަރެން މަންމައަށް ހެޔޮ ދުޢާކުރީމެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އެ ދުވަހު ހެޔޮ ދުޢާކުރުމުގައި އެތައް ވަގުތެއް ވަންދެން އަހަރެން ހިމޭނުން އިނީމެވެ.
އަހަރެން މަންމަގެ ކިބައިން އަހަން ބޭނުންވި ކިތަންމެ ކަމެއް ހުއްޓެވެ. މަންމަ އެހާ ރައްކާތެރިކަމާއެކު އެ ރަސީދުތައް ބެލެހެއްޓީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ މަންމަގެ ފިރިހެން ދަރިންނާ ކުރިމަތިލާން މަންމަ ޖެހިލުންވީ ހެއްޔެވެ؟ އެންމެ ފަހު ހަފުތާތަކުގައި، އަހަރެން ހުރީ ކިހާ އެކަނިވެރިވެފައިކަން މަންމައަށް އިހުސާސް ކުރެވުނު ހެއްޔެވެ؟
އެ ހުރިހާ ސުވާލެއްގެ ޖަވާބެއް އަހަރެންނަކަށް ދެން ނުލިބޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، ފިރިމީހާގެ އާއިލާއިން އަހަރެން ބާކީކޮށްލަން އުޅުނު ވަގުތު، އަހަރެންނަށް ބޭނުންވި އެންމެ މުހިންމު ހަތިޔާރު މަންމަ އަހަރެންނަށް ދީފައިވެއެވެ. އެއީ އެމީހުންނަށް އިންކާރު ނުކުރެވޭނެ ފަދަ ސާފު ހެކިތަކެކެވެ.
ގޭގައި، އަހަރެން އެ ސިޓީއުރަ ބާއްވާފައި އޮންނަނީ ފަހާ މޭޒުގެ ވަތްގަނޑެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ލޯނުގެ ލިޔުންތައް ވަނީ ކޮޕީކޮށް، އެކަމަށް ހައްލެއް ހޯދާފައެވެ. ރަސީދުތައް އަލުން ގުނުމުގެ ބޭނުމެއް ދެން ނެތެވެ. މަންމަގެ ސިޓީ އޮންނަނީ އޭގެ އެންމެ މަތީގައެވެ.
ބައެއް ދުވަސްދުވަހު މަސައްކަތް ބުރަވުމުން، އަހަރެން އެ ސިޓީ ނަގައި އޭގެ އެންމެ ފަހު ފޮޅުވަތްތައް ކިޔާލަމެވެ.
އަހަރެން އެ ރިހި އަނގޮޓީގައި ފިރުމާލަމުން، އަހަރެން ކައިފިންތޯ މަންމަ އަހާ ހަނދާން އާކުރަމެވެ. ދެން އަހަރެން މަސައްކަތްތައް އެއްފަރާތް ކޮށްލަމެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުން، ކާނާ ހޫނުކޮށް ހުއްޓައި ކެއުމަށްޓަކައި އަހަރެން އިށީންނަމެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު