މާލޭގެ ހަލަބޮލި މަގުތަކުގެ އަޑު މައިތިރިވެ، މުޅި މާހައުލަށް ރޭގަނޑުގެ ހަމަހިމޭންކަން ވެރިވަމުން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް މަރީނާގެ ކުޑަކުޑަ ބަދިގޭގައި އަދިވެސް އޮތީ މަސައްކަތުގެ މާހައުލެކެވެ. އުމުރުން 40 އަހަރުގެ މަރީނާ، އުނދުން ކައިރީގައި ހުރެ ފުށްގަނޑު މޮޑެމުން ދިޔައީ މާދަމާ ހެނދުނު ފިހާރަތަކަށް ފޮނުވަންޖެހޭ ހެދިކާ ތައްޔާރުކުރުމަށެވެ. މޫނުމަތިން ފެންނަ ވަރުބަލިކަމަށްވުރެ ބޮޑަށް، އޭނާގެ ދެލޮލުން ފެންނަނީ އަޒުމް ވަރުގަދަ މައެއްގެ ސޫރައެވެ.

"މަރީ، މިހާރު ތިޔަހުރީ މާބޮޑަށް ވަރުބަލިވެފައި. ކުޑަކޮށް މަޑުޖައްސާލައިގެން އިށީނދެބަލަ،" މަރީނާގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ޝަރީފާ ބަދިގެއަށް ވަދެ، މަރީނާގެ އަތުން ފުށްގަނޑު އަތުލަމުން ބުންޏެވެ. ޝަރީފާއަކީ މަރީނާގެ ކުޑައިރުގެ އެކުވެރިޔާއެވެ. މަރީނާގެ ދިރިއުޅުމުގައި ކުރިމަތިވި ކޮންމެ ހިތްދަތި ވަގުތެއްގައި، އޭނާގެ ފުރަތަމަ ފިރިމީހާ ކަނޑުވި ބަޔަކު ސަލާމަތްކުރަން އުޅެނިކޮށް ނިޔާވި ދުވަހުން ފެށިގެން، ދެވަނަ ފިރިމީހާ އެކްސިޑެންޓެއްގައި ވަކިވެދިޔަ ދުވަހާ ހަމައަށްވެސް ޝަރީފާ ހުރީ މަރީނާގެ ހިޔާވަހިކަމަކަށެވެ.

"ޝަރީ، އަހަރެން ވަރުބަލިވާނެ ވަގުތެއް ނެތް. ޝަރަމްގެ އޯލެވެލް ކައިރިވަނީ، ޝާމްގެ އިތުރު ކްލާސްތަކަށް ފީ ދައްކަން އެބަޖެހޭ،" މަރީނާ ނިތްކުރިން ދާފޮހެލަމުން ބުންޏެވެ. "ބައްޕައެއްގެ އެހީތެރިކަމެއް ނެތި މި ދެކުދިން ބޮޑުކުރާއިރު، އަހަރެން ބޭނުމީ އެކުދިންނަށް އެއްވެސް ދަތިކަމެއް އިހުސާސްވިޔަނުދީ މަތީ ތައުލީމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭން."

މަރީނާގެ މި ބުރަ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިންވެސް އޭނާގެ ހިތުގައި އޮތީ ބޮޑު ބިރުވެރިކަމެކެވެ. އެއީ 16 އަހަރުގެ ޝަރަމް އާއި 10 އަހަރުގެ ޝާމް، ފޯނާއި ގޭމްގެ ދުނިޔެއަށް ގެއްލި، ކިޔެވުމާއި ނަމާދަށް ދެމުންދާ ފަރުވާކުޑަކަމެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ޝަރަމްގެ ކްލާސް ޓީޗަރާއި ޝާމްގެ ޓީޗަރުވެސް ވަނީ މަރީނާއަށް ގުޅައި ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ.

އެރޭ ދަންވަރު، މަސައްކަތް ނިންމާލުމަށްފަހު މަރީނާ ދިޔައީ ކުދިންގެ ކޮޓަރިއަށެވެ. ކޮޓަރި ތެރެއިން ފެންނަނީ ފޯނުގެ އަލިކަމެވެ. "ދަރިފުޅާ ޝަރަމް، ޝާމް... މިހާރު ކިތައްގަޑިއިރު؟ އަދިވެސް ފޯނު ހިފައިގެންތަ؟" މަރީނާގެ އަޑުގައި ހުރީ ހިތާމަޔާއި ކަންބޮޑުވުމެވެ.

ޝަރަމް ފޫހިވެފައި ފޯނު އެނދު މައްޗަށް އެއްލާލިއެވެ. "މަންމާ، ހަމައެކަނި މި ގޭމް ނިންމާލަނީއޭ."

"ނޫން ދަރިފުޅާ، މިއަދު މަންމަ ދެކެ ކިތަންމެ ރުޅިއައިސްފައި ތިއްބަސް، މަންމަގެ މި ވާހަކަތައް އަޑުއަހަން އެބަޖެހޭ،" މަރީނާ ކުދިންގެ ގާތުގައި އިށީނދެލިއެވެ. "ދަރިފުޅުމެންނަށް އެނގޭތަ މަންމަ މި ފޯނުތައް ހޯދައިދިނީ ކިހާ ބުރަ މަސައްކަތަކުންކަން؟ މަންމަގެ ދެއަތަށް ބަލާބަލަ. ފުށް މޮޑެމޮޑެފައި އަތުގެ އިނގިލިތަކުގައި ރިއްސާވަރުން ރޭގަނޑު ނުނިދޭ. ތިޔަ ފޯނުތަކަކީ ދަރިފުޅުމެން ކިޔެވުމަށް އެހީއަކަށް ހޯދައިދިން އެއްޗެއް. އެކަމަކު މިއަދު ތިޔަ ފޯނުގެ ސަބަބުން ދަރިފުޅުމެން ތިޔަވަނީ ނަމާދަށްވެސް ފަރުވާކުޑަކޮށްފައި. ދެ ދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން އޮތީ ނަމާދު ކޮށްގެން."

މަރީނާގެ ލޮލުން ފޭދުނު ކަރުނަތިކި ޝަރަމްގެ އަތަށް ބޭރުވިއެވެ. "ދަރިފުޅާ، މިއަދު މަންމަ މިހުރީ ދަރިފުޅުމެންނަށްޓަކައި ކޮންމެ ފަދަ ގުރުބާނީއެއް ވާންވެސް ތައްޔާރަށް. އެކަމަކު މާދަމާ މަންމަ ނެތް ދުނިޔެއެއްގައި، ދަރިފުޅުމެން އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވާނެ ހުނަރާއި ޢިލްމު ނެތިއްޖެނަމަ، ދިރިއުޅުން ވަރަށް ބޮޑަށް ދަތިވާނެ. ޝަރީފާއްތަވެސް އެހުންނަނީ ހަމައެކަނި އަހަރެމެންނަށް ހެޔޮއެދޭތީ. ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން މީހުން އަހާނެ ދަރިފުޅުމެން ކިޔެވީ ކޮން އެއްޗެއްތޯ. އެ ދުވަހު އިސްޖަހާލަން ޖެހިއްޖެނަމަ، މަންމަގެ މި ހުރިހާ ބުރަ މަސައްކަތެއް ބޭކާރުވީ ނޫންތަ؟"

މަރީނާގެ ޖަޒުބާތީ ވާހަކަތަކުން ދެކުދިންގެ ހިތަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކުރިއެވެ. ޝަރަމް އިސްޖަހާލައިގެން އިނދެ މަންމަގެ އަތުގައި ހިފާލިއެވެ.

މިއަދުގެ މުޖުތަމަޢުގައި ގިނަ ބެލެނިވެރިންގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަކުވާއަކީ ދަރިން ބަސްނާހާ ވާހަކައެވެ. ފޯނާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދަންތުރައިގައި ޖެހި، ނަމާދާއި އަޅުކަމާ ދުރުވާ ވާހަކައެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ބެލެނިވެރިން އަމިއްލައަށް ނަމާދުކޮށް، ދަރިންނަށް ނަސޭހަތް ދިން ކަމުގައި ވިޔަސް، އެކަމުގެ އަސަރެއް ކުދިންނަކަށް ނުކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން، ބައްޕައެއްގެ އެހީތެރިކަމެއް ނެތި، ދެވަގުތު އެއްކޮށް ބުރަ މަސައްކަތުގައި އުޅުނު އެކަނިވެރި މައެއްގެ އެންމެ ނަސޭހަތަކުން، ފުރާވަރުގެ ދެ ފިރިހެން ކުދިންގެ ދިރިއުޅުން އެހާ ފަސޭހައިން ބަދަލުވެ، އެގޮތުގައި ސާބިތުވެ ތިބުމުގެ ސިއްރަކީ ކޮބައިބާއޭ ކޮންމެ މީހެއްގެ ހިތަށްވެސް އަރާނެއެވެ.

ހަގީގަތުގައި އެއީ އެންމެ ރެއެއްގެ ނަސޭހަތަކުން އެކަނި ވީ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ފަހަތުގައި މަރީނާ އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ގެންގުޅުނު ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކަކާއި ބުރަ ޤުރުބާނީތަކެއް ވިއެވެ.

ފުރަތަމަ ކަމަކީ، މަރީނާއަކީ ދަރިންނަށް ހަމައެކަނި ބަހުން ނަމާދުކުރަން ބުނި މައެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ދެއްކީ ޢަމަލީ ނަމޫނާއެވެ. ކިތަންމެ ވަރުބަލިވެފައި ހުއްޓަސް، ފަތިސް ނަމާދުގެ ބަންގީގެ އަޑާއެކު އެންމެ ފުރަތަމަ ތެދުވެ މުސައްލަމައްޗަށް އަރާ މީހަކީ މަރީނާއެވެ. މަސައްކަތުގެ ކިތަންމެ ބާރުބޮޑު ވަގުތެއްގައި ވިޔަސް، ބަންގީގެ އަޑު އިވުމާއެކު އުނދުނުގެ ގިފިލި ނިއްވާލައި، އަތްދޮވެލައިގެން ނަމާދަށް އެރުމަކީ މަރީނާ ދުވަހަކުވެސް ދޫކޮށްލި އާދައެއް ނޫނެވެ. ކުދިންނަށް ފެނުނީ މަސައްކަތަށްވުރެ ﷲގެ އަމުރުފުޅުތަކަށް އިސްކަންދޭ މައެކެވެ.

ދެވަނަ ކަމަކީ، މަރީނާ ދުވަހަކުވެސް ރުޅިއައިސްގެން ދަރިންނަށް ބަދުދުޢާއެއް ނުކުރެއެވެ. ކުދިން ގޯހެއް ހަދައިފިނަމަވެސް، ހަޅޭއްލަވައި އަނިޔާކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އޭނާ އިޚްތިޔާރުކުރީ މުސައްލަމައްޗެވެ. ދަންވަރުގެ އެކަނިވެރި ވަގުތުތަކުގައި، ދަރިންނަށް ނޭނގި އޮހޮރުވި ކަރުނައާއި، "ޔާ ﷲ! މިއަޅާގެ މި ދެ ޔަތީމު ދަރިންނަކީ ހެޔޮލަފާ ދީންވެރި ބަޔަކު ކަމުގައި ލައްވާނދޭވެ!" މިފަދައިން ހިތުގެ އަޑިން ކުރި ދުޢާތަކަކީ އެކުދިންގެ ހިތްތައް މަޑުމައިތިރިކޮށްދިން އެންމެ ބޮޑު ސިއްރެވެ.

ތިންވަނަ ކަމަކީ، ކިތަންމެ ވަގުތު މަދު ނަމަވެސް، ކުދިންނާ ވާހަކަދައްކައި އެކުދިންގެ އިހުސާސްތައް އަޑުއެހުމަށް މަރީނާ ދިން ވަގުތެވެ. އޭނާ ބަދިގޭގައި ހެދިކާ ހަދަން އިންނަ ވަގުތުތަކަކީ ދަރިންނާއެކު ވަގުތު ހޭދަކުރާ ވަގުތަކަށް ހެދިއެވެ. ކުދިން ލައްވާ ވާހަކަ ފޮތްތަކާއި ދީނީ ވާހަކަތައް ކިޔުއްވައި، ކުދިންގެ ސްކޫލުގެ ކަންކަން އޮޅުންފިލުވިއެވެ. އަދި އޭނާ ކުރާ މަސައްކަތުގެ ބުރަކަން ކުދިންނަށް ވަންހަނާ ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަލާލު ގޮތުގައި ފައިސާ ހޯދުމުގެ އަގު ކުދިންގެ ލޯމަތީގައި ދެއްކިއެވެ. އެހެންކަމުން، މަންމަ އުފުލާ ބުރަ އެކުދިންނަށް އަބަދުވެސް ފެނި، ހިތުގައި މަންމައަށް އޮންނަ ޤަދަރާއި ލޯބި ދިޔައީ އިތުރުވަމުންނެވެ.

އެހެންކަމުން، އެރޭ މަރީނާ ކަރުނައަޅަމުން އެ ދެއްކި ވާހަކަތަކަކީ ކުދިންނަށް އައު ވާހަކަތަކަކަށް ނުވިއެވެ. އެއީ އެތައް އަހަރަކު އެކުދިންގެ ލޯމަތިން ފެނުނު މަންމަގެ އިޚްލާޞްތެރި ދިރިއުޅުމުގެ އަޑެވެ. އެ ކަރުނަތަކުން ޝަރަމް އަދި ޝާމްގެ ހިތް ފޫއަޅުވާލީ، އެއީ ހަމައެކަނި ދުލުން ބުނެލި ހުސް ބަސްތަކެއް ނޫންކަމާއި، އެއީ އެމީހުންގެ މައްޗަށް މައެއްގެ ހިތުގައި އޮތް ފުން ލޯތްބާއި، ޢަމަލުން ސާބިތުކޮށްދީފައިވާ ތެދުވެރިކަން އިހުސާސް ކުރެވުމުންނެވެ. ކުދިން ބަސްއަހާ، މަގުފުރެދުމުން ސަލާމަތްވުމުގެ އަސްލަކީ ބެލެނިވެރިޔާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އިޞްލާޙާއި، ކެތްތެރި ދުޢާއެވެ.

އޭގެ ފަސް އަހަރު ފަހެވެ.

މިއަދަކީ މަރީނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ އުފާވެރި ދުވަހެވެ. މަރީނާ އިނީ ޝަރަމްގެ ގްރެޖުއޭޝަން ހަފުލާގައެވެ. ޝަރަމް މިއަދު ވަނީ އޭނާގެ ޑިގްރީ ރަނގަޅު ނަތީޖާއަކާއެކު ނިންމާފައެވެ. އަދި ޝާމްއަކީ ސްކޫލްގެ އެންމެ އަދަބުވެރި، ނަމާދަށް ފަރުވާތެރި އިސް ދަރިވަރެވެ.

ސްޓޭޖް މައްޗަށް އަރައި، ޝަރަމް އޭނާގެ އެވޯޑާ ހަވާލުވުމަށްފަހު މައިކް ކައިރިއަށް ޖެހިލިއެވެ. "އަޅުގަނޑުގެ މި ކާމިޔާބީގެ ފަހަތުގައިވަނީ އަޅުގަނޑުގެ ލޯބިވާ މަންމަ،" ޝަރަމްގެ އަޑު ތުރުތުރުލަމުން ދިޔައެވެ. "އެރޭ މަންމަ ދެއްކި ނަސޭހަތަކީ އަޅުގަނޑުގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލި ނޫރެވެ. މަންމަގެ ބުރަ މަސައްކަތާއި، އެކަނިވެރިކަމުގައި އުފުލި ތަކުލީފުތަކުގެ ބަދަލު އަޅުގަނޑުމެން މިއަދު މަންމައަށް ދޭން ބޭނުމެވެ. މިއަދު މަންމައަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ފަޚުރުވެރި މަންމައަށް ހެދުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އެންމެ ބޮޑު އުފަލެވެ."

ހަފުލާ ނިމިގެން ޝަރަމް އާއި ޝާމް ދުވެފައި ގޮސް މަންމަގެ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. މަރީނާގެ ލޮލުން އޮހެމުންދިޔައީ އުފަލުގެ ކަރުނައެވެ. ކައިރީގައި ހުރި ޝަރީފާވެސް އުފަލުން ހިނިތުންވެލައިގެން ހުއްޓެވެ. މަރީނާގެ ބަދިގޭގެ އެ ބުރަ މަސައްކަތާއި، ނިދިނަގާލާފައި ކުރި ދުޢާތަކުގެ އިޖާބަ މިއަދު މުޅި ދުނިޔެއަށް ފެނިއްޖެއެވެ. އޭނާގެ ދެ ދަރިންނަކީ މިއަދު ދެ ދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަމަށް މަސައްކަތްކުރާ، މަންމަގެ ފަޚުރަކަށް ވެއްޖެއެވެ.

ޝަރަމްގެ ގްރެޖުއޭޝަން ހަފުލާއަށްފަހު، އެ އުފާވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ތިބެ މަރީނާގެ ހަނދާނަށް އައީ މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ހިނގި ހާދިސާއެކެވެ. އެއީ ޝަރަމްގެ އޯލެވެލް އިމްތިހާނާ ގާތްވެފައި ވަނިކޮށް، އޭނާ މާބޮޑަށް ގޭމަށް ދެވިހިފާ، މަންމައާ ދެބަސްވެ، ގެއިން ނުކުމެގެން ދިޔަ ރެއެކެވެ. އެރޭ މަރީނާ މުޅި ރޭ ހޭދަކުރީ ކަރުނައާއި ދުޢާގައެވެ. ޝަރީފާ މަރީނާގެ ގާތުގައި އިނދެ ހިތްވަރު ދެމުން ދިޔައީ، މިއީ ފުރާވަރުގެ ކުދިންނަށް އަންނަ ބަދަލެއް ކަމަށް ބުނެއެވެ. ޝަރަމް އެނބުރި ގެއަށް އައީ ފަތިސް ނަމާދު ވަގުތުގައެވެ. އޭރު މަރީނާ އޮތީ މުސައްލަ މަތީގައި ރޯން އޮވެ ނިދިފައެވެ. އެ މަންޒަރު ފެނި، ޝަރަމްގެ ހިތަށް ކުރި އަސަރަކީ އޭނާގެ ދިރިއުޅުން މުޅިން ބަދަލުކޮށްލި ސަބަބެވެ.

"ދަރިފުޅާ، މިހާރު މަންމަގެ އަތުގައި ކުރަކިވެފައި ހުރި މި ނިޝާންތަކަށް ބަލާބަލަ،" މަރީނާ ޝަރަމްގެ އަތުގައި ހިފާލަމުން އެދުވަހު ބުންޏެވެ. "މިއީ ހަމައެކަނި ފުށް މޮޑެގެން އައި ނިޝާންތަކެއް ނޫން. މިއީ ދަރިފުޅުމެން ބޮޑުކުރަން މަންމަ ކުރި ހަނގުރާމައިގެ ނިޝާންތައް. މަންމަ އެދެނީ ހަމައެކަނި ދަރިފުޅުމެންގެ ކާމިޔާބީ."

ޝަރަމްގެ އުމުރުން 16 އަހަރުގައި އަދި ޝާމްގެ އުމުރުން 10 އަހަރުގައި މަންމަ ދިން އެ ނަސޭހަތަށްފަހު، މިއަދު އޭގެ 7 އަހަރު ފަސްވެއްޖެއެވެ.

މިއަދު ޝަރަމްގެ އުމުރަކީ 23 އަހަރެވެ. އޭނާ ވަނީ ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއިން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ނިންމައި، އަމިއްލަ ކުޑަ ވިޔަފާރިއެއް ފަށާފައެވެ. އޭނާގެ ހިތްވަރާއި މަންމަގެ ދުޢާއާއެކު، އެ ވިޔަފާރި މިއަދު ވަނީ ފުޅާވެ، އަމިއްލަ ކުންފުންޏެއްގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ މަސައްކަތް ކުރަން ފަށާފައެވެ. އަދި ޝާމްއަކީ މިހާރު އުމުރުން 17 އަހަރުގެ ޒުވާނެކެވެ. ޝާމް މިއަދު ތައްޔާރުވަމުންދަނީ އޭނާގެ އޭލެވެލް އިމްތިހާނަށެވެ. މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ފޯނަށް ގެއްލިފައި ތިބި ދެކުދިން މިއަދު ފެންނަނީ މުޅިން ތަފާތު ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

ޝަރަމްގެ ގްރެޖުއޭޝަން ހަފުލާގައި، އޭނާގެ ކާމިޔާބީގެ ސަނަދު ހިފައިގެން ހުރިއިރު، މަރީނާގެ ހަނދާނަށް އައީ ޝަރަމްގެ އުމުރުން 18 އަހަރުގައި ހިނގި ހާދިސާއެކެވެ. އެއީ ޝަރަމް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ފައިސާ ހޯދަން ފެށި ދުވަސްވަރެވެ. އެ ދުވަހު ޝަރަމް އޭނާގެ ފުރަތަމަ އާމްދަނީ ލިބުމުން، އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރި ކަމަކީ މަންމަގެ ގާތަށް ގޮސް، މަންމަގެ އެ ކުރަކިވެފައިވާ ދެއަތުގައި ބޮސްދިނުމެވެ. "މަންމާ، އަޅުގަނޑަށް މިއަދު މި ފައިސާ ހޯދަން އުޅުނުއިރު، މަންމަ އަޅުގަނޑުމެން ބޮޑުކުރަން އުފުލި ތަކުލީފު އިހުސާސް ކުރެވިއްޖެ،" ޝަރަމް ކަރުނުން ފުރިފައިވާ ދެލޮލާއެކު ބުންޏެވެ. "އެރޭ މަންމަ ގޭމް ކުޅުން ހުއްޓުވައި، ދެއްކި ނަސޭހަތުގެ އަގު މިއަދު އަޅުގަނޑަށް ވަޒަންކުރެވިއްޖެ."

ޝާމްވެސް މިއަދު ހުރީ އޭނާގެ ބޭބެ ފަދައިން ކާމިޔާބީގެ މަގުގައެވެ. 17 އަހަރުގެ ޝާމްއަކީ މިއަދު ސްކޫލްގެ ގުރުއާން ކްލަބުގެ ރައީސެވެ. އޭނާގެ ކޮޓަރީގައި މިހާރު ފޯނުގެ ބަދަލުގައި ފެންނަން ހުންނަނީ ފޮތްތަކާއި ލިބިފައިވާ ތަށިތަކެވެ. ކޮންމެ ނަމާދު ވަގުތަކު ބަންގީގެ އަޑާއެކު ޝާމް މަންމަގެ ގާތަށް އައިސް "މަންމާ، ހިނގާ ނަމާދަށް ދާން" ބުނާ ބުނުމަކީ މަރީނާގެ ހިތަށް ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ފިނިކަމެވެ.

މިއަދު މަރީނާގެ އުމުރުން 47 އަހަރުވީއިރު، އޭނާ ކުރިން ކުރި ބުރަ މަސައްކަތްތައް ވަނީ ހުއްޓާލާފައެވެ. ޝަރަމް ވަނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ކުންފުނީގެ ފައިދާއިން މަންމައަށްޓަކައި އަރާމު ދިރިއުޅުމެއް ހޯދައިދީފައެވެ. "ޝަރީ، އަހަރެންގެ ދަރިން މިއަދު މިތިބީ ދެ ދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަމުގެ މަގުގައި،" މަރީނާ އޭނާގެ ވަފާތެރި އެކުވެރިޔާ ޝަރީފާއާ ވާހަކަދައްކަމުން ބުންޏެވެ. "އެރޭ އެ ދަރިންނަށް ދެވުނު ނަސޭހަތަކީ އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުގައި ކުރެވުނު އެންމެ ބޮޑު އިންވެސްޓްމަންޓް."

ހަވީރުގެ ހިތްގައިމު ވަގުތެވެ. މަރީނާ އިނީ އޭނާގެ އާގޭގެ ފުޅާ ބެލްކަނީގައި، އަތްގަނޑުގައި ހިފަހައްޓާލައިގެން ބޭރު ބަލާށެވެ. ކުރިން އުޅުނު ކުޑަކުޑަ ގޭގެ ބަދިގޭގައި ހޭދަކުރި ހޫނު ގަޑިތަކާ ޚިލާފަށް، މިއަދު އޭނާއަށް އިހުސާސްވަނީ ފިނި ރޯޅިތަކުގެ އަރާމެވެ.

"މަންމާ، ކޮން ކަމަކަށް ގެއްލިފައި؟" ޝަރަމް ބެލްކަންޏަށް ނުކުމެ މަރީނާގެ ކޮނޑުގައި އަތް ބާއްވާލަމުން އަހާލިއެވެ.

މަރީނާ ހިނިތުންވެލިއެވެ. "ދަރިފުޅާ، މަންމަ މި ހަނދާންކުރަނީ މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ދަރިފުޅުމެންނަށް މަންމަ ދިން ނަސޭހަތުގެ މަތިން. އެ ދުވަހު މަންމަގެ ހިތުގައި އޮތް ބިރުވެރިކަން މިއަދު މިވަނީ ބޮޑު އުފާވެރިކަމަކަށް ބަދަލުވެފައި."

އެވަގުތު ޝާމްވެސް އޭނާގެ ފޮތްތައް ބަހައްޓާފައި ބެލްކަންޏަށް ނުކުތެވެ. "މަންމާ، އެދުވަހު މަންމަ އެ ވާހަކަތައް ނުބުނިނަމަ، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ތިބޭނީ ކޮން ހާލެއްގައި ކަމެއްވެސް ނޭނގޭ. އަޅުގަނޑު މިއަދު އެންމެ އުފާވަނީ މަންމަގެ އެ ބުރަ މަސައްކަތް ހުއްޓުވައި، މަންމައަށް މި އަރާމު ދިރިއުޅުން ހޯދައިދެވުނީތީ،" ޝާމް ބުންޏެވެ.

ޝަރަމް މަރީނާގެ އަތުގައި ހިފާލަމުން، ފުރިހަމަ ޔަޤީންކަމާއި ލޯތްބާއެކު ބުންޏެވެ. "އާނ، ކޮއްކޮ އެބުނީ ތެދެއް މަންމާ! މިއަދު އަޅުގަނޑުގެ އަމިއްލަ ކުންފުނި މިހާ ކާމިޔާބުވީ މަންމަ އަޅުގަނޑަށް ދަސްކޮށްދިން ހިތްވަރާއި، ނަމާދަށް ބެހެއްޓި ފަރުވާތެރިކަމުގެ ސަބަބުން. މަންމާ، ﷲ ގެ އިރާފުޅާއި މިންވަރުފުޅުން ދެން ދުވަހަކުވެސް މަންމަ އެކަނިވެރިކަމެއް ނުވަތަ ދަތިކަމެއް އިހުސާސެއް ނުކުރާނެ. އަޅުގަނޑުމެން މިތިބީ މަންމައަށްޓަކައި."

މަރީނާގެ ލޮލުން އުފާވެރިކަމުގެ ކަރުނަ ފާއްދާލިއެވެ. "މަންމަގެ ދެ ދަރިންނަކީ މިއަދު މަންމަގެ ފަޚުރު. ދަރިފުޅުމެންގެ ކާމިޔާބީއަކީ މަންމައަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު އިނާމު. މަންމަ އެދެނީ ދުވަހަކުވެސް ތިޔަ ސާބިތުކަން ދޫކޮށްނުލުން. ދެ ދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން އޮތީ ހަމަ ތިޔަ ގޮތުގައި ހިފަހައްޓައިގެން."

"އިންޝާﷲ މަންމާ،" ދެކުދިން އެކުގައި ބުންޏެވެ.

އިރުއޮއްސެމުން ދިޔަ ވަގުތު، މަރީނާ އޭނާގެ ދެ ދަރިންގެ މެދުގައި ހުރިއިރު، އެ މަންޒަރު ފެންނަ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އިހުސާސްވާނީ އެއީ ކެތްތެރިކަމާއި، ބުރަ މަސައްކަތާއި، އަދި އެންމެ މުހިންމުކޮށް މައެއްގެ އިޚުލާޞްތެރި ނަސޭހަތުގެ ފޮނި މޭވާ ކަމެވެ. އެކަނިވެރި މައެއްގެ ހިތްދަތި ދުވަސްތައް މިއަދު ވަނީ ފަޚުރުވެރި، އުފާވެރި ބާއްޖަވެރިކަމަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. އޭނާގެ ދަރިންނަކީ މިއަދު ހަމައެކަނި އޭނާގެ އެހީތެރިންނެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ މުޅި މުޖުތަމަޢު ބަލައިގަންނަ، ނަމޫނާ ޒުވާނުންނެވެ.

މަރީނާ ހިނިތުންވެލަމުން ޝަރަމްގެ މޫނަށް ބަލާލިއެވެ. "ދަރިފުޅާ ޝަރަމް، މިއަދު ދަރިފުޅު ތިޔަހުރީ އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެ، ކާމިޔާބު މީހަކަށް ވެފައި. މަންމަގެ ހިތުގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު އުފަލަކީ ދަރިފުޅުމެން ބޮޑުވެ، ހެޔޮލަފާ ބަޔަކަށް ވުން. ދެން މަންމަ ދެކެން ބޭނުންވާ ދުވަހަކީ، ދަރިފުޅުވެސް އަމިއްލަ އާއިލާއެއް ބިނާކޮށް، ހެޔޮލަފާ އަނތްބަކާއެކު އުފާވެރި ދިރިއުޅުމެއް ފަށާ ދުވަސް،" މަރީނާ އޯގާތެރިކަމާއެކު ބުންޏެވެ.

ޝަރަމް ކުޑަކޮށް ލަދުގަންނަ ގޮތްވިއެވެ. ނަމަވެސް މަންމަގެ އަތުގައި ހިފާލަމުން ބުންޏެވެ. "މަންމާ، އަޅުގަނޑުވެސް އެކަމާ ވިސްނަން. މަންމަ ފަދަ ހިތްވަރުގަދަ، ދީންވެރި އަންހެނަކު އަޅުގަނޑުގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބައިވެރިޔަކަށް ވުމަކީ އަޅުގަނޑުގެ އެންމެ ބޮޑު އެދުން. މަންމަ ގަބޫލުވާ، މަންމައަށް ކަމޭހިތާނެ ކުއްޖަކު ހޯދުމުގައި މަންމަގެ އެހީތެރިކަން އަޅުގަނޑު ބޭނުންވާނެ. މަންމަ ބޭނުންވާ ކޮންމެ ވަގުތަކު، މަންމަގެ އެދުމުގެ މަތިން އެކަން ކުރަން އަޅުގަނޑު މިހުރީ ތައްޔާރަށް."

ޝާމް ހީލަމުން ބުންޏެވެ. "އާނ މަންމާ! ބޭބެ މީހަކާ އިނީމަ މި ގޭތެރެ އަދި މާ އުފާވެރިވާނެ. މަންމަގެ ފަރާތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބުނު ފަދަ މަތިވެރި ތަރުބިއްޔަތެއް، ބޭބެގެ ދަރިންނަށް ދޭނެ ދުވަހަކަށް އަޅުގަނޑުވެސް އިންތިޒާރު ކުރަން."

މަރީނާގެ ހިތަށް ލިބުނު ހިތްހަމަޖެހުން ބަޔާންކުރަންވެސް ދަތިވިއެވެ. އެކަނިވެރި މައެއްގެ ހިތުގައި އޮތް ބިރުވެރިކަން މިއަދު ވަނީ މުޅިން ފިލައިގޮސްފައެވެ. އޭނާގެ ދަރިންނަކީ މިއަދު ހަމައެކަނި އޭނާގެ ފަޚުރެއް ނޫނެވެ، އެއީ އޭނާގެ މުސްތަޤުބަލުގެ އުންމީދެވެ.

އިރުއޮއްސި އަނދިރިވަމުން ދިޔައިރު، އެ އާއިލާގެ ހިތްތަކުގައި އޮތީ އާލޯތްބާއި އާ އުންމީދުތަކެކެވެ. ދުވަސްތައް އޭގެ ހަލުވި ދުވެލީގައި ފާއިތުވަމުން ގޮސް، މަރީނާގެ ދިރިއުޅުމަށް އިތުރު ބަހާރެއް ގެނެސްދިނީ އޭނާގެ ހަގުދަރިފުޅު ޝާމްގެ މަތިވެރި ކާމިޔާބީއެވެ. ގްރޭޑް 11 ނިންމައި، ސާނަވީ ތަޢުލީމުގެ އެންމެ ފަހު މަރުހަލާ ކަމުގައިވާ އޭލެވެލް އިމްތިހާނުގައި ޝާމް ހޯދި މޮޅު ނަތީޖާއާއެކު، އޭނާ ވެގެންދިޔައީ މުޅި ރާއްޖެއިން ގަދަ 10 އެއްގެ އެއްވަނަ ހޯދި ތިން ދަރިވަރުންގެ ތެރެއިން އެއް ދަރިވަރަށެވެ. އެ ޚަބަރު ލިބުނު ވަގުތު މަރީނާގެ ހިތް އުފަލުން ފޮޅި، ޝުކުރުގެ ސަޖިދައަކަށް ތިރިވިއެވެ. އެރޭ އެކުދިންނަށް ނަމާދުގެ މުހިންމުކަން ވިސްނައިދީ، އަޅުކަމަށް ބާރުއެޅި އެޅުމުގެ ފޮނި މޭވާ، މިއަދު ޝާމްގެ ޢިލްމީ އަދި އަޚްލާޤީ މަތިވެރިކަމުން ސާބިތުވެގެން ދިޔައެވެ.

ޝާމްގެ ކާމިޔާބީގެ އުފާ ފާހަގަކުރަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރު، މަރީނާގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ޝަރީފާ މެދުވެރިވެގެން، ޝަރަމްގެ ޙަޔާތުގެ ބައިވެރިޔަކު ހޯދުމުގެ މަޝްވަރާތައް ފެށުނެވެ. ޝަރީފާގެ ޢާއިލާއާ ގާތްގުޅުމެއް އޮންނަ، މާލޭގެ އިއްޒަތްތެރި އަދި ތަނަވަސް ޢާއިލާއެއްގެ ދީންވެރި، އަޚްލާޤު ރަނގަޅު އަންހެން ކުއްޖެއްގެ ވާހަކަ ޝަރީފާ ހުށަހެޅިއެވެ. އެއީ ޝަހުމާއެވެ. ޝަހުމާއަކީ އެ ޢާއިލާގައި ތިބި ހަ ކުދިންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހަގަށް ހުރި، އަދި ހުރި ހަމައެކަނި އަންހެން ދަރިފުޅެވެ. ދޮށްޓަށް ތިބި ފަސް ބޭބެއިންގެ ލޯތްބާއި އަޅާލުމުގެ ތެރޭގައި ބޮޑުވި ނަމަވެސް، ޝަހުމާގެ ކިބައިން ފެންނަނީ މަޑުމައިތިރިކަމާއި، މާތް އަޚްލާޤެވެ.

ދެ ޢާއިލާ ބައްދަލުވެ ވާހަކަދެކެވުނުއިރު، ޝަހުމާ ދިޔައީ އިސްލާމިކް ޓީޗިންގގެ ދާއިރާއިން އޭނާގެ ފުރަތަމަ ޑިގްރީގެ އެންމެ ފަހު ސެމެސްޓަރ ފުރިހަމަކުރަމުންނެވެ. ކޯސް އެއްކޮށް ނިމެން ބާކީ އޮތީ އެންމެ ފަސް މަސްދުވަހެވެ. ހަމައެއާއެކު، ވިޔަފާރި ހިންގުމުގައި އަވަދިނެތި އުޅެމުންވެސް، ޝަރަމް ގެންދިޔައީ އޮންލައިންކޮށް މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ހަދަމުންނެވެ. އިއްތިފާޤަކުން ފަދައިން، ޝަރަމްގެ މާސްޓަރސް ކޯސް ނިމެންވެސް ބާކީ އޮތީ ހަމަ ފަސް މަސްދުވަހެވެ. އެހެންކަމުން، ދެ ޢާއިލާގެ ރުހުމާއެކު ނިންމީ، ދެކުދިންގެ ތަޢުލީމީ މަރުހަލާ މުޅިން ނިމުމުން، ފުރިހަމަ ތައްޔާރީއާއެކު ކައިވެނީގެ މާތް ގޮށް ޖެހުމަށެވެ.

އިންތިޒާރުގެ ފަސް މަސްދުވަސް ފާއިތުވެގެން ދިޔައީ ނުހަނު އުފާވެރިކަމާއެކުގައެވެ. ދެމީހުންގެ ކިޔެވުން ކާމިޔާބުކަމާއެކު ނިމި، އާއިލާއާއި ރަޙްމަތްތެރިންގެ ހެޔޮ ދުޢާއާއެކު، ޝަރަމް އާއި ޝަހުމާގެ ކައިވެނި ކުލަގަދަކޮށް ކުރެވިގެން ދިޔައެވެ. ޝަހުމާ ވެގެންދިޔައީ މަރީނާގެ އަމިއްލަ ދަރިއެއް ފަދައިން، މަރީނާއަށް އިޙްތިރާމާއި ކުލުނު ދިން، ހިތްހެޔޮ އަދި ޞާލިޙު ޅީދަރިއަކަށެވެ. ގޭތެރެއަށް ވެރިވެފައިވަނީ އުފާވެރިކަމާއި އަމާންކަމެވެ.

ކައިވެންޏަށް ދޮޅުއަހަރެއްހާ ދުވަސް ވީތަނާ، މަރީނާގެ ހަޔާތަށް އިތުރު އުފަލަކާއި ބަރަކާތެއް ވެރިކުރުވި ދުވަސް އައިސް ޖެހުނެވެ. އެއީ ޝަހުމާ، ރީތި ލޯބިލޯބި އަންހެން ކުއްޖަކު ވިހެއި ދުވަހެވެ. ހޮސްޕިޓަލުގެ ކޮޓަރިއަށް ވަދެ، ދަރިފުޅު ޝަރަމްގެ އަތުން އެ ތުއްތު ކުޑަކުޑަ މާމަދަރިފުޅު ނަގައި، މަރީނާގެ ދެއަތްދަނޑިމައްޗަށް ލީ ވަގުތު، މަރީނާގެ ލޮލުން އުފާވެރިކަމުގެ ކަރުނަ ފާއްދާލިއެވެ.

މަރީނާ އެ ތުއްތު މޫނަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރިއިރު، އޭނާގެ ހަނދާނަށް އައީ މާޒީގެ ދަތި ދުވަސްތަކެވެ. އެކަނިވެރިކަމާއި، ބަދިގޭގެ ދުމާއި ހޫނުގައި ރެއާއި ދުވާލު ކުރި ހިތްވަރެވެ. އެރޭ ދެ ދަރިންނަށް ދިން ނަސޭހަތާއި، ދެ ދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން އެދި ރޭއަޅުކަމުގައި އޮހޮރުވި ކަރުނަތަކެވެ. މިއަދު އޭނާގެ ދެއަތްދަނޑިމަތީގައި އެވަނީ އެ މަތިވެރި ކެތްތެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމަށް މާތް ﷲ ދެއްވި މަތިވެރި ނިޢުމަތުގެ ފޮނި ނަތީޖާއެވެ. މާމަދަރިފުޅުގެ ނިތްކުރީގައި ލޯތްބާއެކު ބޮސްދެމުން، ދެ ދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން ދެއްވި ކަމަށްޓަކައި މަރީނާ ހިތުގެ އަޑިން ﷲގެ ޙަޟްރަތަށް ޙަމްދާއި ޝުކުރު ދެންނެވިއެވެ.

އެއަށްފަހު އެ ތުއްތު މާމަދަރިފުޅު މޭގައި ޖައްސައި ބާރުކޮށްލަމުން މަރީނާގެ ދުލުން ބޭރުވީ އަސަރުން ފުރިގެންވީ އިޚްލާޞްތެރި ދުޢާއެކެވެ.

"ޔާ ﷲ! މިއަޅާގެ މި ލޯބިވާ މާމަދަރިފުޅަކީ ދީނަށް ލޯބިކުރާ، ޤުރުއާނުގެ އަލިން ހިތް އަލިވެގެންވާ ޞާލިޙު އަންހެން ދަރިއެއް ކަމުގައި ލައްވާނދޭވެ! މިއަޅާގެ ދެ ދަރިންނަށް ދެއްވި ފަދަ ހެޔޮ ތައުފީޤާއި ސާބިތުކަން، މި ދަރިފުޅަށްވެސް މިންވަރުކުރައްވައި، މައިންބަފައިންނަށް ހެޔޮކޮށްހިތާ، ދެ ދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން ލިބިގެންވާ ދަރިއެއް ކަމުގައި މި ކުޑަކުޑަ ދަރިފުޅު ލައްވާނދޭވެ! އާމީން."

މަރީނާގެ މި މާތް ދުޢާއަށް، އެތަނުގައި ތިބި އެންމެން އެއްއަޑުން "އާމީން" ކިޔައި ދުޢާ ބަލައިގަތެވެ. ކެތްތެރިކަމާއި އީމާންތެރިކަމާއެކު މައަކު ބިނާކުރި ހަރުދަނާ ޖީލުގެ އުފާވެރި މޭވާ، މިއަދު މިވަނީ އަންނަން އޮތް ޖީލަށްވެސް ރަޙްމަތެއްގެ ގޮތުގައި ވާސިލުވެފައެވެ. (ނިމުނީ)